H προστασία από τις ενισχυτικές δόσεις έναντι της συμπτωματικής λοίμωξης Covid-19 λόγω της Omicron αρχίζει να εξασθενεί μετά από περίπου δέκα εβδομάδες
Έπειτα από 12 μήνες όπου οι επιστήμονες και κυβερνήσεις ανά τον κόσμο θέτουν το δίλημμα εμβολιασμός κατά του κορωνοϊού ή νόσηση, διχάζονας τις κοινωνίες σε εμβολιασμένους και ανεμβολίαστους, έρχεται η μετάλλαξη Omicron για να αλλάξει τα δεδομένα.
Ειδικότερα, πέντε εργαστηριακές μελέτες έδειξαν το εν λόγω στέλεχος του κορωνοϊού όχι μόνο διαφεύγει από την προστασία των εμβολίων, όχι μόνο προκαλεί επαναλοίμωξη αλλά «αχρηστεύει» και τα πολλά υποσχόμενα μονοκλωνικά αντισώματα. Και αν αναλογιστεί κανείς ότι η μετάλλαξη Omicron είναι υπερ-μεταδοτική και εξαπλώνεται με ραγδαίους ρυθμούς, εύκολα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όλη αυτή η προσπάθεια ενδεχομένως να μην έχει νόημα…
Οι 5 μελέτες
Η παραλλαγή Omicron του κορωνοϊού μπορεί να διαφύγει σε σημαντικό βαθμό από την ανοσιακή προστασία που προσφέρουν είτε τα εμβόλια, είτε η προηγούμενη νόσηση είτε τα μονοκλωνικά αντισώματα, επιβεβαιώνουν πέντε νέες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature».
Οι εργαστηριακές (όχι κλινικές) έρευνες, για μερικές από τις οποίες είχαν προηγηθεί προδημοσιεύσεις, δείχνουν ότι όσοι είχαν αρρωστήσει στο παρελθόν από Covid-19 και όσοι εμβολιάστηκαν πλήρως -ακόμη κι εκείνοι που έχουν κάνει τρίτη δόση- κινδυνεύουν να μολυνθούν από την Omicron. Παράλληλα, η νέα παραλλαγή φαίνεται να είναι τελείως ή σε μεγάλο βαθμό ανθεκτική σε όλα τα μονοκλωνικά αντισώματα που χρησιμοποιούνται κλινικά σήμερα.
Η αποτελεσματικότητα των εμβολίων
Η σημαντικότερη από τις πέντε μελέτες, με επικεφαλής τον καθηγητή ιατρικής David D. Ho του Columbia University της Νέας Υόρκης, που έγινε σε συνεργασία με επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ, εξέτασε κατά πόσο τα αντισώματα από 54 πλήρως εμβολιασμένους με Pfizer/BioNTech, Moderna, AstraZeneca και Johnson & Johnson μπορούν να εξουδετερώσουν στο εργαστήριο την Omicron.
Οι 15 είχαν κάνει και ενισχυτική δόση με mRNA εμβόλιο, ενώ οι δύο είχαν επίσης νοσήσει με Covid-19 στο παρελθόν.
Διαπιστώθηκε ότι τα αντισώματα όλων των εμβολιασμένων έχουν σημαντικά μειωμένη αποτελεσματικότητα για εξουδετέρωση της Omicron σε σχέση με τις άλλες παραλλαγές. Τα αντισώματα των αναρρωσάντων από Covid-19 έχουν ακόμη μικρότερη αποτελεσματικότητα να εξουδετερώσουν την Όμικρον, γι’ αυτό οι ίδιοι κινδυνεύουν με επαναλοίμωξη.
Όσοι έκαναν τρίτη δόση με mRNA εμβόλιο (Pfizer/BioNTech ή Moderna), είναι καλύτερα προστατευμένοι σε σχέση με όσους έχουν κάνει δύο δόσεις, αλλά και στη δική τους περίπτωση τα αντισώματα μετά την ενισχυτική δόση έχουν μειωμένη εξουδετερωτική ικανότητα έναντι της Omicron. Όπως δήλωσε ο Dr Ho, «ακόμη και μια τρίτη δόση μπορεί να μην προστατεύει επαρκώς από λοίμωξη Omicron, αλλά φυσικά πρέπει κανείς να την κάνει, καθώς μπορεί να αυξήσει την ανοσιακή προστασία του».
