Το φραγκόσυκο, ή αλλιώς ο κάκτος από το Μεξικό που για πολλά χρόνια η κυριότερη χρήση του στην Ελλάδα ήταν να περιφράσσει ιδιοκτησίες, σαν ένα είδος συρματόπλεγμα ουσιαστικά, μας επανασυστήνεται, προτάσσοντας αυτή τη φορά τα οφέλη του για την υγεία και την ομορφιά μας.
Πριν γνωρίσουμε όμως όλα όσα έχει να μας προσφέρει το φραγκόσυκο, τα οποία πραγματικά εκπλήσσουν με τον αριθμό και την ποικιλία τους, ας αναφέρουμε δυο λόγια για το ίδιο το φυτό που στη χώρα μας φαίνεται να είναι από άγνωστο έως και περιφρονημένο.
Η φραγκοσυκιά λοιπόν, είναι κάκτος, παχύφυτος, πολυετής και αειθαλής που ευδοκιμεί σε θερμούς και ηλιόλουστους τόπους – ότι πρέπει για την Ελλάδα δηλαδή – χωρίς ιδιαίτερη προτίμηση στο έδαφος. Το τελευταίο χαρακτηριστικό του μάλιστα, του επιτρέπει να ευδοκιμεί εκεί όπου άλλη καλλιέργεια είναι δύσκολη ή και αδύνατη.
Η φραγκοσυκιά ήταν και είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στη Νότια και Κεντρική Αμερική και ειδικότερα στο Μεξικό τη χώρα καταγωγής του. Μην ξεχνάτε άλλωστε ότι συνδέεται με το εθνικό τους ποτό.
Και ναι, καλά καταλάβατε, μιλάμε για την περίφημη τεκίλα, το νούμερο ένα εξαγώγιμο προϊόν της χώρας. Η καλλιέργεια φραγκόσυκου ήρθε στην Ευρώπη με τους Ισπανούς Κονκισταδόρες. Η φήμη του διαδόθηκε πολύ γρήγορα λόγω της γλυκιάς γεύσης του καρπού.
Στην χώρα μας το φραγκόσυκο ή Οπουντία κατά το ελληνικότερον, αφού το πιο συνηθισμένο μαγειρικό είδος πήρε την ονομασία του από την Αρχαία ελληνική πόλη Οπούς, ακόμη δεν καλλιεργείται συστηματικά. Συναντάται κυρίως σε πετρώδεις περιοχές όπως η Μάνη και η Κρήτη και διάσπαρτα σε περιοχές της νότιας και νησιωτικής Ελλάδας.
Η Φραγκοσυκιά φτάνει τα 3 με 5 μέτρα ύψος έχει διαφορετικό χρώμα ανάλογα με την ποικιλία. Αποτελείται από φύλλα πεπλατυσμένα και οβάλ, από ακανθώδεις ωοειδείς καρπούς και άνθη μεγάλα με ζωηρό πορτοκαλί, κιτρινωπό ή χρυσίζον χρώμα.
Οφέλη
Και τώρα που ξέρουμε με ποιο φυτό έχουμε να κάνουμε, ίσως αναρωτιέστε γιατί τόση φασαρία για ένα φρούτο «οπλισμένο» με τόσα αγκάθια που το σκέφτεσαι πολύ για να το ακουμπήσεις. Πόσο μάλλον να το συλλέξεις, ειδικά αν δεν είσαι κατάλληλα εφοδιασμένος.
Εδώ έρχονται λοιπόν τα οφέλη που αναφέραμε αρχικά και που φυσικά δεν εξαντλούνται στη νοστιμιά και την ηδύτητα του φρούτου, που για κάποιους είναι ένα εξαιρετικό δέλεαρ από μόνο του.
Το φραγκόσυκο λοιπόν, είναι πλούσιο σε φλαβονοειδή και αντιοξειδωτικά, βιταμίνη C και Β6, φυλικό οξύ, υδατάνθρακες και πρωτεΐνες. Είναι καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου, καλίου και χαλκού. Επίσης, είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες. Έχει επουλωτικές και αντιγηραντικές ιδιότητες, ειδικά το έλαιο που παράγεται από τους σπόρους τους όπως θα δούμε στη συνέχεια.
