Χωρίς να την ενδιαφέρει το πώς θα γιορτάζουν στο μέλλον οι Εβραίοι το πάσχα τους, επειδή κατά την εποχή της Α’ Οικουμενικής Συνόδου (325 μ.Χ.) πολλοί Χριστιανοί συνεόρταζαν Πάσχα με το Νομικό Φάσκα (Το εβραϊκό πάσχα όπως καθοριζόταν από τον Μωσαϊκό Νόμο) η Α’ Οικουμενική Σύνοδος για να διαφυλάξει την ενότητα των Χριστιανών διατύπωσε κανόνα αιώνιο, χωρίς άχαρες επιστημονικές ακριβολογίες όσον, αφορά την εαρινή ισημερία, που τότε το 325 μ.Χ. ήταν στις 21 Μαρτίου, και καθόρισε το Ορθόδοξο Πάσχα (ώστε να έπεται οπωσδήποτε του Νομικού Φάσκα) να εορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά το Νομικό Φάσκα.
Αυτό τον κανόνα τον σεβάστηκε η Ορθοδοξία αιώνες τώρα, και τον καταστρατήγησαν οι Λατίνοι με προφάσεις επιστημονικής ακριβολογίας, ώστε το πάσχα των Λατίνων κάποιες φορές να συμπίπτει με το Ορθόδοξο και κάποιες φορές να γίνεται πριν από το Νομικό Φάσκα.
Το Νομικό Φάσχα γιορτάζεται στην Πανσέληνο του μηνός Νισάν δηλαδή την 14η του Νισάν.
Ο μήνας Νισάν είναι κινητός μήνας του Εβραϊκού ημερολογίου (που είναι σεληνοηλιακό).
Αρχίζει με τη Νέα σελήνη (Νουμηνία) που θα συμβεί από την εαρινή ισημερία και μετά.
Νέα σελήνη έχουμε όταν η σελήνη και ο ήλιος βρίσκονται σε σύνοδο (δηλαδή στη ίδια περιοχή του ουρανού και περίπου σε ευθεία γραμμή με τη γή). Στην πανσέληνο, σελήνη και ήλιος βρίσκονται σε αντίθεση σε σχέση προς τη γη. Το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών συνόδων, ή δύο διαδοχικών πανσελήνων είναι το διάστημα που μπορεί να μετρηθεί από έναν παρατηρητή στη γή, και είναι ο λεγόμενος συνοδικός μήνας 29,53 ημερών.
Επομένως η πιο σύντομη έναρξη του μήνα Νισάν είναι η 21η Μαρτίου αν συμβεί να έχουμε Νέα σελήνη. Η πιο σύντομη ημερομηνία επομένως του Νομικού Φάσχα είναι η
20 + 14 = 34 Μαρτίου = 3 Απριλίου και επομένως η πιο σύντομη ημερομηνία του Ορθοδόξου Πάσχα είναι η επόμενη ημέρα, αν είναι Κυριακή δηλαδή η 4η Απριλίου.
Η πιο καθυστερημένη έναρξη του μήνα Νισάν συμβαίνει όταν Νέα σελήνη έχουμε μία ημέρα πρίν την 21η Μαρτίου δηλαδή την 20η και τότε αρχίζει ο προηγούμενος μήνας του Εβραϊκού έτους ο Αδάρ (που έχει 29 ημέρες) δηλαδή η έναρξη του επόμενου μήνα του Νισάν είναι τότε στις
20 + 29 = 49 Μαρτίου = 18 Απριλίου.
Επομένως το Νομικό Φάσκα είναι στις 17 + 14 = 31 Απριλίου = 1 Μαΐου και αν αυτή είναι Κυριακή τότε το Ορθόδοξο Πάσχα μετατίθεται την επόμενη Κυριακή δηλαδή στις 8 Μαΐου.
Ο Αθηναίος αστρονόμος Μέτων ανακάλυψε το 432 π.Χ. ότι 19 ηλιακά έτη (19 x 365,24 = 6939,56 ημέρες) σχεδόν ταυτίζονται με 235 σεληνιακούς μήνες (235 x 29,53 = 6939,55 ημέρες). Αυτή η περίοδος των 19 ετών λέγεται κύκλος του Μέτωνα και σημαίνει ότι κάθε 19 χρόνια επαναλαμβάνονται οι φάσεις της σελήνης στις ίδιες ημερομηνίες. Δηλαδή επαναλαμβάνονται οι ημερομηνίες του Νομικού Φάσκα.
Επειδή 12 σεληνιακοί μήνες (12 x 29,53 = 354,36 ημέρες) υστερούν του ηλιακού έτους (365,24 ημέρες) κατά 11 περίπου ημέρες, και οι ημερομηνίες του Νομικού Φάσκα μειώνονται για κάθε επόμενο έτος κατά 11 ημέρες αρκεί να παραμένουμε (με πρόσθεση 30 ημερών) σε ημερομηνίες Απριλίου μεγαλύτερες ή ίσες του 3. Αν η αγκύλη με δείκτη εννοεί το υπόλοιπο διαίρεσης του αριθμού εντός της αγκύλης δια του δείκτη και θέσουμε για κάθε έτος ε, α = [ε]19 = χρυσούς αριθμ
ός του έτους
τότε το Νομικό Φάσκα φ, επειδή όταν α = 0 συμβαίνει στις 18 Απριλίου, δίνεται σε ημέρες Απριλίου από τον παρακάτω τύπο υπολοίπου
φ = [16 – 11 α]30 + 2 = [19α + 16]30 + 2 = δ + 2
Οπότε έχουμε τον παρακάτω πίνακα για τα έτη από 1926 μέχρι και το 2096.
Είναι εύκολο τώρα να καταρτίσουμε πίνακα για κάθε έτος των πρώτων Κυριακών του Απριλίου ως εξής:
Αν το 1926 η πρώτη Κυριακή του Απριλίου είναι στις 4 του μηνός, το 1927 θα είναι στις 3, το 1928 επειδή είναι δίσεκτο δεν θα είναι στις 2 αλλά την 1η Απριλίου, το 1929 θα είναι 31 Μαρτίου = 7 Απριλίου και ούτω καθεξής. Οπότε έχουμε τον παρακάτω πίνακα Κυριακών του Απριλίου και επόμενο τον πίνακα των ημερομηνιών του Ορθοδόξου Πάσχα
Πρώτες Κυριακές Απριλίου Ημερομηνία Απριλίου Ορθοδόξου Πάσχα
Π.χ. για το 1926 από τον πρώτο πίνακα το Νομικό Φάσκα είναι στις 31 Απριλίου. Από τον δεύτερο πίνακα οι Κυριακές του Απριλίου 1926 είναι στις 4, 11, 18, 25, 32. Άρα συμπεραίνουμε ότι το Νομικό Φάσχα είναι ημέρα Σάββατο και επομένως την επόμενη μέρα Κυριακή 32 Απριλίου = 2 Μαΐου είναι το Ορθόδοξο Πάσχα. Ομοίως το 2033 το Νομικό Φάσκα είναι στις 18 Απριλίου, οι Κυριακές του Απριλίου του 2033 είναι στις 3, 10, 17, 24 . . . Άρά το Ορθόδοξο Πάσχα του 2033 είναι στις 24 Απριλίου.
Μαθηματικοποίηση των παραπάνω υπολογισμών
Νικόλαος Δ.
