Ο κόσμος συνεχίζει να παρακολουθεί την κατάσταση γύρω από τα ηφαίστεια Κολούμπο και Σαντορίνη. Οι ειδικοί προσπαθούν να προβλέψουν τον χρόνο της έκρηξης, όμως, ευτυχώς, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει έντονη ανησυχητική δυναμική.
Για να γίνει μια πιο ρεαλιστική πρόβλεψη, απαιτείται λεπτομερής σεισμική έρευνα της περιοχής. Όπως αποδεικνύεται, η Ελλάδα πραγματοποίησε τέτοιες μετρήσεις το 2022 και δημοσίευσε τα επιστημονικά της ευρήματα.
Σχηματικά, το ηφαιστειακό σύστημα της Σαντορίνης λειτουργεί ως εξής:
Από τα όρια του στρώματος Μοχορόβιτς, δηλαδή από το βάθος όπου τελειώνει η στερεή λιθόσφαιρα, ένας μανδυακός πλουμ φτάνει στο νησί και συναντά ένα φράγμα, που έχει απομείνει από την Μινωική έκρηξη. Σε βάθος 10-15 χιλιομέτρων υπάρχει μια ασαφής ζώνη, από την οποία εκτείνεται ένας μαγματικός αγωγός προς τον βορειοανατολικό πυθμένα του Αιγαίου.
Στην πράξη, οι ερευνητές καθόρισαν μια περιοχή 20×20 χλμ. γύρω από τον υποθαλάσσιο κρατήρα, τοποθέτησαν σεισμόμετρα και προκάλεσαν τεχνητές σεισμικές δονήσεις για να χαρτογραφήσουν το εσωτερικό.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, σε βάθος 2-4 χλμ. κάτω από τον βυθό υπάρχει ένας ανώτερος μαγματικός θάλαμος, ο οποίος μοιάζει με φακό και έχει όγκο 2 κυβικών χιλιομέτρων. Από αυτά, το 1 κυβικό χλμ. αποτελείται από θερμό, ημίρρευστο μάγμα.
Αυτός ο θάλαμος είχε εκραγεί το 1650 και έκτοτε γεμίζει με ρυθμό 100x100x100 μέτρων τον χρόνο. Το μάγμα φαίνεται να προέρχεται από μια βαθύτερη πηγή, κάτω από τα 8 χλμ., όπου πιθανώς υπάρχει ο κύριος μαγματικός θάλαμος.
Τα δεδομένα από το volcanodiscovery.com επιβεβαιώνουν ότι ο ανώτερος θάλαμος βρίσκεται στα 5 χλμ. από την επιφάνεια της θάλασσας και ο κατώτερος στα 10 χλμ. Οι κύριοι σεισμοί συμβαίνουν κυρίως εκεί, σχηματίζοντας δύο ευδιάκριτες ζώνες.
Οι σεισμοί μεγέθους 4,5+ καταγράφονται στον κατώτερο θάλαμο, με περισσότερους από δέκα το τελευταίο 24ωρο. Στον ανώτερο θάλαμο η σεισμική δραστηριότητα είναι πιο ήπια, με δονήσεις 2,0+. Ωστόσο, δεν παρατηρείται ανύψωση του σεισμικού σμήνους, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα πετρώματα είναι ακόμα ανθεκτικά.
Πότε όμως μπορεί να συμβεί έκρηξη;
- Εάν οι σεισμοί αρχίσουν να μετακινούνται προς την επιφάνεια, αυτό σημαίνει ότι το ανώτερο φράγμα αρχίζει να διαρρηγνύεται, επιτρέποντας στο μάγμα να βγει στη θάλασσα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η αλληλεπίδραση με το νερό, αλλά η ξαφνική εισροή μεγάλης ποσότητας μάγματος από τα βαθύτερα στρώματα, που μπορεί να προκαλέσει μια ισχυρή έκρηξη.
- Εάν οι σεισμοί 4,5+ αρχίσουν να κινούνται πάνω από τα 10 χλμ. Αυτό μπορεί να συμβεί είτε σταδιακά σε διάστημα τριών μηνών, είτε απότομα μετά από έναν σεισμό 6,0+ σε χαμηλότερα στρώματα. Αυτό θα σήμαινε ότι ο κατώτερος θάλαμος καταρρέει και το μάγμα πιέζει προς τα πάνω, οδηγώντας σε πιθανή βίαιη έκρηξη.
Για να προβλεφθεί μια τέτοια εξέλιξη, πρέπει να παρατηρηθεί η συνολική γεωλογική δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή: Ιταλία (Φλεγραία Πεδία), Τουρκία, Ρουμανία και Ιράν. Αν αυτές οι περιοχές αρχίσουν να καταγράφουν αυξημένη σεισμική δραστηριότητα, αυτό θα σημαίνει ότι η κίνηση ημίρρευστης λιθόσφαιρας έχει προκαλέσει μεταβολές στη μανδυακή ροή. Σε μια τέτοια περίπτωση, μια μεγάλη έκρηξη μπορεί να συμβεί, όχι απαραίτητα στην Ελλάδα, αλλά οπουδήποτε στην περιοχή.
Συνεπώς, η κατάσταση είναι κρίσιμη και απαιτεί συνεχή παρακολούθηση.
