Του Δρ. Αντώνη Λαγγουράνη (*)
Αγαπητές συμπατριώτισσες και αγαπητοί συμπατριώτες,
σας εύχομαι χρόνια πολλά, υγεία και πρόοδο για το 2022, που όλοι θέλουμε να είναι καλύτερο από τα προηγούμενα, ιδίως τα δύο τελευταία, χρόνια. Ευχές και ευχαριστίες στον φίλο και Πρόεδρο Μπάμπη Καρέλη, καθώς και τα λοιπά μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου των Απανταχού Αμφισσέων, για την τιμητική πρόσκληση να επικοινωνήσω μαζί σας, μέσω αυτού του κειμένου.
Λόγω του κορωνοϊού, που μας έχει αναστατώσει και μας ταλαιπωρεί από διετίας, αισθάνθηκα την ανάγκη να σταθώ σε μια πλευρά αυτού του προβλήματος στην οποία δεν έχουμε δώσει τη δέουσα σημασία. Πιστεύω ότι αυτά τα οποία θα αναφερθούν εδώ δεν θα σας είναι αδιάφορα ούτε και πολύ κουραστικά.
Πριν συνεχίσω, θεωρώ απαραίτητο να επανεξετάσουμε τη σχέση μας με τα μικρόβια, διότι αυτή συνδέεται άμεσα με το σημερινό μας θέμα, και να υπενθυμίσω ότι ο βασικός εχθρός μας δεν είναι μόνο τα μικρόβια αυτά καθ’ εαυτά, αλλά και, κυρίως, ο εαυτός μας. Μεγαλύτερη σημασία έχει η άμυνα, το φρούριο, δηλαδή η αντίσταση του οργανισμού μας και μικρότερη οι εντός και εκτός ημών υπάρχοντες μικροοργανισμοί.
Αυτή η αντίσταση, η οποία εξαρτάται από τις συνήθειες και γενικά από τον τρόπο της ζωής, τις περιβαλλοντικές επιδράσεις και τις γενετικές προδιαθέσεις, που διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα της εν ισορροπία ή όχι συμβίωσής μας με τα πανταχού παρόντα και τα πάντα πληρούντα μικρόβια. Η παρουσία μικροβίων είναι συμφυής με την ανθρώπινη ύπαρξη. Ζωή χωρίς μικρόβια δεν υπήρξε, δεν υπάρχει, ούτε είναι ποτέ δυνατόν να υπάρξει.
Το δέρμα, οι βλεννογόνοι του αναπνευστικού και του πεπτικού συστήματος, ιδίως του παχέος εντέρου αποικίζονται, φυσιολογικά, από τρισεκατομμύρια μικρόβια. Αυτά τα μικρόβια βρίσκονται σε δυναμική αλληλεπίδραση, οικολογική ισορροπία και ωφέλιμη συνεργασία όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με τον οργανισμό μας. Έως και βιταμίνες παράγονται από αυτά τα μικρόβια στο παχύ έντερο, όπως η βιταμίνη Β6, η Β12 κ.ά. Ο συνολικός αριθμός αυτών των μικροβίων (υπολογίζεται ότι υπερβαίνει τα 100 τρισεκατομμύρια) αποτελεί το αποκαλούμενο μικροβίωμά μας και περιλαμβάνει σταφυλοκόκκους, στρεπτοκόκκους, εντεροκόκκους, πρωτείς , κολοβακτηρίδια, ψευδομονάδες, γαλακτοβάκιλους και πολλά άλλα είδη μικροοργανισμών. Σε μια έρευνα που διεξήχθη στην Αμερική, προ τριακονταετίας, διαπιστώθηκε ότι οι συμμετέχοντες σ’ αυτή, σε ποσοστό 20%, φιλοξενούσαν στον φάρυγγά τους στρεπτοκόκκους χωρίς να νοσούν.
Όταν για διάφορους λόγους δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες και προϋποθέσεις, κάποιο από αυτά τα μικρόβια μπορεί να πολλαπλασιαστεί υπέρμετρα, με επακόλουθο την ανάπτυξη μίας νόσου (οξεία αμυγδαλίτιδα από στρεπτόκοκκο, πνευμονία από πνευμονιόκοκκο ή από κάποιο άλλο μικρόβιο, ουρολοίμωξη από κολοβακτηρίδιο και πολλές άλλες).
