Ελευθέριος Ανδρώνης
Μεγάλο σούσουρο απλώθηκε τελευταία στα διαδικτυακά «καφενεία» για την καύση των νεκρών και την ανάγκη δήθεν να «εκσυγχρονιστεί» η Ελλάδα σε αυτό το ζήτημα. Οι αφορμές για την πυροδότηση αυτής της συζήτησης, ήταν μια σειρά από θανάτους επωνύμων που είχαμε τις τελευταίες μέρες (με πιο «χτυπητούς» εκείνον του Γιώργου Παπαδάκη και του Χρήστου Πολίτη), για τους οποίους ακολουθήθηκε η διαδικασία της αποτέφρωσης.
Σε προηγούμενο άρθρο (που προτείνω να διαβάσετε όσοι δεν το έχετε κάνει) έχουμε αναπτύξει εκτενώς τα πιο αδιάσειστα επιχειρήματα κατά της καύσης και υπέρ της ευλογημένης ταφής, απαντώντας στην ελεεινή προπαγάνδα του προέδρου Αποτεφρωτηρίου Ριτσώνας. Ωστόσο επειδή το θέμα της μεταθανάτιας μέριμνας είναι μεγάλο και εξόχως σοβαρό, θεώρησα σωστό να προσθέσουμε εδώ κάποιες σκέψεις ακόμα.
Τις τελευταίες μέρες οι διάφοροι… καψαλισμένοι που μάχονται υπέρ της καύσεως, έχουν βαλθεί να μας πείσουν ότι είναι σεβάσμια πράξη να γίνεται ο νεκρός παρανάλωμα κρεματορίου και στη συνέχεια οστέινο αλεύρι σε μπλέντερ και υπόλειμμα σταχτοδοχείου.
Και επειδή τα εκφράζουν αυτά μάλιστα και κάποιοι «ευλαβείς» – βλαμμένοι (με βλάβη στην πνευματική τους αντίληψη δλδ) που δηλώνουν χριστιανοί, είναι σημαντικό να υπενθυμίζουμε συνεχώς ότι η ΙΔΙΑ η Νεκρώσιμη Ακολουθία ως αναπόσπαστο μέρος της εκκλησιαστικής παράδοσης, διατρανώνει πέραν πάσης αμφισβητήσεως την ορθότητα της ταφής. Σε πλείστα σημεία της, υπερθεματίζει τη θεολογική υπόσταση και την ευεργετική συντριβή του χοϊκού ανθρώπου που προορίζεται να επιστρέψει πίσω στη γη.
Η ταφή ευεργετεί ζώντες και κεκοιμημένους
Ο κατά Θεόν θάνατος, διηθισμένος μέσα από την αρχαία σοφία της Εκκλησίας, λειτουργεί έτσι ώστε να ωφελεί ταυτόχρονα και τον κεκοιμημένο, και τους ζώντες που τον προπέμπουν. Ο δε κεκοιμημένος σπέρνει τη γη με το σκήνωμά του σε μια στερνή ομολογία ταπείνωσης. Εξουθενώνεται εν φθορά για να λάβει έλεος από Εκείνον που τη νίκησε. Αφήνει το λείψανό του ως παρακαταθήκη μέλλουσας Ανάστασης. Και αν ακόμα δεν έχει κανένα άλλο στεφάνι αρετής να καταθέσει στο βήμα του Χριστού, τουλάχιστον κουβαλά το στεφάνι της υπακοής και της επιθυμίας για μια χριστιανική κηδεία. Δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα ακόμα και αυτό.
Οι δε ζώντες κάνουν τον θάνατο του προσφιλούς προσώπου τους, εργαστήρι μετανοίας και σωτηρίας, αφού το παγερό θέαμα λειτουργεί ως ράπισμα που ξυπνά τον άνθρωπο από τη λήθη της ματαιοδοξίας. Την ίδια ισχυρή επίδραση έχει και η εκταφή, για την οποία να προσθέσω ότι δεν θα έπρεπε να λυγίζει κανέναν πραγματικό Χριστιανό, εφόσον σε όλη μας τη ζωή ασπαζόμαστε άγια λείψανα και είμαστε εξοικειωμένοι με τη θέα των οστών.
Επιπλέον, οι πνευματικές φροντίδες για τους κεκοιμημένους όπως η νεκρώσιμη ακολουθία, τα τριήμερα, τα εννιάμερα, τα μνημόσυνα, τα τρισάγια, τα κόλλυβα, τα πρόσφορα και τα ψυχοσάββατα, πετυχαίνουν τόσο τη ωφέλεια των ψυχών – όσο και την εγρήγορση των ζώντων, λειτουργούν ως συνεκτική γέφυρα ελέους για τη γη και τον ουρανό ταυτόχρονα.
