Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου, [email protected]
Ρελάνς στις προτάσεις του Κιέβου και της Δύσης για τις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας έκανε η Μόσχα θέτοντας στο τραπέζι την απαίτηση για εγγυήσεις ασφαλείας προς τη Ρωσία.
Όπως επισημάναμε σε άρθρο μας την προηγούμενη εβδομάδα (www.political.gr 23/8/2025 σελ. 22) στην Αλάσκα ο Ντόναλντ Τραμπ αποδέχθηκε στην ουσία «να συζητήσει τις προτάσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν για την Ουκρανία τις οποίες ο Ρώσος ηγέτης διατύπωσε με ιδιαίτερη σαφήνεια στα τέλη του 2021, δυο μήνες τουλάχιστον πριν την έναρξη των εχθροπραξιών στην Ουκρανία και τις οποίες αναλύσαμε σε σχετική μας αρθρογραφία (www.notismarias.gr 24/12/2021 και www.political.gr 24/12/2021 σελ. 11)».
Ήταν η εποχή του «America is back» του Τζο Μπάιντεν και της αντιρωσικής στόχευσης των ΗΠΑ που έγινε έκδηλη τότε πέραν των άλλων και στις συναντήσεις του Μπάιντεν στην Ευρώπη τον Ιούνιο του 2021 αρχής γενομένης στις 11 Ιουνίου με την Σύνοδο Κορυφής των G7 στην Κορνουάλη της Αγγλίας και εν συνεχεία με τη Σύνοδο των ηγετών του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στις 14 Ιουνίου και τη συνάντηση κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ στις 15 Ιουνίου επίσης στις Βρυξέλλες.
Το κύριο συμπέρασμα από την τότε συνάντηση των 30 ηγετών των χωρών του ΝΑΤΟ ήταν ότι μαζί με το «America is back» του Τζο Μπάιντεν είχαμε και το «cold war is back». Έτσι το ΝΑΤΟ υπό την σκληρή αμερικανική καθοδήγηση ξεκίνησε να εντείνει την ψυχροπολεμική του πολιτική με έντονη αντιρωσική και αντικινεζική ρητορία.
Με στρατιωτικές δαπάνες την εποχή εκείνη λίγο πάνω από το 1 τρισ. δολάρια ετησίως, το ΝΑΤΟ τους τελευταίους μήνες του 2021 είχε εντείνει τη διοργάνωση σημαντικών στρατιωτικών ασκήσεων κατά μήκος των ρωσικών συνόρων τόσο στις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ όπως στη Λιθουανία (www.lrt.lt 12/10/2021) όσο και στην Ουκρανία (www.reuters.com 20/9/2021) αλλά και στην Μαύρη Θάλασσα (www.amna.gr 15/11/2021).
Ήταν τότε που σε δηλώσεις του ο Πούτιν αναφερόμενος σε πιθανή εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων στο έδαφος της Ουκρανίας εξέφρασε την έντονη ανησυχία του επισημαίνοντας “θα επαναλάβω άλλη μία φορά ότι το ζήτημα αφορά στην πιθανή ανάπτυξη στο έδαφος της Ουκρανίας, συστημάτων κρούσης με χρόνο πτήσης 7-10 λεπτά από τη Μόσχα ή 5 λεπτά, στην περίπτωση υπερηχητικών συστημάτων. Φανταστείτε το”( www.capital.gr 8/12/2021).
Για τον λόγο αυτόν άλλωστε ζήτησε από τον Μπάιντεν συγκεκριμένες νομικές δεσμεύσεις και εγγυήσεις ασφάλειας θέτοντας ταυτόχρονα τις ρωσικές κόκκινες γραμμές (www.bbc.com 20/12/2021).