Τα αντιβιοτικά, που τις περισσότερες φορές λαμβάνονται χωρίς απόλυτη ένδειξη, αποτελούν μόνο μία από τις πολλές αιτίες διατάραξης της οικολογικής ισορροπίας, διότι εξολοθρεύουν πολλά είδη μικροβίων, τα οποία είναι ευαίσθητα σε αυτά, με αποτέλεσμα τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό, λόγω ελλείψεως ανταγωνισμού, των ανθεκτικών ειδών. Επίσης, η κατανάλωση σύνθετων και απλών ραφιναρισμένων υδατανθράκων, ιδίως της ζάχαρης του εμπορίου, που απαντάται στα γλυκά, τα αναψυκτικά και σε διάφορες άλλες ανθυγιεινές τροφές, τις οποίες καταναλώνουμε αφειδώς, ευνοεί την ανάπτυξη των δυνητικά παθογόνων μικροβίων και μυκήτων.
Αποτέλεσμα της κατάχρησης αντιβιοτικών – και της κατανάλωσης ανθυγιεινών τροφίμων – μπορεί να είναι η δημιουργία άλλων, ειδικού τύπου, λοιμώξεων, από τις πιο απλές, όπως η στοματίτις και η αιδοιοκολπίτις από μύκητες, μέχρι τις πιο βαριές, όπως μια σταφυλοκοκκική ή μυκητιασική κολίτις, οι οποίες είναι πιθανόν να αποβούν μοιραίες. Παρενθετικά, τα πιο ωφέλιμα για τον οργανισμό μας μικρόβια (διάφορα είδη γαλακτοβακίλλων και δισχιδών βακτηριδίων) αποκαλούνται «προβιοτικά» και οι υγιεινές τροφές, οι οποίες ευνοούν την ανάπτυξή τους, πρεβιοτικές, σε αντίθεση με τις ανθυγιεινές που προάγουν τον πολλαπλασιασμό των δυνητικά παθογόνων μικροβίων.
Όταν είμαστε καλά, δηλαδή όταν η ψυχικο-σωματικο-διανοητική κατάστασή μας είναι φυσιολογική και, επομένως, η φυσική ανοσία μας (κυτταρική και χημική) ακέραιη τα υπάρχοντα στον οργανισμό μας μικρόβια, και αυτά τα οποία προέρχονται έξωθεν, δεν μπορούν να δημιουργήσουν εύκολα νόσο. Πρέπει να υπάρξουν οι κατάλληλες γενικές και τοπικές συνθήκες (οι προδιαθεσικοί παράγοντες) εντός του οργανισμού μας, για να μπορέσουν οι διάφοροι μικροοργανισμοί να δράσουν βλαπτικά εκεί που αδυνατούσαν προηγουμένως.
Το ίδιο συμβαίνει και με τους ιούς, με τη διαφορά ότι, σε αντίθεση με τα μικρόβια, αυτοί δεν συνυπάρχουν φυσιολογικά με τον οργανισμό μας. Πάντοτε εισβάλλουν είτε δια της αναπνευστικής είτε δια της πεπτικής οδού (π.χ. ο ιός της γρίπης και της ηπατίτιδας Α, αντίστοιχα) είτε υποδορίως, ενδομυϊκώς ή ενδοφλεβίως, όπως ο ιός που δημιουργεί το σύνδρομο της επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (AIDS) και ο ιός της ηπατίτιδας Β.
Ας πάρουμε για παράδειγμα τον κορωνοϊό, αυτόν τον πολύ μεγάλης μεταδοτικότητας ιό, που, δημιούργησε αυτή τη λαίλαπα, την πανδημία, η οποία είχε (και συνεχίζει να έχει) ως επακόλουθο τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων και την ανεργία και, επομένως, την οικονομική εξαθλίωση εκατοντάδων άλλων εκατομμυρίων.
