«Ο πιο επικίνδυνος πόλεμος είναι αυτός που δεν θέλεις να κάνεις: Ο Συνταγματάρχης ΜακΓκρέγκορ προειδοποιεί — ο κόσμος σύρεται ύπουλα προς την καταστροφή»
«Φανταστικός παράλληλος κόσμος: Οι πολιτικές ελίτ ζουν σε ψευδαίσθηση — και σύρουν όλον τον πλανήτη προς την άβυσσο»
«Κανείς δεν θέλει πόλεμο — αλλά όλοι προετοιμάζονται για έναν: Η κρίση που κανείς δεν μπορεί πια να ελέγξει»
«Όχι επειδή κάποιος το θέλει — αλλά επειδή κανείς δεν σταματά: Ο ΜακΓκρέγκορ σχεδιάζει τον χάρτη του ολοκληρωτικού πολέμου»
«Από την Ουκρανία στο Ιράν, από την Ερυθρά Θάλασσα στον Ινδικό Ωκεανό: Ένα μεμονωμένο περιστατικό αρκεί για να ανάψει η φωτιά που κανείς δεν θα μπορέσει να σβήσει»
Ο κόσμος δεν βαδίζει προς τον πόλεμο με γνώση — σύρεται εκεί ύπουλα, βήμα-βήμα, σαν να μην το αντιλαμβάνεται. Αυτή είναι η βασική προειδοποίηση του πρώην Αμερικανού Συνταγματάρχη Νταγκ Μακ Γκρέγκορ, ο οποίος σκιαγραφεί μια ζοφερή εικόνα: μια διεθνή κατάσταση στην οποία πολλαπλές συγκρούσεις αλληλοσυνδέονται, αλληλοεπικαλύπτονται και κανείς δεν φαίνεται να μπορεί πλέον να τις ελέγξει.
Η ιστορία που δεν μαθαίνουμε
Ο ΜακΓκρέγκορ δείχνει έναν εκφοβιστικό παραλληλισμό: τη σημερινή εποχή με την προπολεμική περίοδο πριν το 1914. Τότε, καμία μεγάλη δύναμη δεν ήθελε πραγματικά έναν παγκόσμιο πόλεμο — αλλά όλες ήταν έτοιμες να κάνουν βήματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακριβώς σε αυτό. Η μόνη — και κρίσιμη — διαφορά σήμερα είναι η ύπαρξη πυρηνικών όπλων. Αυτά αποτρέπουν έναν άμεσο, ανοιχτό πόλεμο μεγάλης κλίμακας, αλλά μετατοπίζουν τις συγκρούσεις σε έναν χώρο «κάτω από το πυρηνικό όριο» — όπου μια τεράστια καταστροφή παραμένει εξίσου δυνατή.
Ο πόλεμος που δεν θα έπρεπε να γίνει ποτέ
Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρίσκεται η Ουκρανία. Ο ΜακΓκρέγκορ περιγράφει αυτόν τον πόλεμο ως μια τεχνητά δημιουργημένη σύγκρουση — μια που δεν θα είχε συμβεί ποτέ χωρίς τις δυτικές παρεμβάσεις και τη στροφή του Κιέβου εναντίον της Μόσχας. Αυτό που επισημαίνει ωστόσο με ιδιαίτερη έμφαση είναι η τεράστια λανθασμένη εκτίμηση της Δύσης: η Ρωσία δεν κατέρρευσε — ούτε οικονομικά, ούτε στρατιωτικά. Αντίθετα, επέκτεινε μαζικά τη βιομηχανική και στρατιωτική της ικανότητα. Οι κυρώσεις απέτυχαν. Ενώ η Δύση, καταναλώνοντας τους πόρους της για μια σύγκρουση που δεν μπορεί να κερδίσει, χάνει ολοένα και περισσότερο την εσωτερική της σταθερότητα.
Ο «φανταστικός παράλληλος κόσμος» των ελίτ
Αυτό που ο ΜακΓκρέγκορ επικρίνει πιο σκληρά είναι ο τρόπος που λειτουργούν οι πολιτικές ηγεσίες — τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Κατά την άποψή του, οι ηγέτες ζουν σε έναν «φανταστικό παράλληλο κόσμο» — έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από αλαζονεία, λανθασμένους υπολογισμούς και ευσεβείς πόθους. Υποθέτουν ότι η Ρωσία δεν θα κλιμακώσει ή τελικά θα καταρρεύσει — μια υπόθεση επικίνδυνη που θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.
