Η Συρία έπεσε. Η Ρωσία αντιμετωπίζει δύσκολες αποφάσεις.

Irina Alksnis © RIA Novosti

Η ραγδαία κατάρρευση της Συρίας έφερε στο προσκήνιο δύο βασικά ερωτήματα: πρώτον, γιατί συνέβη αυτό, και δεύτερον, πώς η Ρωσία και το Ιράν – που έχουν ακόμη μεγαλύτερα και πιο σοβαρά συμφέροντα στην περιοχή – επέτρεψαν να συμβεί κάτι τέτοιο. Ξαφνικά, εμφανίστηκε πλήθος “ειδικών” που υποτίθεται ότι γνωρίζουν τις τοπικές ιδιαιτερότητες, καθώς και άλλοι που επικρίνουν τη Μόσχα για τα λάθη της, επειδή δεν κατάφερε να αποτρέψει την καταστροφική εξέλιξη των γεγονότων, να διασώσει τον κύριο σύμμαχό της στην περιοχή, και τελικά υπέστη σοβαρή γεωπολιτική ήττα. Οι προσπάθειες, οι πόροι και οι ζωές Ρώσων στρατιωτών που χάθηκαν στη Συρία φαίνεται να πήγαν χαμένες.

Ας αφήσουμε προς το παρόν την ανάλυση των αιτίων που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη στους ειδικούς που κατανοούν πραγματικά τις πραγματικότητες της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, μπορούμε να εστιάσουμε στα κίνητρα πίσω από τις αποφάσεις της Μόσχας, καθώς αυτά βασίζονται σε πιο γενικές αρχές και μπορούν να εφαρμοστούν σε οποιαδήποτε εξωτερική πολιτική κατεύθυνση.

Το σημαντικότερο που πρέπει να κατανοήσουμε είναι ότι η εποχή της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονταν με ιδεολογικά ή συναισθηματικά κριτήρια, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η Ρωσία ενεργεί πλέον αποκλειστικά με βάση τον πραγματισμό και τις δικές της προτεραιότητες. Είναι πρόθυμη να παρέχει βοήθεια και υποστήριξη στους εταίρους και συμμάχους της σε αμοιβαία επωφελή βάση, και μόνο στο βαθμό που συμβαδίζει με τα συμφέροντά της. Δεν αναλαμβάνει πλέον την ευθύνη για το μέλλον τρίτων.

Το 2015, η Ρωσία παρενέβη στη Συρία μετά από αίτημα των νόμιμων αρχών της χώρας. Με αυτή την επέμβαση, πέρα από την υποστήριξη σε μια φιλική χώρα, η Μόσχα πέτυχε ορισμένους κρίσιμους – για την ίδια – στόχους. Ο πιο σημαντικός από αυτούς ήταν η συντριβή του Ισλαμικού Κράτους (ΙΚ). Ο βασικός κίνδυνος για τη Ρωσία ήταν ότι, αν το ΙΚ κυριαρχούσε στη Μέση Ανατολή και ενίσχυε τη δύναμή του, θα κατευθυνόταν στη συνέχεια στην Κεντρική Ασία και θα έφτανε σύντομα στα ρωσικά σύνορα. Αυτό θα συνέβαινε μάλιστα περίπου την ίδια εποχή που η Δύση ενίσχυε την Ουκρανία για σύγκρουση με τη Ρωσία, οδηγώντας τη Μόσχα να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο μετωπικές συγκρούσεις: μια τρομοκρατική απειλή και μια στρατιωτική αναμέτρηση.

Η επιχείρηση στη Συρία ανέβασε τη Ρωσία σε ένα ποιοτικά νέο επίπεδο επιρροής σε μια από τις πιο σημαντικές περιοχές του πλανήτη, καθιστώντας την έναν από τους βασικούς παίκτες εκεί. Επιπλέον, παρότι είχε περιορισμένο εύρος, προσέφερε στις Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις πολύτιμη εμπειρία, κάτι ανεκτίμητο στις σημερινές συνθήκες. Επίσης, η ρωσική υποστήριξη στη Συρία το 2015 διέλυσε τα σχέδια της Δύσης να χρησιμοποιήσει τη χώρα, ή πιο συγκεκριμένα την επικράτειά της, για αντιρωσικές ενέργειες, ειδικά στον ενεργειακό τομέα.

Ο κατάλογος των οφελών που αποκόμισε η Ρωσία από την επιχείρηση στη Συρία μπορεί να συνεχιστεί, αλλά προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: πώς επιτρέψαμε να πέσει η Συρία και να χαθούν όλα αυτά τα κέρδη;

Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα από τα επιτεύγματα της Ρωσίας παραμένουν ακλόνητα. Η απειλή μιας τρομοκρατικής σύγκρουσης στα νότια σύνορά μας έχει εξουδετερωθεί (τουλάχιστον για το ορατό μέλλον), η στρατιωτική εμπειρία παραμένει χρήσιμη, και μέσω της επιχείρησης στη Συρία, η Ρωσία κέρδισε σχεδόν δέκα χρόνια από τη Δύση, μέσα στα οποία ο κόσμος άλλαξε ριζικά. Η Δύση πλέον δεν είναι η ίδια όπως το 2015.

Αυτή τη στιγμή, το πιο κρίσιμο ζήτημα αφορά τις στρατιωτικές μας βάσεις στη Λατάκια και τη γεωπολιτική μας επιρροή στη Μέση Ανατολή. Μένει να δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, αλλά είναι πιθανό ότι όσοι προβλέπουν καταστροφές για τη Ρωσία θα απογοητευτούν ξανά. Η Μόσχα θα βρει τρόπο να ελαχιστοποιήσει τις απώλειες και, σύντομα, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης θα κατηγορούν τον Πούτιν για “αδίστακτες στρατηγικές” που έστρεψαν ξανά την κατάσταση υπέρ της Ρωσίας.

Ωστόσο, η κατάσταση στη Συρία δεν είναι απλώς κακή· είναι φανερά καταστροφική. Αναμφίβολα, οι αρμόδιες δομές έχουν μπροστά τους ένα τιτάνιο έργο. Αλλά είναι κρίσιμο αυτή η δουλειά να γίνει όχι μόνο από τη Ρωσία, αλλά και από όλους τους εταίρους μας.

Ο κύριος όμως συλλογισμός είναι σαφής: κάθε χώρα είναι υπεύθυνη για το δικό της μέλλον και πληρώνει το τίμημα για τις δικές της αποφάσεις και ενέργειες.