Στο πλαίσιο αυτό η ρωσική πλευρά στις 17 Δεκεμβρίου 2021 δημοσιοποίησε τόσο το σχέδιο Συνθήκης ΗΠΑ-Ρωσίας για τις εγγυήσεις ασφάλειας όσο και το σχέδιο Συμφωνίας Ρωσίας-χωρών του ΝΑΤΟ για τη διασφάλιση της ασφάλειας της Ρωσίας και των χωρών του ΝΑΤΟ που παρουσίαζε εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς είχε ως στόχο την εμπέδωση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των εμπλεκομένων μερών, την ενίσχυση του διαλόγου και την αποκλιμάκωση της έντασης.
Όπως είχαμε τονίσει τότε σε σχετικό μας άρθρο τον Δεκέμβριο του 2021 (www.political.gr 24/12/2021 σελ. 11) «η Δύση θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη τις ευαισθησίες της ρωσικής πλευράς σε σχέση με τα ζητήματα ασφάλειας καθώς είναι προφανές ότι η Ρωσία, όπως και κάθε άλλη χώρα στην υφήλιο, δεν μπορεί να ανεχθεί την στρατιωτική της περικύκλωση. Πολύ δε περισσότερο την εγκατάσταση οπλικών συστημάτων και πυραύλων των χωρών του ΝΑΤΟ σε απόσταση αναπνοής από την ίδια τη Μόσχα και τις άλλες μεγάλες ρωσικές πόλεις. Προξενεί εντύπωση το γεγονός ότι από την πρώτη στιγμή οι ρωσικές προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι εξαιρετικά σαφείς και μάλιστα είναι διατυπωμένες σε κείμενο διεθνούς Συνθήκης οκτώ άρθρων και διεθνούς Συμφωνίας εννέα άρθρων αντίστοιχα προκειμένου να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ως προς το ακριβές τους περιεχόμενο» (www.political.gr 24/12/2021 σελ. 11).
Και καταλήγαμε: «Έτσι σε αντίθεση με την διπλωματία κυρίως της ΕΕ η οποία δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση στην “εποικοδομητική ασάφεια”, η Μόσχα με σαφή νομικό τρόπο θέτει τις δικές της κόκκινες γραμμές σε σχέση με την μη επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς σε χώρες της πρώην ΕΣΣΔ με ιδιαίτερη έμφαση στην περίπτωση της Ουκρανίας (www.ft.com 17/12/2021). Επιπλέον η προτεινόμενη από ρωσικής πλευράς διεθνής Συνθήκη Ρωσίας-ΗΠΑ αφορά τις πτήσεις βομβαρδιστικών εξοπλισμένων με συμβατικά ή πυρηνικά όπλα, τους πυραύλους μέσου βεληνεκούς, τα πυρηνικά, την μη εγκατάσταση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε χώρες της πρώην ΕΣΣΔ που δεν είναι ήδη μέλη του ΝΑΤΟ κλπ.
Το μπαλάκι πλέον είναι στο τερέν της Δύσης καθώς οι ΗΠΑ και οι υπόλοιπες χώρες του ΝΑΤΟ θα πρέπει να θέσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων τις δικές τους προτάσεις. Σε κάθε περίπτωση η κοινή γνώμη της Ευρώπης παρακολουθεί με εξαιρετικό ενδιαφέρον τις αμερικανορωσικές διαπραγματεύσεις καθώς οι λαοί της Ευρώπης δεν θέλουν σε καμιά περίπτωση να ξαναδούν να παίζεται το κακοστημένο παιχνίδι του ψυχρού πολέμου» (www.political.gr 24/12/2021 σελ. 11).
Πλην όμως τις εν λόγω ρωσικές προτάσεις δεν δέχθηκαν καν να συζητήσουν σοβαρά τόσο ο Μπάιντεν όσο και η ηγεσία της ΕΕ καθώς το μόνο που τους ενδιάφερε τότε ήταν πως θα ολοκληρωθεί η περικύκλωση της Ρωσίας από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ.
Στη συνέχεια το story είναι γνωστό.