Οι οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας πέραν των άλλων προβλημάτων που δημιούργησαν (και δημιουργούν) συμβάλλουν και στην αύξηση της πιθανότητας για εμφάνιση άλλων παθολογικών καταστάσεων, ανεξαρτήτως κορωνοϊού, όπως είναι η υπέρταση, τα εγκεφαλικά επεισόδια, οι καρδιακές αρρυθμίες, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, η κατάθλιψη και πλείστα όσα άλλα δεινά. Αυτά οφείλονται στο άγχος τη στενοχώρια, τον φόβο, την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα για το μέλλον (που έπληξαν , κυρίως, τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα) και στην κακή διατροφή. Όποιος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να καλύψει βασικές ανάγκες του και να τραφεί υγιεινά, αναπόφευκτα, θα στραφεί προς φθηνές, κακής ποιότητας, δηλαδή σε ανθυγιεινές τροφές, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Δεν πρέπει επίσης να μας διαφεύγει και ένας άλλος παράγων που συμβάλλει στην αύξηση αυτού του είδους της νοσηρότητας. Πολλοί πάσχουν από διάφορα χρόνια προβλήματα υγείας, τα οποία κατά το παρελθόν αντιμετώπιζαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, έχοντας συστηματική ιατρική παρακολούθηση, ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Την περίοδο της πανδημίας αποφεύγουν να πάνε στους γιατρούς και στα νοσοκομεία, λόγω φόβου μετάδοσης του ιού.
Χειρουργικές επεμβάσεις (και άλλου είδους ιατρικές παρεμβάσεις) αναβάλλονται, εργαστηριακές εξετάσεις αίματος ούρων και άλλων βιολογικών υγρών, καθώς και απεικονιστικοί και ενδοσκοπικοί έλεγχοι δεν διενεργούνται, με ολέθρια μερικές φορές αποτελέσματα. Π.χ., μια ενδοσκόπηση του παχέος εντέρου, για διερεύνηση σιδηροπενικής αναιμίας, τυχαίως ανακαλυφθείσας σ’ ένα ηλικιωμένο άτομο, θα μπορούσε να αποκαλύψει εγκαίρως την ύπαρξη ενός καρκίνου, πριν αυτός προλάβει να δώσει μεταστάσεις στους συστοίχους λεμφαδένες, στο ήπαρ ή και σε άλλα όργανα και ο πάσχων να σωζόταν. Αυτά δεν οφείλονται μόνο στον φόβο ή την ολιγωρία των ασθενών να πάνε να εξετασθούν, αλλά και τα νοσοκομεία αδυνατούν, πλήρως, να ανταποκριθούν. Έχουν περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τις επεμβάσεις για χρόνιες παθήσεις και αντιμετωπίζουν, κυρίως, τα έκτακτα (πλην κορωνοϊού βεβαίως) περιστατικά. Καρδιολογικές, χειρουργικές και λοιπών ιατρικών ειδικοτήτων κλίνες έχουν μετατραπεί σε κλίνες κόβιντ. Μέχρι νοσοκομεία ολόκληρα έχουν επιστρατευτεί γι΄ αυτόν τον σκοπό. Τα συστήματα υγείας έχουν υποστεί πολύ μεγάλη πίεση, διεθνώς, ενίοτε μέχρι βαθμού καταρρεύσεως. Είδαμε για παράδειγμα τι έγινε στην Ιταλία, την περασμένη χρονιά, όπου γιατροί βρέθηκαν ενώπιον του φοβερού, του τραγικού διλήμματος όταν εκλήθησαν να αποφασίσουν «ποιους θα διασωληνώσουν και ποιους θ’ αφήσουν».
Για την αντιμετώπιση αυτής της πανδημίας, αναπόφευκτη και επιβεβλημένη ήταν η λήψη μέτρων, όπως, η χρήση μάσκας, το συχνό πλύσιμο των χεριών, ο εξαερισμός και η απολύμανση εσωτερικών χώρων, η αποφυγή συνωστισμού και ασκόπων μετακινήσεων, καθώς και η αναστολή της λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων, που έπληξαν την εστίαση, τον τουρισμό και διάφορους άλλους κλάδους της Οικονομίας.
