Σεργκέι Σαβτσούκ © RIA Novosti
Το ζήτημα της Ουκρανίας παραμένει το πιο καυτό γεωπολιτικό θέμα, ενώ οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίστηκαν από ριζικές αλλαγές τόσο στη ρητορική όσο και στη συμπεριφορά του Κιέβου και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ενώ τα μέτωπα της πρώτης γραμμής αποτελούν ξεχωριστή συζήτηση, εδώ εστιάζουμε σε παράλληλες εξελίξεις που αποτελούν κομμάτι μιας ευρύτερης «συμφωνίας».
Ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου της Ουκρανίας (OGTS) ζήτησε από την Εθνική Επιτροπή Ρύθμισης Ενέργειας (NKREKU) την έγκριση αύξησης των τιμολογίων μεταφοράς φυσικού αερίου κατά 305%. Το αίτημα εγκρίθηκε, και από το επόμενο έτος, το κόστος μεταφοράς 1.000 κυβικών μέτρων φυσικού αερίου θα αυξηθεί από 124,16 σε 502,50 γρίβνες.
Αν και φαίνεται τοπικό γεγονός, στην πραγματικότητα αποτελεί σημαντικό σταθμό που σηματοδοτεί τη μετάβαση της Ουκρανίας σε μια νέα πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που για το καθεστώς Ζελένσκι κάθε άλλο παρά αισιόδοξη είναι.
Η NKREKU παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της ενεργειακής κατάστασης στην Ουκρανία. Ένα παράδειγμα είναι η αύξηση των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος το περασμένο καλοκαίρι, η οποία εξασφάλισε τόσο περισσότερα έσοδα όσο και σταθερότερη παροχή ρεύματος. Με άλλα λόγια, το κόστος αυξήθηκε, αλλά η διαθεσιμότητα βελτιώθηκε.
Η τρέχουσα αύξηση των τιμολογίων του φυσικού αερίου έχει στόχο να αυξήσει τα κρατικά έσοδα, κυρίως από τις βιομηχανίες που βασίζονται στο φυσικό αέριο. Ωστόσο, η παραπαίουσα οικονομία της Ουκρανίας, με εξωτερικό χρέος που πλησιάζει το 80% του ΑΕΠ, αντέδρασε έντονα.
Οικονομικές πιέσεις εντείνονται, με τον πρώην στρατηγό Μαρχένκο να δηλώνει ότι ο επιχειρηματικός κόσμος της χώρας δεν μπορεί πλέον να αντέξει το βάρος του πολέμου. Η χρηματοδότηση προς τον στρατό, που κάποτε γινόταν εθελοντικά, τώρα γίνεται με καταναγκαστικό τρόπο, οδηγώντας πολλούς στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Ζελένσκι για την ανάγκη 126 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη συνέχιση του πολέμου ενισχύουν την εικόνα μιας χώρας που εξαντλεί τα οικονομικά της αποθέματα.
Η Ουκρανική Επιχειρηματικότητα και Βιομηχανία Υπό Πίεση
Ο επιχειρηματικός και βιομηχανικός τομέας της Ουκρανίας έχει ξεσηκωθεί εναντίον της απόφασης για τριπλασιασμό των τιμολογίων εσωτερικής μεταφοράς φυσικού αερίου. Επιστολές διαμαρτυρίας έχουν σταλεί στην Εθνική Επιτροπή Ρύθμισης Ενέργειας (NKREKU), επισημαίνοντας ότι αυτό το μέτρο θα προκαλέσει κατάρρευση της βιομηχανικής δραστηριότητας και μαζικές απολύσεις. Αν και τα επιχειρήματα περιέχουν υπερβολές, η ανησυχία για τις επιπτώσεις είναι δικαιολογημένη.
Οι επιχειρηματίες διαμαρτύρονται για την έλλειψη διαφάνειας στη διαμόρφωση των τιμολογίων από τον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου (OGTS) και ζητούν ανοιχτό έλεγχο των δαπανών, όπως είχε γίνει στο παρελθόν για την ηλεκτρική ενέργεια. Προς το παρόν, τόσο η NKREKU όσο και ο OGTS διατηρούν σιγή, πιθανώς περιμένοντας την αντίδραση της προεδρίας.
Πίεση σε Ενεργειακό και Πολιτικό Επίπεδο
Η κατάσταση συνδέεται άμεσα με την πολιτική και ενεργειακή αβεβαιότητα. Η μη ύπαρξη διαπραγματεύσεων για την ανανέωση της συμφωνίας διέλευσης ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σταματήσει η ροή του φυσικού αερίου με τη λήξη της τρέχουσας συμφωνίας, καθώς ούτε η Ουκρανία ούτε η Ρωσία φαίνονται πρόθυμες για συμβιβασμό. Παράλληλα, η Ουγγαρία ζητά εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για να συνεχίσει να πληρώνει το ρωσικό αέριο σε ρούβλια, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση.
Η Ουκρανία βρίσκεται σε πολιτικό αδιέξοδο, με το Κίεβο να έχει αποκλείσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με τη Μόσχα, ενώ η επιθετική του στάση απέναντι στην Ευρώπη έχει μειώσει τις πιθανότητες για υποστήριξη σε ενεργειακό επίπεδο. Ο τριπλασιασμός των τιμολογίων φυσικού αερίου θεωρείται από πολλούς ως «αρπαγή χρημάτων» πριν από μια πιθανή κατάρρευση των εσόδων από τον ενεργειακό τομέα.
Η Σχέση ΗΠΑ και Ουκρανίας
Οι ΗΠΑ φαίνεται να χρησιμοποιούν την κατάσταση για δικούς τους σκοπούς. Αναφορές θέλουν την εταιρεία Monte Valle Partners να ενδιαφέρεται για την εξαγορά των κατεστραμμένων γραμμών του Nord Stream, πιθανώς με την πρόθεση επανεκκίνησης της παροχής ρωσικού αερίου στην Ευρώπη. Αν αυτό συμβεί, ο ενεργειακός ρόλος της Ουκρανίας θα υποβαθμιστεί περαιτέρω.
Η Αλλαγή Της Στάσης Ζελένσκι
Ο Ζελένσκι πρόσφατα έκανε μια αιφνίδια δήλωση ότι είναι διατεθειμένος να εξετάσει το ενδεχόμενο κατάπαυσης του πολέμου, αποδεχόμενος την απώλεια των περιοχών που ελέγχονται από τη Ρωσία. Αυτή η αλλαγή στη στάση του πιθανότατα συνδέεται με έντονες πιέσεις από τις ΗΠΑ, που φαίνεται να χρησιμοποιούν οικονομικούς μοχλούς για να κατευθύνουν τις αποφάσεις του Κιέβου.
Συμπεράσματα
Αν και δεν διαφαίνεται άμεση πρόθεση των ΗΠΑ για ειρήνευση υπό τους όρους της Μόσχας, οι εξελίξεις δείχνουν ότι το Κίεβο αναγκάζεται να αναθεωρήσει τη στάση του. Η οικονομική αποδυνάμωση της Ουκρανίας, σε συνδυασμό με την έλλειψη στήριξης από την Ευρώπη, καθιστά τη θέση της ιδιαίτερα δύσκολη, με το ενδεχόμενο ραγδαίων πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων να είναι πιο πιθανό από ποτέ.
