ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΕ ΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΠΟΙΗΤΗ
Σάν σήμερα ὁ Ἑλληνισμός ἀποτίει νοερά φόρο τιμῆς στόν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριο Ε´, ὁ ὁποῖος ἀπαγχονίσθηκε ἀπό τόν τουρκικό ὂχλο στίς 10 Ἀπριλίου 1821 καί ἀφέθηκε κρεμασμένος ἐπί τριήμερον. Τό <<ἒγκλημα>> τοῦ Πατριάρχη ἦταν ὃτι προτίμησε τόν θάνατο ἀπό τήν ἀπόδραση ὑπό μεταμφίεση πού τοῦ πρότειναν, ἐπειδή ὁ ὑπέροχος Ἱεράρχης, μέ ἰώτα κεφαλαῖο, ἒκρινε ὃτι ὁ θάνατός του θά ὠφελοῦσε περισσότερο ἀπό τήν ζωή του τόν ὑπόδουλο Ἑλληνισμό.
Ὁ μαρτυρικός θάνατος τοῦ Γρηγορίου Ε´ ἐνέπνευσε, ὣς γνωστόν, τόν ἐθνικό μας ποιητή Ἀριστοτέλη Βαλαωρίτη νά γράψει τόν ὑπέροχο ὓμνο, πού ἀποτελεῖται ἀπό 146 ἐξαιρετικούς στίχους καί ἀρχίζει μέ τόν γνωστό στίχο: <<Πῶς μᾶς θωρεῖς ἀκίνητος…Ποῦ τρέχει ὁ λογισμός σου>>.
Γιά ὃσους ἀγαποῦν τήν ἱστορία τῆς Πατρίδος Ἑλλάδος, ἒχω νά τούς ἀφηγηθῶ μία ὡραία ἱστορία, παντελῶς ἂγνωστη, πού μοῦ τήν διηγήθηκε, ὃταν ἢμουν νέος, ὁ Λευκαδίτης μπάρμπα Μίχος Φωτεινός. Ἡ ἱστορία ἀναφέρεται στό πῶς ὁ Ἀριστοτέλης Βαλαωρίτης, πού παιδευόταν πῶς ν᾽ἀρχίσει τόν ὓμνο στόν ἡρωικό Πατριάρχη, ἐκεῖ στό ἀρχοντικό του, στήν ἰδιόκτητη νησίδα του Μαδουρή, στήν Λευκάδα, ἓνα ἀπό τά πολλά νησιά πού ἀναφέρει στήν ραψωδία ι τῆς Ὀδυσσείας ὁ Ὃμηρος, λέγοντας:
<< ἀμφί δέ νῆσοι πολλαί ναιετάουσι μάλα σχεδόν ἀλλοίλησιν>>
(γύρω ὑπάρχουν πολλά νησιά πολύ κοντά τό ἓνα στ᾽ ἂλλο)
Ὁ μπάρμπα Μίχος τόν καιρό ἐκεῖνο πού ἦταν νέος, ὑπηρετοῦσε σάν σέμπρος στόν μεγαλοκτήμονα Βαλαωρίτη. Ὃταν μοῦ διηγήθηκε τήν ἱστορία πού θά διαβάσετε, βρισκόμαστε, πρίν 40 χρόνια, στό χωριατόσπιτό του, πού ὑπάρχει ἀκόμη, ἒτσι ὃπως ἦταν τότε, μέ πλήθρα καί κεραμοσκεπή, ξεμοναχιασμένο σέ λοφίσκο στήν Λυγιά Λευκάδος, (τῆς ἀληθινῆς Ἰθάκης) ἀπό ὃπου κανείς ἀγναντεύει τήν πλησίον εὑρισκομένη Ἀκαρνανική ἀκτή, αὐτή πού ὁ Ὃμηρος καί πάλι ἀποκαλεῖ ἀκτήν ἠπείροιο (ἠπειρωτική ἀκτή).
Αὐτός λοιπόν ὁ μπάρμπα Μίχος, πού τότε ἦταν 90 χρόνων, γνώρισε τόν Βαλαωρίτη, καθώς μιά μέρα ἦλθε στήν περιοχή αὐτή, πού ἦταν δική του, ὃπου ὁ μπάρμπας φρόντιζε τ᾽ἀμπέλια του. Καί ἀφηγεῖται τά ἑξῆς ὁ μπάρμπα Μίχος Φωτεινός μέ τό ἰδιόρρυθμο λευκαδίτικο γλωσσάριο:
<<Μοῦ λέει ὁ Βαλαωρίτης: Ἒχεις φαμέλια; Ἒχω. Ἒ, λοιπόν ξαμπέλωσε ἐδωνά κάνα στρέμμα καί χτίσε ἓνα σπίτι γιά τήν φαμέλια σου. Αὐτό καί ἒκανα. Κι αὐτό εἶναι τό σπίτι. Λοιπόν, πού λές, ὁ Βαλαωρίτης ἦταν πολύ πονόψυχος, σἐ ἀντίθεση μέ τόν ἐπιστάτη του, πού ἒκανε όν σπουδαῖο κι ἒλεγε: Ὁ Βαλαωρίτης εἶμαι ἐγώ. Ἐνδιαφερόταν γιά τόν καθένα φτωχό καί τόν βοηθοῦσε ὃσο μποροῦσε. Ξέρεις πῶς ἒγραψε τό ποίημά του γιά τόν καλόγερο τῆς Πόλης;
<<Ὂχι>> τοῦ λέω.
<<Ἂκου λοιπόν νά μάθεις. Κάθουνταν πού λές στ᾽ ἀρχοντικό του, καθώς ἂκουσα, στήν Μαδουρή, καί σκεπτόταν, νά τοῦ ᾽ρθει ἡ ἒμπνευση. Ἀλλά δέν τοῦ ἐρχόταν. Σκάλωνε στήν ἀρχή. Ἒσβυνε κι ἒγραφε. Ἦταν σάν χαμένος. Τοῦ ᾽φερνε ἡ οἰκονόμος του τό φαγητό του, ἀλλ᾽αὐτός δέν τό ἂγγιζε. Ὁ δίσκος ἒμενε ἀπείραχτος. Μιά, δυό, τρεῖς, ἡ οἰκονομός παραξενεύτηκε καί ἀνησύχησε βλέποντας νηστικό τόν ποιητή. Ὃταν τοῦ ξαναπῆγε τόν δίσκο μέ τά καλούδια, ὁ Βαλαωρίτης τήν ἒγλεπε, μά δέν τήν ἒγλεπε. Τήν κοίταζε μόνο ἀφηρημένος. Αὐτή κάτι τοῦ εἶπε, γιατί δέν τρῶς καί τέτοια, ἀλλ᾽ αὐτός δέν ἀπάντησε. Μόνο τήν κοίταζε σάν ἀλλοπαρμένος. Κι αύτή τοῦ εἶπε:
<<Τί μέ θωρεῖς ἀκίνητος, ποῦ τρέχει ὁ λογισμός σου;>>
Τότε ὁ Βαλαωρίτης πετάχτηκε ἀπό τήν θέση του. Αὐτό εἶναι, τῆς εἶπε. Ἒτσι θ᾽ἀρχίσω τό ποίημα. Καί τ᾽ ἂρχισε>>.
<<Πῶς μᾶς θωρεῖς ἀκίνητος… ποῦ τρέχει ὁ λογισμός σου
τά φτερωτά σου ὂνειρα;…Γιατί στό μέτωπό σου
νά μή φυτρώνουν, γέροντα, τόσαις χρυσαῖς ἀχτίδες
ὃσαις μᾶς δίν᾽ ἡ ὂψη σου παρηγοριαῖς ἀχτίδες;…>>
Γιά νά καταλήξει ὡς ἑξῆς:
<<Τό μάρμαρο μένει βουβό!… Καί θά μείνη ἀκόμα
ποιός ξέρει ὡς πότ᾽ἀμίλητο τό νεκρικό σου στόμα…
Κοιμᾶται κι ὀνειρεύεται…καί τότε θά ξυπνήση,
ὃταν στά δάση, στά βουνά, στά πέλαγα, βροντήση
τό φοβερό μας κήρυγμα…<<Χτυπᾶτε πολεμάρχοι!…
Μή λησμονεῖτε τό σχοινί, παιδιά, τοῦ Πατριάρχη!…
Ἀκούει ὁ Ἐρντογάν; Πού μέ πεινασμένο κι ἂρρωστο λαό θέλει, ὁ δυστυχής, νά ἀναβιώσει τήν…ὀθωμανική αὐτοκρατορία;…
