Γράφει ο Μαρτσέλο Βενετσιάνι (Marcello Veneziani)
Μέχρι το τέλος του έτους (2026), η ανθρωπότητα θα έχει συνταξιοδοτηθεί πρόωρα. Η ανθρωπότητα δεν θα καταργηθεί, αλλά θα αποσυρθεί σιγά-σιγά και θα υποβαθμιστεί. Θα θεωρείται, de facto και όχι de jure, μια περιττή συλλογική οντότητα που χρειάζεται βοήθεια, ένα λείψανο ή ένα κατάλοιπο του παρελθόντος, το οποίο αναπόφευκτα θα αντικατασταθεί σταδιακά. Στη θέση της ανθρωπότητας θα έρθει ο Optimus (ο Καλύτερος), που λανθασμένα παρουσιάζεται ως ένα ανθρωποειδές έξυπνο ρομπότ, αλλά στην πραγματικότητα όμως είναι ο παγκόσμιος κληρονόμος της ανθρωπότητας από κάθε άποψη & σε όλα τα επίπεδα.
Αυτή η ανακοίνωση δεν έγινε από κάποιον τυχάρπαστο τρελό ─ όπως αυτούς που εμφανίστηκαν στο διάβα της ιστορίας ─ αλλά από έναν ευφυή και διάσημο μεγιστάνα τρελό που, σε αντίθεση με τους παρανοϊκούς προκατόχους του, έχει τα οικονομικά, τα τεχνολογικά και, κατά κάποιο τρόπο, τα πολιτικά μέσα για να μετατρέψει τους ομαματισμούς του, σε αρχιτεκτονικά σχέδια ενός “Θαυμαστού Νέου Κόσμου”, προικισμένου με μια νέα τάξη πραγμάτων και κατοικούμενου από τον νέου τύπο άνθρωπου. Τον Μετά-άνθρωπο (2.0), τον Τρανσάνθρωπο. Δηλαδή, εκείνο το όραμα που στις αρχές του περασμένου αιώνα (20ου) ήταν ακόμα ανατεθειμένο στην πολιτική επανάσταση και στη μυθολογία του κομμουνισμού, του φασισμού και του Αμερικανισμού, μεταφέρεται τώρα, ουσιαστικά, στις προηγμένες επιτεύξεις της ψηφιακής τεχνολογίας.
Φυσικά, μιλάω για τον Έλον Μασκ, έναν άνθρωπο που δεν αρκείται στο να αρπάξει μια οποιαδήποτε παρακατιανή Γροιλανδία, που θα του γυαλίζει το μάτι, όπως κάνει ο πιο μετριοπαθής φίλος του Ντόναλντ Τραμπ, με τις πολύ πιο μικρές του απαιτήσεις & αξιώσεις ─ αλλά μιλάμε ─ για εκείνον το Έλον που θέλει να κατακτήσει ολόκληρο το σύμπαν, ξεκινώντας από το διάστημα και τους πλανήτες. Και έχει ήδη παράσχει κάποιες πρακτικές αποδείξεις του ταλέντου του. Και ο τόπος, το βήμα, από τον οποίο ανακοίνωσε σε όλο τον πλανήτη την έλευση της Μετα-Ανθρώπινης Εποχής είναι η “Σύνοδος Κορυφής του Νταβός,” το WEF, δηλαδή ο θόλος, η κορυφή του πλανήτη και των εξουσιών που κυριαρχούν επί αυτού.
Ο πολύς Έλον Μασκ ήδη οραματίζεται στο μέλλον μας, ξεκινώντας από το 2027, δηλαδή το επόμενο έτος, την ανάπτυξη εκατομμυρίων ανθρωποειδών ρομπότ. Ωστόσο, τουλάχιστον αρχικά, θα έχουν ανθρωπιστικά καθήκοντα. Θα πρέπει να φροντίζουν τους ηλικιωμένους και τα παιδιά και να αντικαθιστούν τους εργάτες των εργοστασίων και τους υπαλλήλους των γραφείων. Με λίγα λόγια, τα ανθρωποειδή θα ξεκινήσουν την καρίερα τους βοηθώντας, υποστηρίζοντας και αντικαθιστώντας τους ανθρώπους, πριν τελικά πάρουν ολοκληρωτικά τη θέση τους, αφήνωντας τους για πάντα άνεργους & χαραμοφάηδες. Πρώτα θα εργαστούν μαζί με τους ανθρώπους καλοπιάνοντας και βοηθώντας τους. Και μετά θα τους αντικαταστήσουν & θα τους διαδεχθούν σταδιακά σαν νόμιμοι κληρονόμοι τους. Αυτός, ο ανθρωποειδής Optimus, αυτή η πανέξυπνη μηχανή, θα είναι η πρώτη κινητήρια δύναμη του σύμπαντος, και για την ανθρωπότητα θα ανοίξει ένα “λαμπρό μέλλον” με διακοσμητικά αντικείμενα, μπιχλιμπίδια, διακοσμητικά γκάτζετ, τα οποία θα γεμίζουν τις άχρηστες και ιδιότροπες ζωές τους.