Tα μονοκλωνικά αντισώματα
Όσον αφορά τα μονοκλωνικά αντισώματα, τα οποία μπορεί να αποτρέψουν ασθενείς με κορωνοϊό να νοσήσουν βαριά, η μελέτη σε 19 από αυτά βρήκε ότι όλα όσα χρησιμοποιούνται ήδη, αλλά και τα περισσότερα από εκείνα που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης, είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικά κατά της Omicron ή δεν «δουλεύουν» καθόλου. Μεταξύ αυτών ήταν τα REGN10987 (imdevimab), REGN10933 (casirivimab), COV2-2196 (tixagevimab), COV2-2130 (cilgavimab), LY-CoV555 (bamlanivimab), CB6 (etesevimab), Brii-196 (amubarvimab), Brii-198 (romlusevimab) και S309 (sotrovimab). Μόνο το τελευταίο καθώς και το romlusevimab βρέθηκαν να διατηρούν μεγαλύτερη εξουδετερωτική ικανότητα.
Κίνδυνος για ανθεκτικότητα στα σημερινά αντισώματα
Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι «η Omicron εμφανίζει πλέον την πιο πλήρη διαφυγή από τα εξουδετερωτικά αντισώματα που έχουν δει ποτέ οι επιστήμονες».
Έτσι, ο Dr Ho εκτίμησε ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν νέα εμβόλια και θεραπείες. Όπως είπε, «δεν είναι πολύ υπερβολικό να σκεφτούμε ότι ο κορωνοϊός SARS-CoV-2 βρίσκεται τώρα μόνο μία ή δύο μεταλλάξεις μακριά από το να γίνει τελείως ανθεκτικός στα σημερινά αντισώματα, είτε τα μονοκλωνικά που χρησιμοποιούνται ως θεραπείες, είτε στα αντισώματα που γεννιούνται από τον εμβολιασμό ή από λοίμωξη με προηγούμενες παραλλαγές».
Η προστασία των εμβολίων φθίνει έπειτα από 10 εβδομάδες
Εν τω μεταξύ, ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα συμπεράσματα βρετανικής μελέτης σχετικά με την αποτελεσματικότητα της γ’ δόσης των εμβολίων για τον κορωνοϊό έναντι της μετάλλαξης Omicron. Ειδικότερα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η προστασία από τις ενισχυτικές δόσεις έναντι της συμπτωματικής λοίμωξης Covid-19 λόγω της Omicron αρχίζει να εξασθενεί μετά από περίπου δέκα εβδομάδες.
Σύμφωνα με την UK Health Security Agency, θα χρειαστούν λίγες ακόμη εβδομάδες εωσότου εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα των ενισχυτικών-αναμνηστικών δόσεων έναντι του κινδύνου νοσηλείας και θανάτου μετά από λοίμωξη με Omicron. Όμως εκτιμά ότι «με βάση την εμπειρία από προηγούμενες παραλλαγές, η προστασία πιθανώς θα είναι σημαντικά υψηλότερη από ό,τι έναντι της συμπτωματικής νόσου».
Η νέα έκθεση από τη Βρετανία, που ανέλυσε στοιχεία από ανθρώπους που εμβολιάστηκαν με Pfizer/BioNTech, Moderna ή AstraZeneca, συγκρίνοντας 148.000 κρούσματα Delta και 68.000 κρούσματα Omicron, σύμφωνα με τους “Τάιμς της Νέας Υόρκης” επιβεβαίωσε ότι τα εμβόλια -τόσο οι δύο δόσεις όσο και η τρίτη- είναι λιγότερο αποτελεσματικά και εξασθενούν πιο γρήγορα έναντι της Omicron από ό,τι έναντι της Delta.
Μεταξύ όσων έκαναν δύο δόσεις AstraZeneca, η τρίτη δόση στη συνέχεια με mRNA εμβόλιο Pfizer ή Moderna (ένας συνδυασμός που αφορά πολλά άτομα άνω των 60 ετών και στην Ελλάδα), δύο έως τέσσερις εβδομάδες μετά την ενισχυτική δόση είχε αποτελεσματικότητα 60% στην αποτροπή της νόσου με συμπτώματα. Μετά από δέκα εβδομάδες όμως η αποτελεσματικότητα της τρίτης δόσης Pfizer είχε πέσει στο 35% (πάντα έναντι της πιθανότητας συμπτωματικής νόσησης), ενώ της Moderna στο 45% μετά από εννέα εβδομάδες.
Σε όσους έκαναν τρεις δόσεις Pfizer, η αποτελεσματικότητα έναντι της συμπτωματικής νόσου είχε πέσει από το 70% μια εβδομάδα μετά την ενισχυτική δόση, στο 45% μετά από δέκα εβδομάδες. Στην καλύτερη θέση βρίσκονταν όσοι είχαν κάνει δύο δόσεις Pfizer και μετά τρίτη δόση Moderna, με την αποτελεσματικότητα του εμβολίου να εκτιμάται στο 75% μετά από εννέα εβδομάδες.
