Ο Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα: η Τουρκία δεν θα αποκτήσει μαχητικά stealth F-35 από τις ΗΠΑ στο ορατό μέλλον. Σε συνέντευξή του σε ισραηλινά ΜΜΕ (όπως στο Channel 12 και i24NEWS), ο Χάκαμπι τόνισε ότι η Τουρκία «δεν είναι ίδια» με το Ισραήλ ως σύμμαχος των ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας τη διαφορά στο επίπεδο εμπιστοσύνης και στρατηγικής συνεργασίας.
«Δεν το βλέπω να συμβαίνει σύντομα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Χάκαμπι, εξηγώντας ότι η κατοχή ρωσικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία παραμένει «no-go» (απαγορευτικός παράγοντας) για οποιαδήποτε πώληση F-35, βάσει αμερικανικής νομοθεσίας (CAATSA). Παράλληλα, υπογράμμισε την αδιαπραγμάτευτη δέσμευση των ΗΠΑ για τη διατήρηση της ποιοτικής στρατιωτικής υπεροχής (Qualitative Military Edge – QME) του Ισραήλ στην περιοχή – κάτι που η Τουρκία δεν μπορεί να διεκδικήσει με τον ίδιο τρόπο.
Η δήλωση αυτή έρχεται σε αντίθεση με πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις από τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, ο οποίος πρόσφατα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο λύσης του ζητήματος S-400/F-35 μέσα σε 4-6 μήνες, λόγω της καλής προσωπικής σχέσης Τραμπ – Ερντογάν. Ωστόσο, ο Χάκαμπι «άδειασε» ουσιαστικά τέτοιες προσδοκίες, εκνευρίζοντας την τουρκική πλευρά και ενισχύοντας τις φωνές που βλέπουν ισραηλινό «βέτο» στην πώληση.
Γιατί το Ισραήλ έχει (de facto) λόγο στα F-35 της Μέσης Ανατολής
- Το Ισραήλ διαθέτει F-35I Adir (προσαρμοσμένη εκδοχή με ισραηλινά συστήματα) και έχει παραγωγική συμμετοχή σε ορισμένα υποσυστήματα του προγράμματος.
- Σε περίπτωση πώλησης σε Τουρκία, ακόμα και χωρίς ισραηλινή τεχνολογία, το Τελ Αβίβ μπορεί να επηρεάσει πολιτικά την απόφαση μέσω του Κογκρέσου και της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
- Οι σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας βρίσκονται σε ιστορικό χαμηλό, με τον Ερντογάν να στηρίζει σθεναρά τη Χαμάς και άλλες αντι-ισραηλινές θέσεις.
Το Plan B της Ελλάδας
Η Ελλάδα, που έχει ήδη υπογράψει συμφωνία για 20+ F-35 (με πρώτες παραδόσεις εντός της δεκαετίας), παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Σε περίπτωση που – παρά τις δηλώσεις Χάκαμπι – υπάρξει κάποια «έκπληξη» και η Τουρκία μπει ξανά στο πρόγραμμα (π.χ. με αφαίρεση/αδρανοποίηση S-400), η Αθήνα έχει έτοιμο Plan B:
- Ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας με Ισραήλ και Κύπρο (τριμερής σχήμα).
- Επιτάχυνση παραλαβής Rafale (ήδη σε υπηρεσία) και αναβάθμιση F-16 Viper.
- Πίεση μέσω Κογκρέσου και ΕΕ για διατήρηση ισορροπίας δυνάμεων στο Αιγαίο – κάτι που ήδη υποστηρίζεται από ισχυρό ελληνοαμερικανικό και ελληνοϊσραηλινό λόμπι.
- Ενδεχόμενη στροφή σε περισσότερα ευρωπαϊκά/ισραηλινα συστήματα (π.χ. Arrow, David’s Sling, ή και Eurofighter αν χρειαστεί).
Η δήλωση Χάκαμπι λειτουργεί ως διπλωματική ασπίδα για Ελλάδα και Ισραήλ αυτή τη στιγμή, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να «ισοπεδώσει» τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο χαρίζοντας F-35 στον Ερντογάν.