Προστατεύει από την οστεοπόρωση, μειώνει τον χρόνο αποκατάστασης των μυών σε περίπτωση τραυματισμών αλλά και τον πόνο στους μυς που οφείλεται σε εντατική προπόνηση.
Το κιτρικό και μηλικό οξύ που περιέχει στο φραγκόσυκο του προσδίδει την ικανότητα της φυσικής συντήρησης και βοηθά στη καλή πέψη ενώ αυξάνει και τη σωματική αντοχή. Προστατεύει από ιογενείς λοιμώξεις, επηρεάζουν θετικά τα επίπεδα της χοληστερόλης και μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης και των τριγλυκεριδίων στο αίμα.
Αν αυτές οι μέχρι τώρα ιδιότητες σας φαίνονται ήδη αρκετές για να αρχίσετε να βλέπετε με άλλο μάτι τα αγκαθάκια του φρούτου, μη βιάζεστε έχει και άλλες και είναι ακόμη περισσότερες. Το εντυπωσιακό μάλιστα είναι ότι οι πλείστες όσες ευεργετικές ιδιότητες αναφέρονται, δεν περιορίζονται μόνο στον καρπό του φυτού, αλλά αφορούν τα φύλλα και τα άνθη του. Με άλλα λόγια, τίποτα δεν είναι άχρηστο από το συγκεκριμένο φυτό.
Συνεχίζοντας την απαρίθμηση των ωφελειών που έχει το φραγκόσυκο να σημειώσουμε ότι περιέχουν σημαντικές ουσίες όπως το αμινοξύ ταυρίνη. Πολύτιμες ενώσεις που προστατεύουν την υγεία του εγκεφάλου. Αποτελούν έναν καλό «σύμμαχο» σε περίπτωση που το προηγούμενο βράδυ… ξεφύγαμε λίγο με την κατανάλωση του αλκοόλ. Και αυτό γιατί μειώνουν τα συμπτώματα της μέθης. Αντιμετωπίζουν δηλαδή, τους πονοκεφάλους, τη ναυτία, την ξηροστομία και όλα τα παρελκόμενα του hangover, για να το πούμε λίγο πιο…κομψά.
Επίσης, στο Μεξικό τα φύλλα του φυτού χρησιμοποιούνται ως αντιδιαρροϊκά και για την αντιμετώπιση της πέτρας στα νεφρά.
Οι ευεργετικές επιδράσεις του εκχυλίσματος
Το εκχύλισμα του φρούτου χρησιμοποιείται σαν παραδοσιακό γιατρικό για τον διαβήτη. Σχετικά με την ιδιότητά του αυτή, δηλαδή την επίδραση στα επίπεδα του σακχαρώδη διαβήτη, τα τελευταία χρόνια γίνονται πολλές επιστημονικές έρευνες. Θα πρέπει ακόμα να αναφέρουμε ότι το β καροτένιο και η β-κρυπτοξανθίνη, που βρίσκεται στο φραγκόσυκο, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα.
Η υψηλή περιεκτικότητά που έχουν τα φραγκόσυκα σε βιταμίνη Α, βοηθά στην καλή υγεία των ματιών και της επιδερμίδας. Η περιεκτικότητά σε μπεταΐνη, τα καθιστά πολύτιμο σύμμαχο στη μάχη ενάντια στις φλεγμονώδεις νόσους όπως το άσθμα και η αρθρίτιδα. Σαν κατάπλασμα τώρα, τα φύλλα της φραγκοσυκιάς βοηθούν στη θεραπεία φλεγμονών ή την περιποίηση τραυμάτων και καταπραΰνουν τους μώλωπες.
Φραγκόσυκο για απαράμιλλη ομορφιά
Ανεκτίμητα πραγματικά τα όσα προσφέρει το φραγκόσυκο για τη διατήρηση της καλής μας υγείας. Αλλά τι γίνεται σχετικά με την ομορφιά;
Ένα φρούτο με τέτοια συμβολή σε τόσους τομείς ε! μάλλον δεν θα μπορούσε να απέχει και από αυτόν της ομορφιάς.