Μετά από την παραγωγή (και τη διανομή όχι δυστυχώς σε όλες τις χώρες) των εμβολίων, οι ελπίδες μας πλέον εναποτίθενται στους μαζικούς εμβολιασμούς, μέσω των οποίων θα αποκτήσουμε ενεργητική ανοσία έναντι του κορωνοϊού. Ο στόχος είναι η μετατροπή της πανδημίας σε ενδημία, να λάβει δηλαδή μια εποχική μορφή, όπως αυτή της γρίπης. Οψόμεθα. Ουδείς γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι από πλευράς πιθανών μεταλλάξεων για τις οποίες θα απαιτηθούν νέα εμβόλια, διότι τα ήδη υπάρχοντα θα έχουν καταστεί αναποτελεσματικά.
Δεν δίνουμε όμως την ανάλογη σημασία στα απλά διαιτητικά και λοιπά μη φαρμακευτικά ή άλλως αποκαλούμενα «υγιεινιστικά» μέσα και μέτρα, που προάγουν, ενισχύουν σημαντικά τη δική μας φυσική ανοσία, η οποία μας προφυλάσσει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο από τον συγκεκριμένο ιό, αλλά και από κάθε άλλον ιό. Αυτά τα μέσα είναι τα ίδια που απαιτούνται για την πρόληψη και, ως ένα βαθμό, την αντιμετώπιση άλλων (εκτός των ιογενών και μικροβιακών λοιμώξεων) παθολογικών καταστάσεων και, γενικά, για τη διατήρηση της υγείας μας. Ο εμβολιασμός είναι το αποτελεσματικότερο και το πιο άμεσο μέτρο για την αντιμετώπιση της πανδημίας, όμως δεν πρέπει να παραβλέπεται και η δική μας συμμετοχή σε αυτήν την προσπάθεια. Συν Αθηνά και χείρα κίνει. Σε αυτά τα μέσα και μέτρα θα αναφερθούμε στη συνέχεια.
Επί του παρόντος, ας εξετάσουμε τα προκύψαντα εξ αυτής της πανδημίας στοιχεία. Παρατηρούμε ότι οι περισσότεροι εκ των ερχομένων σε επαφή (των μολυνθέντων) με τον κορωνοϊό δεν παρουσιάζουν κανένα κλινικό σύμπτωμα ή κάποια εργαστηριακή διαταραχή (δηλαδή δεν νοσούν). Ούτε καν το παίρνουν είδηση. Μόνο σε τυχαίο δειγματοληπτικό έλεγχο, με self-test, rapid-test ή με μοριακό (PCR)-test, μπορεί αυτό να διαπιστωθεί. Πολλοί άλλοι νοσούν ελαφρά, ή λίγο βαρύτερα, χωρίς να χρειάζονται νοσοκομειακή περίθαλψη. Τα βγάζουν πέρα μόνοι στο σπίτι τους, ευρισκόμενοι σε τηλεφωνική ή δια ζώσης επαφή με τους θεράποντες γιατρούς τους, λαμβάνοντας κάποια αντιπυρετικά, όπως η παρακεταμόλη (ντεπόν, παναντόλ, αποτέλ κ.ά.) ή αντιφλεγμονώδη δισκία, όπως η κολχικίνη. Μερικοί λαμβάνουν και διάφορα αντιβιοτικά για πρόληψη δευτερογενών μικροβιακών λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος, στις οποίες προδιαθέτει η λοίμωξη εκ του κορωνοϊού (αν και αυτή η τακτική είναι αμφιλεγόμενη) και κάποιες βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και άλλα συμπληρώματα διατροφής, τα οποία ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού, όπως η βιταμίνη D, η βιταμίνη C, ο ψευδάργυρος, το σελήνιο και διάφορα άλλα. Ούτως ή άλλως, η θεραπεία για τις περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις είναι, τουλάχιστον επί του παρόντος, κυρίως, συμπτωματική και υποστηρικτική και λιγότερο αιτιολογική.