Έχουμε ακούσει τόσες πολλές ανακοινώσεις για αυτή την απενεργοποίηση ή τη μετάβαση της Ανθρωπότητας (1.0) στη Μετα-ανθρωπότητα (2.0) που δεν δίνουμε πλέον καμία σημασία. Δεν μας συγκινεί πλέον. Άλλωστε, η ίδια η χρήση της ειρωνείας, περισσότερο από εξορκισμός, είναι μια άσκηση δυσπιστίας. Η πεποίθηση ότι ορισμένα πράγματα λέγονται αλλά μετά δεν γίνονται. Ωστόσο, ανάμεσα σε τόσες ψευδείς ανακοινώσεις, εξίσου δραστικές αλλαγές βρίσκονται σε εξέλιξη και επεκτείνονται ραγδαία. Και αν συγκρίνετε απλώς την πορεία των τελευταίων ετών από τη Siri, την Alexa, το Chat Gpt, το Pro, από το Open Ai στο XAI και στο Grok 4, μέχρι τα τελευταία προϊόντα και τα πιο εξελιγμένα στάδια της Τεχνητής Νοημοσύνης, συνειδητοποιείτε ότι μπορεί κανείς να αστειεύεται μέχρι ένα ορισμένο σημείο.
Η δυσπιστία και η ειρωνεία μας εμποδίζουν να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αυτό σε όλη του τη σημασία και τη σοβαρότητα του. Έχουμε επίγνωση του τι συμβαίνει και της σταδιακής αλλά ταχείας «απόσυρσης», της συνταξιοδότησης της ανθρωπότητας (της ταχείας απαξίωσης της);
Μήπως αντιμετωπίζουμε με αδιαφορία, αφηρημένα, μια διαδικασία που μας αφορά όλους ζωτικά και ριζικά; Και όσοι, αντίθετα, περιορίζονται στο να διαμαρτυρηθούν φωναχτά για τη φρίκη αυτής της μετάβασης και χρησιμοποιούν εκφράσεις πολύ πιο αποκαλυπτικές από τη «πρόωρη συνταξιοδότηση της ανθρωπότητας», μιλώντας κατηγορηματικά για την κατάργηση του ανθρώπινου είδους, τι μπορεί να κάνει συγκεκριμένα για να αντιμετωπίσει, να περιορίσει, ή να καθοδηγήσει όλη αυτή τη διαδικασία; Οι περισσότεροι επιλέγουν να μην συμμετέχουν, να αποσυρθούν παράμερα, να παραμένουν στη ρητορική της απογοήτευσης, της παραίτησης και έτσι να αφήσουν τα πράγματα να συμβούν χωρίς καμία δυνατότητα φρεναρίσματος ή αντίστασης.
Τελικά αυτό που φαίνεται να επικρατεί, στο οποίο συγκεντρώνονται τόσο οι δύσπιστοι, οι ειρωνικοί, οι αποκαλυπτικοί όσο και αυτοί που διακατέχονται από την τεχνολογική ευφορία (οι ενσωματωμένοι & οι ενθουσιώδεις), είναι ένα ενιαίο όραμα: Ο Τεχνολογικός Φαταλισμός (Μοιρολατρία). Αν μέχρι χθες θεωρούσαμε τη μοιρολατρία σαν μια μορφή δεισιδαιμονίας των αρχαϊκών κοινωνιών, τώρα θα πρέπει να το ξανασκεφτούμε & να αλλάξουμε γνώμη. Υπάρχει μια μοιρολατρία (φαταλισμός) που συνδέεται με την καινοτομία και την νέα τεχνολογία που είναι ακόμη πιο ολοκληρωτικά τυφλή από αυτή του παρελθόντος, επειδή προκύπτει από τον αυτοματισμό. Θα συμβεί, ούτως ή άλλως, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να αποτρέψουμε την άφιξη της, δεν μπορούμε να την αποφύγουμε, δεν μπορούμε να ξεφύγουμε, και αν προσπαθήσουμε να φρενάρουμε την “πρόοδο”, και αν την επιβραδύνουμε, θα επιβραδύνουμε την “πρόοδο” μιας συγκεκριμένης χώρας, ενός συστήματος, αλλά όχι την συνολική παγκόσμια, πλανητική διαδικασία.
Οι απρόθυμοι, οι ανυπότακτοι, οι υποψιασμένοι που θα ήθελαν να αντισταθούν, θα είναι απλώς οι καθυστερημένοι, οι παλιομοδίτες, οι οπισθοδρομικοί, οι Λουδίτες του 21ου αιώνα. Δηλαδή θα κατακτήσουν με καθυστέρηση και κόπο αυτό που οι πιο ξύπνιες και γρήγορες διάνοιες θα αφομοιώσουν αμέσως. Αλλά σε όλα αυτά, κανείς δεν υποστηρίζει την ιδέα της επαναφοράς της τεχνολογίας μέσα στο πλαίσιο των ανθρώπινων μέσων, την πρόθεση της ανάληψης της ανθρώπινης κυριαρχίας επί των τεχνολογικών διαδικασιών και της κατεύθυνσης των μετασχηματισμών προς μια κατεύθυνση που θα διευρύνει τους ορίζοντες της ανθρωπότητας και δεν θα αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Κανείς δεν υποστηρίζει μια τέτοια προσπάθεια.
