Μιχαήλ Γκορμπατσόφ – RIA Novosti, 1920, 31.08.2022
© RIA Novosti / Yury Abramochkin
Irina Alksnis
Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο πρώτος πρόεδρος και ο τελευταίος ηγέτης της ΕΣΣΔ, πέθανε σε ηλικία 92 ετών.
Υπάρχει ένα είδος υπερφυσικού συμβολισμού στο γεγονός ότι το 2022 υπάρχουν αρκετοί θάνατοι πολιτικών προσώπων που εμπλέκονται άμεσα στην καταστροφή της Σοβιετικής Ένωσης. Φέτος, απεβίωσαν οι υπογράφοντες τις συμφωνίες Belovezh από την Ουκρανία (Leonid Kravchuk), τη Λευκορωσία (Stanislav Shushkevich) και τη Ρωσία (Gennady Burbulis). Τώρα ο τελευταίος σοβιετικός ηγέτης προστέθηκε στον κατάλογο.
Η παλιά σοφία λέει ότι ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ μπορεί να καταδείξει ότι οι καλές προθέσεις ενός εθνικού ηγέτη μπορούν να εξαπολύσουν την κόλαση στη γη για μια ολόκληρη χώρα.
Ο νέος, δραστήριος και πρόθυμος για αλλαγή -και την επεδίωκε ενεργά- ο Γενικός Γραμματέας είχε γίνει είδωλο της σοβιετικής κοινωνίας, κουρασμένης από τη στασιμότητα και τη γεροντοκρατία της εποχής της στασιμότητας. Όχι για πολύ, όμως. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Γκορμπατσόφ έγινε -και παρέμεινε για το υπόλοιπο της ζωής του- αντικείμενο έντονου μίσους ενός μεγάλου μέρους των συμπολιτών του, οι οποίοι τον θεωρούσαν κυρίως υπεύθυνο για όσα πέρασαν. Ευθύνη για μια κατεστραμμένη χώρα, για τον εφιάλτη της δεκαετίας του 1990, για τα εκατομμύρια ζωές που καταστράφηκαν σε εμφύλιους πολέμους, εθνοκάθαρση, τρομοκρατικές επιθέσεις και γκανγκστερικούς πολέμους, για τα εκατομμύρια αγέννητες ζωές.
Η ιστορική μοίρα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ αποτελεί μάθημα για όλους τους πολιτικούς άνδρες. Δεν έχει σημασία πόσο καλό θέλατε ειλικρινά ή πόσο υψηλά ιδανικά σας καθοδηγούσαν. Στο τέλος, μετράνε μόνο τα πραγματικά αποτελέσματα των αποφάσεων και των πράξεών σας.
Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ ήταν μια εθνική καταστροφή, τις συνέπειες της οποίας αντιμετωπίζουμε εδώ και τέσσερις δεκαετίες. Κάποια στιγμή φάνηκε ότι τα χειρότερα είχαν περάσει. Αλλά η μετατροπή της Ουκρανίας σε προπύργιο των Ναζί δείχνει ότι ο κολασμένος σφόνδυλος που τέθηκε σε κίνηση πριν από τριάντα και πλέον χρόνια εξακολουθεί να κινείται. Η Ρωσία πρέπει, είναι υποχρεωμένη να το σταματήσει – και θα το κάνει.
Το ερώτημα, όπως πάντα, είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσει κανείς γι’ αυτό. Στην πολιτική το κύριο τίμημα είναι το αίμα, η θλίψη των ανθρώπων και οι ανθρώπινες ζωές.
Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ έζησε μια πολύ μακρά ζωή, έχοντας προλάβει να δει τόσο τις δοκιμασίες που πέρασε η χώρα όσο και το ξεπέρασμα αμέτρητων προκλήσεων και τραγωδιών. Μπορεί κανείς μόνο να υποθέσει αν ο μοναδικός σοβιετικός πρόεδρος έχει βγάλει συμπεράσματα για τον εαυτό του. Αλλά αυτό δεν είναι τόσο σημαντικό.
Το κυριότερο είναι ότι εμείς οι ίδιοι θα πρέπει να πάρουμε τα μαθήματα από αυτά που περάσαμε.