Από τους υπόλοιπους, οι οποίοι θα νοσήσουν πολύ βαρύτερα και θα απαιτηθεί να νοσηλευτούν, οι περισσότεροι γιατρεύονται χωρίς κανένα κατάλοιπο, παρότι μερικοί παραπονούνται, για άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα για έντονη καταβολή δυνάμεων, κεφαλαλγία, ανοσμία, αγευσία, ανορεξία και πολλά άλλα ακαθόριστα συμπτώματα.
Μόνο 2-3 από τους 100 μολυθέντες θα παρουσιάσουν σοβαρές επιπλοκές, όπως, π.χ. αγγειακές θρομβώσεις και, κυρίως, βαριά πνευμονία, η οποία συνοδεύεται από μεγάλη πτώση του οξυγόνου του αίματος. Στην τελευταία περίπτωση οι ασθενείς εισάγονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) και διασωληνώνονται (όρος κι αυτός!). Εκ των διασωληνωθέντων το 40-50% (παρά τη μηχανική υποστήριξη της αναπνοής) χάνουν τη μάχη κατά του κορωνοϊού. Τελικά, από τους 100 μολυνθέντες 1-2 ασθενείς αποβιώνουν. Αυτό το ποσοστό φαίνεται μικρό, σχετικά, αλλά σε περίπτωση πανδημίας αντιστοιχεί σε εκατομμύρια θανάτους. Μέχρι σήμερα έχουν ξεπεράσει τα 5,5 εκατομμύρια. Εικάζεται ότι ο αριθμός των νεκρών είναι πολύ μεγαλύτερος, διότι σε μερικές χώρες, όπως π.χ. στην Ινδία, η καταγραφή των θανάτων δεν θεωρείται πολύ αξιόπιστη. Αν δεν ελαμβάνοντο τα περιοριστικά μέτρα (έστω και έτσι όπως ετηρήθησαν) και κυρίως αν δεν υπήρχαν οι εμβολιασμοί, ο αριθμός των νεκρών θα ήταν πολλαπλάσιος, ασυγκρίτως μεγαλύτερος. Οι βαρέως νοσούντες και ιδίως οι εισαγόμενοι σε ΜΕΘ ασθενείς είναι συνήθως άτομα ηλικιωμένα ή πάσχοντα από αναπνευστική, καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια, παχυσαρκία, βαριά υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη (ιδίως όταν είναι χρονίως αρρύθμιστος), νεοπλάσματα, αυτοάνοσα νοσήματα, για τα οποία υποβάλλονται σε ανοσοκατασταλτική θεραπεία (ρευματοειδής αρθρίτις, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και πολλά άλλα), ανοσοκατασταλμένα άτομα λόγω μεταμόσχευσης κάποιου ζωτικού οργάνου (καρδιάς, πνευμόνων, ήπατος, νεφρού και μυελού των οστών) και, γενικά, όσοι πάσχουν από σοβαρά υποκείμενα προβλήματα υγείας. Δηλαδή, κατά κανόνα, νοσούν βαριά οι πιο ευπαθείς, οι πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Βεβαίως, σε πολύ μικρότερο ποσοστό νοσούν βαριά ή χάνουν τη ζωή τους και νεότερα άτομα. Πολλά εξαρτώνται και από τη φυσική ανοσολογική ετοιμότητα και απάντηση του οργανισμού μας στον εκάστοτε εισβολέα. Η άμυνα του οργανισμού ενός νέου σε ηλικία ατόμου δεν είναι στο καλύτερο δυνατό επίπεδο (παρότι δεν έχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας) αν καπνίζει μανιωδώς, στερείται επαρκούς ύπνου, δεν διατρέφεται σωστά, δεν γυμνάζεται, δεν εκτίθεται στον ήλιο επαρκώς, κάνει κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών ή βρίσκεται χρονίως σε κατάσταση διανοητικής ή ψυχικής έντασης και σωματικής καταπόνησης.
