Οι Τσάμηδες ήταν αλβανόφωνος μουσουλμανικός πληθυσμός συγκεντρωμένος κυρίως στη Θεσπρωτία ιδίως στις περιφέρειες Ηγουμενίτσας, Μαργαριτίου, Φιλιατών και Παραμυθιάς που αριθμούσε 20.000 ανθρώπους.
Συνεργάστηκαν με τις κατοχικές αρχές και συμμετείχαν σε διώξεις, καταστροφές, και μαζικές εκτελέσεις, η πιο γνωστή από τις οποίες υπήρξε η εκτέλεση 49 επιφανών κατοίκων της Παραμυθιάς τον Σεπτέμβριο 1943. Οι αντάρτες του ΕΔΕΣ, που κυριαρχούσαν στην περιοχή, προέβησαν σε ένοπλες συγκρούσεις μαζί τους.
Αντίθετα από τον ΕΔΕΣ, το EAM τήρησε περίεργη στάση σε σχέση με τους Τσάμηδες. Επιχείρησε επανειλημμένα ανοίγματα που βασίζονταν στον πλασματικό διαχωρισμό «μιας δράκας προδοτών» από την πλειοψηφία του πληθυσμού.
Για αυτόν τον λόγο η τακτική του EAM δεν έγινε κατανοητή ούτε από τον τοπικό ελληνικό πληθυσμό ούτε από τα ίδια του τοπικά στελέχη που ανέφεραν στις εσωτερικές τους εκθέσεις ότι «η παμψηφία σχεδόν των Τσάμηδων της περιοχής είχε ταχθή ανεπιφύλαχτα με το μέρος του κατακτητή και ωργάνωνε δολοφονικές επιδρομές ενάντια στα ελληνικά χωριά».
Ο ΕΛΑΣ τελικά στρατολόγησε τσάμηδες που συμμετείχαν στις εμφύλιες συγκρούσεις με τον ΕΔΕΣ τον Δεκέμβριο του ’44. H επικράτηση του ΕΛΑΣ συνοδεύτηκε από την επιστροφή τσάμηδων στη Θεσπρωτία.
Ο Ζέρβας όμως συγκρούστηκε μαζί τους και τελικά επικράτησε.Οι τσάμηδες εγκατέλειψαν την περιοχή για να αποφύγουν πιθανά αντίποινα λόγω των εγκλημάτων τους την περίοδο της κατοχής.
Φυσικά ως γνωστών οι αλβανοί παρουσιάζουν τους τσάμηδες αντιστασιακούς που εκδιώχθηκαν από τους Έλληνες!
Απλοποιώντας, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αν για τη Δεξιά ο δωσιλογισμός ήταν συγχωρήσιμος, αρκεί οι φορείς του να ήταν Έλληνες, για την Αριστερά ο δωσιλογισμός ήταν συγχωρήσιμος μόνο για τους…μη Έλληνες!
Υπήρξε όμως ο Ναπολέων Ζέρβας που στο τέλος του πολέμου κυνήγησε τους συνεργάτες των ναζι Έλληνες ή…μη!
Δείτε το βίντεο από τη “Μηχανή του χρόνου”..