Μέχρι στιγμής είδαμε σε τι ωφελούν τα άνθη, τα φύλλα και οι καρποί του φυτού. Όμως, όπως προαναφέραμε από το φραγκόσυκο δεν πάει τίποτα χαμένο, άρα και οι σπόροι του θα πρέπει να είναι κάπου χρήσιμοι.
Και είναι πράγματι, αφιερώνοντας τις ευεργετικές τους ιδιότητες στην υπηρεσία της ομορφιάς. Το έλαιο που παράγεται από τους σπόρους της φραγκοσυκιάς περιέχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες και είναι πλούσιο σε Βιταμίνες Ε και Κ.
Η καθημερινή χρήση του ελαίου αναζωογονεί και τονώνει την επιδερμίδα, λειαίνει τις ρυτίδες, μειώνει τους μαύρους κύκλους και τις πανάδες, επαναφέρει τη λάμψη στο δέρμα και επουλώνει μικρά κοψίματα και πληγές. Επίσης, το έλαιο χρησιμοποιείται για να ενισχύσει τα αδύναμα ή κατεστραμμένα νύχια και για να χαρίσει φυσική λάμψη στα μαλλιά.
Παρενέργειες
Όπως όλα τα πράγματα στη φύση έτσι και τα φραγκόσυκα, εκτός από οφέλη έχουν και κάποιες παρενέργειες, αν και σπάνιες. Μπορεί να προκαλέσουν ήπια διάρροια, ναυτία, φούσκωμα, κεφαλαλγία και να αυξήσουν την ποσότητα και τη συχνότητα των κοπράνων.
Επίσης, επειδή όπως είπαμε μπορεί να μειώσει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα, τα άτομα με διαβήτη θα πρέπει να μετρούν το σάκχαρο τους μετά την κατανάλωση του φρούτου.
Τέλος, καλό θα ήταν να αποφεύγεται η κατανάλωση φραγκόσυκου από άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά χάπια, εξαιτίας της βιταμίνης Κ που περιέχει. Ελλείψει αξιόπιστων μελετών δε για την ασφάλεια κατανάλωσης του φρούτου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, καλύτερα να αποκλείεται από τη διατροφή των παραπάνω αναφερόμενων ομάδων.
Οι εναλλακτικές χρήσεις του φραγκόσυκου
Κλείνοντας το μικρό μας αφιέρωμα σε ένα μάλλον παραγνωρισμένο φρούτο, να αναφέρουμε μερικές ακόμα χρήσεις του. Χρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να είναι από επιχειρηματικά επικερδείς έως και σωτήριες για ολόκληρες περιοχές.
Για παράδειγμα, η χρήση φραγκόσυκων για την παραγωγή αλκοόλ δεν περιορίζεται μόνο στο Μεξικό. Η Μάλτα παρασκευάζει ένα ιδιαίτερο ηδύποτο που αποτελεί κάτι σαν σήμα κατατεθέν της χώρας. Επίσης, το Μαρόκο παράγει ένα μη αλκοολούχο ποτό με υπέροχη γεύση. Τελευταία μάλιστα άρχισε να χρησιμοποιείται και στη δική μας χώρα, στην Κρήτη συγκεκριμένα, όπου παρασκευάζεται τεκίλα με ιδιαίτερη επιτυχία. Στην Αμερική δε παρασκευάζεται ένα είδος λευκού αλεύρου από το φραγκόσυκο με το οποίο παράγεται ψωμί.
Στην αρχή του αφιερώματός μας κάναμε αναφορά στη χρήση των συστοιχιών της φραγκοσυκιάς ως φράχτη. Mια πρακτική πολύ διαδεδομένη τα παλαιότερα χρόνια. Η ίδια πρακτική ωστόσο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σήμερα, για τελείως διαφορετικούς λόγους όμως. Όχι για την περίφραξη της περιουσίας πλέον, αλλά ως αντιπυρικές ζώνες ή ως ανάχωμα για τις κατολισθήσεις.
Συγκεκριμένα, η μεγάλη περιεκτικότητα του φυτού σε νερό, το καθιστά ιδανική λύση για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και το εξαιρετικά δυνατό σύστημα ριζών που διαθέτει, το καθιστά ιδεώδες ανάχωμα. Ειδικά σε επικλινή μέρη και βουνοπλαγιές που κινδυνεύουν από κατολισθήσεις και πλημμύρες.