Εξ όλων των προαναφερθέντων, το συμπέρασμα είναι ότι, η καλή ή η κακή έκβαση της μάχης της μόλυνσης με τον κορωνοϊό (και οιονδήποτε άλλον ιό) εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του οργανισμού και ιδίως του ανοσοποιητικού μας συστήματος, γι’ αυτό πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για την ενίσχυση και τη διατήρηση της ακεραιότητάς του.
Το θέμα δεν είναι μόνο το τι μπορεί να κάνει ο εκάστοτε εμφανιζόμενος ενδημικός, επιδημικός ή πανδημικός ιός σε μας, αλλά και το τι μπορούμε εμείς να κάνουμε εναντίον του. Η απάντηση στα προβλήματα υγείας, γενικά, και των λοιμώξεων , ειδικά, δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά τεχνοκρατική (αυστηρώς ιατρική), αλλά και, κυρίως, αιτιολογική, τροποποιώντας τους προδιαθεσικούς νοσογόνους παράγοντες, παρεμβαίνοντας για την απομάκρυνση κάθε γενεσιουργού αιτίας. Ο ιός ή το μικρόβιο αποτελεί στοιχείο αναγκαίο μεν, ανεπαρκές δε για την εκδήλωση ενός λοιμώδους νοσήματος. Είναι μέρος της ιστορίας και όχι όλη η ιστορία μιας λοίμωξης.
Εδώ δεν κομίζω γλαύκα εις Αθήνας (και στα Σάλωνα). Αυτά τα οποία μπορούμε να κάνουμε, λίγο-πολύ, όλοι τα γνωρίζουμε, αλλά λίγοι τα εφαρμόζουν. (Ο γράφων, δυστυχώς, δεν συμπεριλαμβάνεται σε αυτούς τους ολίγους). Όπως έγραψε ο Ασημάκης Πανσέληνος, «συχνά γνωρίζω πιο είναι το σωστό, όμως δεν θεωρώ σωστό να το κάνω». Βεβαίως ισχύει και το αντίθετο. Πολλοί θεωρούμε ότι γνωρίζουμε ή ότι πράττουμε το σωστό, πλην όμως λίγοι διερωτώμεθα αν η ιδέα μας περί σωστού είναι ορθή. Όλοι έχουμε τις απόψεις μας επί παντός του επιστητού. Κατά καιρούς είμαστε σεισμολόγοι, μετεωρολόγοι, λοιμωξιολόγοι και διάφοροι άλλοι «-λόγοι». Πολλές φορές έχουμε γνώμη χωρίς την απαιτουμένη γνώση, την οποία συχνά προσπαθούμε να επιβάλλουμε, ενίοτε και κατά βίαιον τρόπο. Πολλοί μιλούν περί RNA και DNA λες και είναι ιολόγοι ή μοριακοί βιολόγοι. Άλλοι φοβούνται ότι το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού θα τροποποιήσει το γονιδίωμά μας. Το συγκεκριμένο εμβόλιο έχει πολύ σπανιότερες παρενέργειες σε σχέση με άλλα εμβόλια, στα οποία, κατά καιρούς, έχουν υποβληθεί ή υποβάλλονται (γρίπης, ιλαράς, έρπητα ζωστήρα κ.τ.λ.) και το οποίο περιέχει μόνο ένα ελάχιστο τμήμα του ιού. Δεν φοβούνται όμως ολόκληρο τον ιό όταν αυτός εισέρχεται στον οργανισμό τους κατόπιν μολύνσεως. Σε αυτή την περίπτωση και μάλιστα επί νοσήσεως, οι πιθανότητες παρενεργειών και θανατηφόρων επιπλοκών είναι ασυγκρίτως μεγαλύτερες σε σχέση με αυτές του εμβολίου. Πρέπει πάντοτε να ζυγίζουμε το αναμενόμενο όφελος, σε σχέση με τις πιθανές βλάβες που μπορεί να προκύψουν από μια ιατρική παρέμβαση ή την αποχή από αυτή. Κατά την περίοδο της πανδημίας έχουμε παραστεί μάρτυρες μιας απίστευτης παράνοιας.