Η πολιτική παίζει, ασχολείται με τις δημοσκοπήσεις και με τις θέσεις που αποφέρουν άμεσα οφέλη, αρμενίζει προς τα εκεί που φυσάει ο άνεμος και δεν ξέρει να κάνει τίποτα άλλο. Ο πολιτισμός αποσύρεται στο νεκροτομείο των σκέψεών του ή αναδύεται με υψωμένα τα χέρια και παραδίδεται στην τεχνολογία. Η θρησκεία μένει άπραγη & αβοήθητη ή στέλνει απεγνωσμένα μηνύματα, έστω και ευγενή, αλλά αδυνατεί να ασκήσει επιρροή στο πεπρωμένο της προηγμένης τεχνολογίας και στους διευθυντές και τους τεχνοκράτες που εργάζονται για την πρόοδο της. Η οικονομία, από την δική της οπτική, προσπαθεί μόνο να εκμεταλλευτεί τις τεχνολογικές αλλαγές. Δεν νοιάζεται για την τύχη του πλανήτη & της ανθρωπότητας, αλλά με μόνο για τα τυχόν κέρδη.
Με λίγα λόγια, ποιος ασχολείται & νοιάζεται πραγματικά για όλα αυτά, ποιος προσπαθεί να δώσει μια συγκεκριμένη, ρεαλιστική και επαρκή απάντηση στην επικείμενη άφιξη του Optimus (του Καλύτερου) και των κλώνων του; Σχεδόν κανείς, εκτός από τις παλιομοδίτικες Κασσάνδρες, που ελάχιστοι τις δίνουν προσοχή. Και έτσι επαναλαμβάνω τον ισχυρισμό μου ότι το πραγματικά οδυνηρό & αγωνιώδες πρόβλημα της παρούσης εποχής δεν είναι η ορμητική προέλαση του Optimus, αλλά η θλιβερή ανικανότητα του Pessimus (του Χειρότερου), δηλαδή του τελευταίου ανθρώπου, του Homo Sapiens. Ο οποίος, αντί να εξοπλιστεί με αντισώματα, με στέρεα πολιτιστικά και κοινωνικά, ανθρώπινα και πνευματικά αντίβαρα, τα απορρίπτει εν αναμονή της άφιξης του Μετα-Ανθρώπου (του Transhuman 2.0).
Και έτσι ο σημερινός άνθρωπος, μπροστά στην ραγδαία εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης, απορρίπτει την Κριτική Νοημοσύνη του, με την οποία είναι προικισμένος και έτσι ο παλιός κόσμος μέσα στον οποίο ζει & αναπνέει θεωρείται εμπόδιο, σαν ένα λείψανο, ένα κατάλοιπο του παρελθόντος: Ο πολιτισμός, η ιστορία, η παράδοση, η σκέψη. Επιπλέον, διακυβεύεται και η υποτιθέμενη ουδετερότητα της τεχνολογίας, καθώς και η πραγματική υποταγή των μέσων στον νόμο του ισχυρότερου, είτε πρόκειται για δημόσιο είτε για κάποιον ιδιωτικό επιχειρηματία. Θα επανέλθουμε σύντομα ξανά σε αυτό το θέμα, γιατί είναι ΤΟ ΘΕΜΑ της εποχής μας, και όχι ένα απλό θέμα, ανάμεσα στα πολλά άλλα.
Δεν χρειαζόμαστε έναν Λουδίτη Αντιμάσκ ο οποίος θα πάρει την βαριοπούλα και θα πάει να τσακίσει τον Όπτιμους και τους ομοίους του. Χρειαζόμαστε κάποιον που θα ασχοληθεί με το ζήτημα της παγκόσμιας κυριαρχίας, της ικανότητας να αποφασίζουμε και να κατευθύνουμε, εμείς οι ίδιοι οι άνθρωποι, την ασταμάτητη πορεία προς τον Μετα-άνθρωπο. Που πλέον μοιάζει αναπόφευκτη. Νόμοι, άνθρωποι, πολιτισμοί, διαφοροποίηση των τεχνολογικών διαδικασιών, την ικανότητα να εξοπλιστούμε για κάθε εργασία που ανατίθεται στον Optimus με μια αντίστροφη τεχνολογία που να μπορεί, εάν χρειαστεί, να μετριάσει, να επιβραδύνει ή να κατευθύνει την πορεία του.
Υπάρχει κάποιος εκεί έξω που να μπορεί να μας βοηθήσει, να μας δώσει ένα χέρι βοηθείας;
