- Γράφει ο Αντρέας Μαρτσιλιάνο
26 Μαρτίου 2025
Τι συμβαίνει στην Τουρκία; Οι ειδήσεις είναι αποσπασματικές, αλλά είναι τέτοιες που σπέρνουν ανησυχία. Συλλήψεις ηγετών της αντιπολίτευσης, οι οποίοι, τουλάχιστον θεωρητικά, συνεχίζουν ή θα ήθελαν να συνεχίσουν τον δρόμο του Ατατούρκ. Του πατέρα της σύγχρονης Τουρκίας, της κοσμικής & ρεπουμπλικανικής.
Έτσι, ξέσπασαν μεγάλες διαδηλώσεις στους δρόμους των μεγάλων πόλεων. Διαδηλώσεις κατά του Ερντογάν, & κατά του ασφυκτικού ελέγχου που επέβαλε στην πολιτική ζωή, με τις συλλήψεις των ηγετών της κεμαλικής αντιπολίτευσης.
Και η εξουσία του Σουλτάνου φαίνεται να τρέμει.
Αυτή είναι η αίσθηση που αποκομίζουμε. Αλλά μια αίσθηση που δεν λαμβάνει υπόψη της μια σειρά από παράγοντες που αναπόφευκτα κινδυνεύουν να διαφύγουν από τους εξωτερικούς παρατηρητές. Παρατηρητές που βλέπουν την Τουρκία από μακριά. Και, κυρίως, που έχουν μια συνοπτική & αναπόφευκτα επιφανειακή αντίληψη της πολυσύνθετης πραγματικότητάς της.
Ο Fabio L. Grassi, ο πιο οξυδερκής Ιταλός ειδικός Τουρκολόγος που διδάσκει στο μεγάλο Πανεπιστήμιο Σαπιέντσα της Ρώμης (La Sapienza), μας προτρέπει να επιδείξουμε μια κάποια επιφυλακτικότητα στην κρίση, που ξέσπασε στην Τουρκία. Γιατί, φυσικά, δεν ξέρουμε ποιες θα είναι οι αντίδρασεις του καθεστώτος του Ερντογάν, που αντιμετωπίζει δυσκολίες. Και το οποίο προσπαθεί να θωρακιστεί με τη βία, βγάζοντας εκτός παιχνιδιού, βγάζοντας νοκ άουτ, τον υποψήφιο της αντιπολίτευσης, του μόνου αξιόλογου αντιπάλου του στις επόμενες προεδρικές εκλογές, με ένα δικαστικό τέχνασμα.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
- Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλα στοιχεία
● Πρώτα απ’ όλα, γιατί η Τουρκία δεν είναι μόνο η Κωνσταντινούπολη & η Σμύρνη, οι μεγάλες, πολυπληθείς και ιδιαίτερα δυτικοποιημένες πόλεις. Η Τουρκία είναι μια πολύπλοκη πραγματικότητα, που αποτελείται από πολλές μικρές πόλεις και χωριά. Των επαρχιών της Ανατολίας. Με έντονες, συχνά ριζικές, εθνοτικές, θρησκευτικές & πολιτισμικές διαφορές.
Στην πραγματικότητα, ο πληθυσμός της Τουρκίας είναι εξαιρετικά πολυσύνθετος & ποικιλόμορφος. Το αμιγώς τουρκικό στοιχείο είναι μόνο μια μειονότητα, αν και διακηρύσσεται ως η μόνη εθνική ταυτότητα από τον Ατατούρκ και τους εθνικιστές κληρονόμους του.
Κάτι που το γνωρίζει καλά ο Ερντογάν, σε τέτοιο βαθμό, που σταδιακά απομακρύνεται από την ιδεολογία του κεμαλισμού & τον ιδρυτή πατέρα της Τουρκικής Δημοκρατίας. Τον οποίο, στην πραγματικότητα, ποτέ δεν αγάπησε, αλλά στον οποίο πάντοτε υποχρεώνονταν να αποδίδει τιμές για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας.
Από αυτή την αποστασιοποίηση, μπορεί κανείς να δει την ιδέα που συνέλαβε ο Ερντογάν, να επιστρέψει, με ένα σύγχρονο κλειδί, στην ανάδυση ενός «Οθωμανικού» μοντέλο. Δηλαδή, στην ανασύσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και, αν θέλετε, που ήταν πολυεθνική & πολυθρησκευτική.
Μια φιλοδοξία που μπορεί επίσης να διαβαστεί στην υπόδειξη του Χακάν Φιντάν ως δυνητικού διαδόχου του Σουλτάνου. Διότι ο Φιντάν δεν είναι Τούρκος, αλλά Κούρδος, τουλάχιστον από την πλευρά του πατέρα του. Και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα να είναι ως ένα χέρι που απλώνεται στους Κούρδους του ΡΚΚ και στους Σύρους συμμάχους τους του YPG. Ιστορικά αντίθετος με τον Τουρκικό εθνικισμό, αλλά κατά τα άλλα καλοπροαίρετος διατεθειμένος να εμπνεύσει ένα Πανοθωμανικό όραμα.
Από την άλλη πλευρά, το «Οθωμανικό Όνειρο», το οποίο αποτελούσε ανέκαθεν το θεμέλιο της κυβέρνησης & της δύναμης του Ερντογάν, ευνοείται κατά κάποιο τρόπο από τη σημερινή διεθνή συγκυρία.
Ο κοντόφθαλμος αποκλεισμός της Τουρκιάς από την Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώθησε, σχεδόν υποχρεωτικά, να ξανακοιτάξει την απεραντοσύνη του γειτονικού ισλαμικού κόσμου. Και να προσπαθεί εκεί να αρχίσει να παίζει έναν όλο και πιο σημαντικό ρόλο σε αυτόν.
Ομολογουμένως, ο σχεδιασμός αυτός έχει πολλές ατέλειες & αδυναμίες. Ιδιαίτερα όσον αφορά τη δυνατότητα επαναπροβολής μιας «Οθωμανικής Τουρκίας», ως μιας μεγάλης δύναμης στην Μέση Ανατολή. Και λαμβάνοντας υπόψη, επιπλέον, την πολυπλοκότητα του Τουρκικού Ισλάμ, το οποίο έχει ισχυρές ετερόδοξες θρησκευτικές μειονότητες που είναι πολύ δύσκολο να συμβαδίσουν με την ιδεολογική θέση του Ερντογάν και των οπαδών του.
- Μια κατάσταση, σε κάθε περίπτωση, εξαιρετικά ρευστή. Πράγματι, η Τουρκία κοχλάζει σαν ηφαιστειακή λάβα, μέσα σε ένα ενεργοποιημένο ηφαίστειο.
Είναι ακόμα δύσκολο να προβλέψουμε το που θα οδηγήσει αυτό στο εγγύς μέλλον.
Το σίγουρο πάντως είναι ότι η Τουρκία επανατοποθετείται στον χάρτη της πολιτικής γεωγραφίας. Όλο και περισσότερο απομακρύνεται από την Ευρώπη. Όλο και πιο κοντά στην Αραβική Μέση Ανατολή.
ΠΗΓΗ: https://electomagazine.it/che-accade-in-turchia/
Μετάφραση: ΒΟΡΕΙΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ
