Γράφει ο Αντρέας Μαρτσιλιάνο
Μια σκέψη, σαν αντανάκλαση, υπό το φως των όσων εκτυλίσσονται μπροστά στα μάτια μας.
Ο κόσμος βυθίζεται σ’ έναν γενικό πόλεμο. Σ’ ένα παγκόσμιο πόλεμο, αν μπορούμε να τον ονομάσουμε έτσι, αν και είναι κατακερματισμένος σε μια πληθώρα πολέμων και μικρών συγκρούσεων που δεν συνδέονται μεταξύ τους.
Μόνο φαινομενικά, ωστόσο. Διότι η κατάσταση του πολέμου είναι γενική. Και, πάνω απ’ όλα, τα συμφέροντα που πυροδοτούν τόσες πολλές συγκρούσεις είναι γενικά.
Λοιπόν, έχω ήδη μιλήσει γι’ αυτό το θέμα. Ίσως κατά υπερβολικό τρόπο.
Αυτό, ωστόσο, που μου έρχεται τώρα στο μυαλό, με έναν σχεδόν αγωνιώδη τρόπο, είναι κάτι άλλο.
Ο πόλεμος, η κατάσταση του πολέμου είναι μια σταθερή κατάσταση στην ιστορία και στη ζωή μας, όλων των ανθρώπων.
Η ειρήνη; Λυπάμαι που το λέω, αλλά μόνο περίοδοι εκεχειρίας, υπήρξαν. Λίγο πολύ σύντομες ανάπαυλες. Που είχαν σαν μοναδικό σκοπό την ανάκαμψη των δυνάμεων. Την ανάκτηση δυνάμεων και εξοπλισμών για να ξαναεπιστρέψουν στη μάχη.
Το ιστορικό παράδειγμα που μου έρχεται στο μυαλό μου είναι ο Πελοποννησιακός Πόλεμος. Όπως μας τον αφηγείται ο Θουκυδίδης, τουλάχιστον εν μέρει. Και στη συνέχεια άλλοι, ο Ξενοφών, κ.λπ.
Ήταν ένας πολύ μακρύς πόλεμος. Μερικές φορές διανθιζόταν με πολύ, πολύ μεγάλες εκεχειρίες. Άλλες φορές από εποχιακές εκεχειρίες, καθώς οι μάχες λάμβαναν χώρα κυρίως την άνοιξη/το καλοκαίρι. Και το φθινόπωρο/το χειμώνα οι άνθρωποι αφιέρωναν τον χρόνο τους στις απαραίτητες αγροτικές δραστηριότητες. Για να μπορούν να ζήσουν.
Γενιές ολόκληρες, επομένως, μεγάλωσαν σε όλη την Ελλάδα χωρίς να γνωρίσουν την πολυπόθητη ειρήνη. Εκτός από μια εκεχειρία. Σύντομη και περιστασιακή.
Και ακόμα και όταν η Αθήνα, ηττημένη, συνθηκολόγησε & παραδόθηκε, η ειρήνη δεν ήρθε. Ξεκίνησαν νέες συγκρούσεις. Η Δελφική Αμφικτυονία, ο Τύραννος των Φερών της Θεσσαλίας. Η Θήβα του Επαμεινώνδα.
Και μετά ήρθε ο Φίλιππος της Μακεδονίας και ο γιος του ο Μ. Αλέξανδρος…
Δεν υπήρξε, επομένως, ποτέ η πολυπόθητη & η ουτοπική ειρήνη. Μόνο μια ψευδαίσθηση. Ένα απατηλό όνειρο.
Η ιστορία μας, η ανθρώπινη ιστορία γενικότερα, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αρχαίας ελληνικής ιστορίας & εξηγείται πολύ καλά από αυτήν.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή — μήπως και μπορέσουμε να βγάλουμε κάποια άκρη — στην συγκαίρια που εξελίσσεται άσχημα & επικίνδυνα.
Ο μακρύς — περισσότερο από μισό αιώνα — Ψυχρός Πόλεμος. Ο οποίος, σίγουρα, αντιπροσώπευε μια περίοδο ειρήνης, αν και αγωνιώδη, για εμάς τους Ευρωπαίους.
Και ο οποίος, ωστόσο, είδε πολέμους αλλού. Που διεξήχθησαν άμεσα μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, ή, πιο πιθανό, μέσω αντιπροσώπων. Το Βιετνάμ, η Κορέα… για να αναφέρουμε μόνο δύο από τα πολλά πιθανά παραδείγματα.
Έπειτα, ήρθε η απρόσμενη, ξαφνική κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Η αποτυχημένη Γκλάσνοστ & Περεστρόικα του Γκορμπατσόφ. Τα τρελαμένα χρόνια της διάλυσης του Γέλτσιν.
Αλλά αυτό δεν ήταν ειρήνη. Απλώς μια ψευδαίσθηση της παγκόσμιας ηγεμονίας των ΗΠΑ. Καλά εκπροσωπούμενη από τον Μπιλ Κλίντον που χαχάνιζε συνεχώς. Και έπαιζε σαξόφωνο.
Αυτό δεν κράτησε πολύ. Ήταν ακριβώς τόσο σύντομο διάστημα όσο η θεωρία του Φράνσις Φουκουγιάμα για το “Τέλος της Ιστορίας” (1992). Ο οποίος, αργότερα αναγκάστηκε να ανακαλέσει τα πάντα. Να δηλώσει ένα ειλικρινές, “Mea Culpa” (Δικό μου Λάθος). Η Ιστορία συνεχίζεται…
Και έτσι βρισκόμαστε ήδη στο κατώφλι της Ουκρανίας. Της ασύμμετρης παγκόσμιας σύγκρουσης που βιώνουμε σήμερα. Απερίσκεπτα. Με λάθος υπολογισμούς της ελίτ.
Πρώτα, όμως, υπήρξε η Σομαλία, οι πόλεμοι στην Αφρική, η αέναα φλεγόμενη Μέση Ανατολή… και θα μπορούσα να συνεχίσω. Για πολύ, πολύ καιρό. Δυστυχώς.
Και λοιπόν; Τι συμπέρασμα βγαίνει από όλα αυτά;
Νομίζω λοιπόν, ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν δίκιο. Η φυσική κατάσταση του ανθρώπου είναι η σύγκρουση. Ο πόλεμος. Ο πόλεμος, «ο πατήρ πάντων», κατά τον Ηράκλειτο, είναι ο κανόνας. Η ειρήνη η εξαίρεση.
Η μόνη επιλογή για εμάς τους ανθρώπους δεν είναι να ονειρευόμαστε την αδύνατη Ειρήνη, αλλά να θεσπίσουμε ακριβείς κανόνες πολέμου. Μέχρι του σημείου να τον κάνουμε τελετουργικό. Όπως στα τουρνουά του μακρινού Μεσαίωνα.
Κάτι που σήμερα, δυστυχώς, απουσιάζει. Επειδή οι σημερινές ελίτ αποδεικνύονται χειρότερες από ανίκανες. Εντελώς αδιάφορες για την τύχη, την μοίρα των ανθρώπων που υποτίθεται ότι κυβερνούν.
Και που, αντίθετα, τους οδηγούν οφθαλμοφανώς στη σφαγή, στον αφανισμό.