Επομένως, πέρα από την απόλυτη αναγκαιότητα του καθολικού εμβολιασμού για την αντιμετώπιση της πανδημίας, με το μικρότερο δυνατό κόστος σε ανθρώπινες ζωές, πρέπει να υπενθυμίζουμε και να τονίζουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε κι εμείς οι ίδιοι σημαντικό μέρος της ευθύνης για την υγεία μας, επαναλαμβάνοντας ότι για την ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού μας έναντι της αρρώστιας, γενικά, και των λοιμώξεων, ειδικά, εκ των ων ουκ άνευ είναι:
1.Η μέριμνα για εξασφάλιση επαρκούς ύπνου. Κατά τη διάρκεια του ύπνου ο οργανισμός μας αυτοεπιδιορθώνεται, ανανεώνεται, διότι εκτός άλλων αποκαθιστά τις ηλεκτρικές ισορροπίες, τις διαφορές δυναμικού μεταξύ της εξωτερικής και της εσωτερικής επιφανείας των κυτταρικών μεμβρανών (τα θετικά φορτία έξωθεν, τα αρνητικά έσωθεν), δηλαδή επαναφορτίζεται, «γεμίζει τις μπαταρίες» του και προετοιμάζεται για νέες δραστηριότητες.
Αν κατά τη διάρκεια της ημέρας η συνολική κατανάλωση (αυτού του είδους) ενέργειας, λόγω σωματικών και διανοητικών εργασιών, συναισθηματικών εκφορτίσεων, φλυαρίας, ασκόπων συζητήσεων και λοιπών ενασχολήσεων, υπερβαίνει την αποταμιευθείσα κατά τη διάρκεια του νυκτερινού ύπνου – και αν αυτό το αρνητικό ισοζύγιο ενέργειας παραταθεί πέρα από κάποιο χρονικό διάστημα – η χρεωκοπία του οργανισμού μας είναι αναπόφευκτη. Η Φύση δανείζει, δεν χαρίζει (Ουΐλιαμ Σαίξπηρ). Υπάρχουν ώρες για ανάπαυση και ώρες για εγρήγορση. Η ισορροπία μεταξύ αυτών των δύο αντιθέτων, αλλά ουσιαστικών αναγκών του οργανισμού είναι πρωταρχικής για την υγεία μας σημασίας. Η πολλή δουλειά βλάπτει, η πολύ λίγη επίσης, όπως το ίδιο ισχύει και για την τροφή και για τις άλλες ανάγκες και καταστάσεις της ζωής. Αυτά τα ολίγα περί ύπνου. Θα προσθέσω μόνο ότι αν ένα άτομο, το οποίο συνήθως κοιμάται 8-9 ώρες περίπου καθημερινά, μειώσει, για οποιονδήποτε λόγο, τον αριθμό των ωρών ύπνου κατά 3-4, για 4-5 24ωρα, η αμυντική ικανότητα του οργανισμού του έναντι των λοιμώξεων μειώνεται κατά 30%.
2.Η προσπάθεια για απώλεια σωματικού βάρους επί παχυσαρκίας, με στόχο, αν είναι δυνατόν, την επίτευξη του ιδανικού σωματικού βάρους (ΙΣΒ), το οποίο εξαρτάται, κυρίως, από τη σωματική μας διάπλαση.
Οι τρόποι μέσω των οποίων προσδιορίζεται το ΙΣΒ, οι επιπτώσεις της παχυσαρκίας, καθώς και η αντιμετώπισή της δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν εδώ. Απαιτούνται πολλές σελίδες για να καλυφθεί το όλο θέμα. Θα αναφερθώ μόνο στο αποτέλεσμα μιας επιστημονικής έρευνας που διεξήχθη, λίαν προσφάτως, στην Αμερική. Αυτή η έρευνα έδειξε ότι η παχυσαρκία αυξάνει κατά 30% τις πιθανότητες για βαριά νόσηση από τον κορωνοϊό, η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης κατά 23% και 21% αντίστοιχα. Επειδή συχνά συνυπάρχουν αυτές οι καταστάσεις στο ίδιο άτομο, αντιλαμβανόμαστε πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για βαριά νόσηση σε περίπτωση μολύνσεως…
Συνεχίζεται..