Και εδώ έρχεται ένα ακόμα βαθύτερο πρόβλημα: η αυξανόμενη αποσύνδεση μεταξύ του πληθυσμού και της πολιτικής ηγεσίας. Οι αποφάσεις για πόλεμο και ειρήνη δεν λαμβάνονται πλέον προς το συμφέρον της πλειοψηφίας. Τις παίρνουν μικρές ομάδες εξουσίας, επηρεασμένες από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Η δημοκρατία υπονομεύεται — ενώ οι γεωπολιτικές στρατηγικές διαμορφώνονται από λογαριασμούς που δεν αφορούν τον απλό άνθρωπο.
Η Μέση Ανατολή ως εκρηκτικός μηχανισμός
Ο ΜακΓκρέγκορ κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη Μέση Ανατολή — και η εκτίμησή του είναι εκρηκτική. Ένας πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν δεν θα παρέμενε περιφερειακός. Θα ενέπλεκε αναπόφευκτα τη Ρωσία και την Κίνα — δύο δυνάμεις με στρατηγικά συμφέροντα και στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Αν το Ιράν καταστραφεί στρατιωτικά, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα παραμείνουν αδρανείς.
Και η Δύση; Εξακολουθεί να θεωρεί τον εαυτό της ως την κυρίαρχη παγκόσμια δύναμη. Αλλά ο ΜακΓκρέγκορ υπενθυμίζει κάτι σημαντικό: ένα μεγάλο μέρος του κόσμου — ο Παγκόσμιος Νότος — είναι πολιτικά και οικονομικά πιο κοντά στη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν. Σε μια ευρύτερη σύγκρουση, η Δύση θα απομονωνόταν — ανεξάρτητα από ό,τι συνηθίζει να πιστεύει.
Η οικονομική καταστροφή που κανείς δεν υπολογίζει
Ακόμα και χωρίς πυρηνικά όπλα, μια παγκόσμια σύγκρουση θα μπορούσε να καταστρέψει τις δυτικές οικονομίες. Οι εμπορικές αλυσίδες θα κατέρρεαν. Οι τιμές της ενέργειας θα εκτινάσσονταν στα ύψη. Το βιοτικό επίπεδο θα μειωνόταν δραματικά. Ο πόλεμος δεν σκοτώνει μόνο στο πεδίο της μάχης — σκοτώνει και στο τραπέζι, στο ρεύμα, στη θέρμανση, στην καθημερινότητα.
Η σπίθα που μπορεί να ανάψει τα πάντα
Ο ΜακΓκρέγκορ υπενθυμίζει κάτι που η ιστορία έχει δείξει ξανά και ξανά: οι μεγάλοι πόλεμοι δεν ξεκίνησαν ποτέ από μια σαφή, συνειδητή απόφαση. Ξεκίνησαν από γεγονότα — μερικές φορές ατυχήματα, μερικές φορές σκόπιμα σχεδιασμένα περιστατικά. Το Περλ Χάρμπορ. Ο Κόλπος του Τόνκιν. Γεγονότα που εργαλειοποιήθηκαν πολιτικά και πυροδότησαν συγκρούσεις που κανείς δεν μπόρεσε να σταματήσει.
Και σήμερα; Η Ερυθρά Θάλασσα. Η Μεσόγειος. Ο Ινδικός Ωκεανός. Ένα μεμονωμένο περιστατικό — μια λανθασμένη κίνηση, ένα λάθος υπολογισμό — αρκεί για να πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση που δεν θα μπορέσει κανείς να σταματήσει.
Το τελικό μήνυμα
Ο ΜακΓκρέγκορ δεν λέει ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος. Λέει κάτι χειρότερο: ότι κανείς δεν τον θέλει — αλλά κανείς δεν κάνει αρκετά για να τον αποτρέψει. Ότι οι πολιτικές αποφάσεις, οι λανθασμένοι υπολογισμοί και τα στρατηγικά συμφέροντα σύρουν τον κόσμο ολοένα και πιο κοντά σε ένα σημείο που δεν θα υπάρχει επιστροφή.
Και η πιο τρομακτική του πρόταση — αυτή που θα έπρεπε να ανησυχεί κάθε λογικό άνθρωπο — είναι αυτή:
«Ο πιο επικίνδυνος πόλεμος είναι αυτός στον οποίο εμπλέκεσαι χωρίς πραγματικά να θέλεις να τον διεξάγεις.»
Και η ερώτηση που μένει: Πόσες σπίθες ακόμα χρειάζονται για να ανάψει η φωτιά που κανείς δεν θα μπορέσει να σβήσει;
