Είναι διαδεδομένη η αντίληψη ότι σε όποιο ύψος αγιότητας κι αν φθάσει κανείς, μπορεί πάντοτε να εκπέσει από την υψηλή του πνευματική κατάσταση, να βυθιστεί στην άβυσσο της αμαρτίας και να απωλεσθεί στην αιώνια κόλαση.
Αυτό είναι, σε μεγάλο βαθμό, αλήθεια, αλλά όχι εντελώς. Αν κάποιος (άγιος) ξεπεράσει ορισμένα όρια αγιότητας μπορεί να φθάσει σε ΑΠΤΩΤΕΣ πνευματικές καταστάσεις.
Δεν μπορεί πια να εκπέσει, κι ας εξακολουθεί να ζει επάνω στη Γη. Γιατί; Παύει να είναι τρεπτός; Όχι, αυτή η άπτωτη πνευματική κατάσταση δεν έχει σχέση με την τρεπτότητα των κτισμάτων. Έχει σχέση με την χάρη. Η χάρη του Θεού δεν επιτρέπει πια την πτώση.
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης διακρίνει πέντε είδη χάριτος του Θεού (βλ. υποσημείωση στον κανόνα 117 της εν Καρθαγένη τοπικής Συνόδου).
Τα τρία πρώτα είδη (προκαταρκτική χάρη, χάρη ενδυναμούσα, χάρη συνεργούσα) δίδονται και σε εκείνους οι οποίοι «προς καιρόν ευρίσκονται εν τη αρετή και χάριτι, ύστερον δε εκπίπτοντες κολάζονται».
Οι περιπτώσεις αυτές καλύπτουν την επικρατούσα αντίληψη ότι κανένας δεν έχει το άπτωτο όσο ζει στην Γη.
Ο ΑΓΙΟΣ ΟΜΩΣ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΚΑΙ ΆΛΛΑ ΔΥΟ ΕΙΔΗ ΧΑΡΙΤΟΣ, ΠΟΥ ΟΠΟΙΟΣ ΤΑ ΛΑΒΕΙ ΔΕΝ ΕΚΠΙΠΤΕΙ ΠΟΤΕ.
Η μία είναι η «διαμένουσα και δικαιούσα» χάρη, η οποία «κάμνει τον άνθρωπο να διαμένη εν τω αγαθώ ΜΕΧΡΙ ΤΕΛΟΥΣ, μόνοις κληρουμένη τοις προωρισμένοις».
Η άλλη λέγεται «εκτική και καθʼ έξιν», η οποία και αυτή «μόνον τοις προωρισμένοις δίδοται», δηλαδή σε εκείνους που ΠΑΝΤΑ καταλήγουν στον ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ (επομένως δεν υπάρχει δυνατότητα να εκπέσουν).
Άρα η επικρατούσα αντίληψη για το θέμα έχει εξαιρέσεις, έστω κι αν είναι, προφανώς, σπάνιες.