Σαν τα κλήματα που πετιούνται στη φωτιά
Τόσες και τόσες ευεργεσίες προκύπτουν από την εκκλησιαστική πρόνοια για τους τεθνεώτες. Αντίθετα, ο κεκοιμημένος που επέλεξε την καύση, αποχαιρετά τον κόσμο με μια πράξη ανταρσίας, χλευάζει τη σταυροαναστάσιμη αλήθεια, ομοιάζει με εκείνα τα ξερά κλήματα για τα οποία μίλησε ο Χριστός, που κόβονται από την Άμπελο και ρίπτονται στη φωτιά, και μάλιστα οικειοθελώς! Αλίμονο όμως, ούτε ο κεκοιμημένος έχει ωφέλεια από την καύση, ούτε οι οικείοι του. Ο μεν φεύγει για τον άλλο κόσμο με εισιτήριο το θέλημά του, οι δε συγγενείς μετατρέπουν τον θάνατο σε μια σύντομη διεκπεραίωση, τόσο «βελούδινη» στο μάτι – όσο να μην διαλύει τη μέθη της αμετανοησίας. Η οίηση, ο φόβος του θανάτου και η φυγοπονία είναι τα τρία κύρια «προσανάμματα» που πυροδοτούν το φαινόμενο της καύσης και κάνουν τα κρεματόρια όλο και πιο ανάρπαστα.
Τον δήθεν «εκσυγχρονισμό» με τον οποίο χαρακτηρίζουν αυτή τη φρικτή διαδικασία, θα τον συναντήσουμε στον σκοταδισμό των ειδωλολατρών, στον Ινδουισμό, τον Βουδισμό, τους αρχαίους Έλληνες (πολύ σποραδικά), τους (ανώτερης τάξης) Ρωμαίους, τους Αζτέκους, τους Κέλτες, τους Βίκινγκς. Ακόμα και αυτοί οι ειδωλολάτρες όμως δεν αποτέφρωναν πλήρως το λείψανο, δεν συνέθλιβαν τα οστά με μανία για να τα κάνουν σκόνη όπως γίνεται στα σημερινά κρεματόρια, αλλά μετά τη φυσική καύση μάζευαν τα εναπομείναντα οστά και τα φύλασσαν μαζί με τη στάχτη. Αλλά εξίσου προσφιλή ήταν τα κρεματόρια και στους άθεους ναζί, το πλέον μηδενιστικό καθεστώς που βιομηχανοποίησε τον θάνατο και εκμηδένισε τον σεβασμό στο ανθρώπινο είδος.
Το λείψανο διηγείται 2 ιστορίες – Η στάχτη καμία
Ένα άθικτο και διαβασμένο λείψανο έχει πάντοτε δυο σημαντικές ιστορίες να διηγηθεί: μια για την παρούσα και μια για τη μέλλουσα ζωή. Φανταστείτε σήμερα να είχαμε μια Ελλάδα για την οποία θα έπρεπε να καυχηθούμε για τη στάχτη του Καποδίστρια, τη στάχτη του Διονύσιου Σολωμού, τη στάχτη του Κολοκοτρώνη, τη στάχτη του Μακρυγιάννη, τη στάχτη του Παπαδιαμάντη, τη στάχτη του Παύλου Μελά. Μια ιστορία στάχτη και μπούρμπερη. Μια παρακαταθήκη του «μηδέν». Μια απρόσωπη κληρονομιά που σβήνει στην αυτοακύρωσή της. Μια ατομική ή συλλογική ιστορία που γράφεται με τέφρα ή καλύτερα με αλυσίβα που καθαρίζει το πέρασμα μας από τούτη τη ζωή σαν ανεπιθύμητο λεκέ.
Τα λείψανα συνέχουν την ιστορία μας. Είναι η ηχώ των προγόνων μας. Είναι το κάλεσμα μετάνοιας από το υπερπέραν. Ενίοτε είναι και κρυμμένοι θησαυροί αγιοσύνης που περιμένουν να αποκαλυφθούν. Η χριστιανική ταφή και τα ταφικά έθιμα, σμίγουν ζώντες, κεκοιμημένους, κοινωνία και γένος, ως ενωμένα κλήματα στην Άμπελο σε ζωή και θάνατο, γιατί «είτε ζώμεν είτε αποθνήσκομεν του Κυρίου εσμέν» (Προς Ρωμαίους 14:8).
