Η συμμαχία που ραγίζει μπροστά στα μάτια μας
Η σχέση Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου υπήρξε ίσως η πιο στενή, προσωπική και αμοιβαία επωφελής συμμαχία στην πρόσφατη ιστορία της Μέσης Ανατολής. Ο Τραμπ αναγνώρισε την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα, μετέφερε την πρεσβεία, αναγνώρισε τα Υψώματα του Γκολάν, και εξόντωσε τον Κασέμ Σολεϊμανί. Ο Νετανιάχου ήταν ο πιο πιστός σύμμαχος, ο άνθρωπος που στήριξε τον Τραμπ ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές.
Τώρα, οι New York Times αποκαλύπτουν ότι αυτή η σχέση έχει υποστεί πλήρη στροφή 180 μοιρών. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι Αμερικανοί έχουν επιβάλει μπλόκο στην ενημέρωση του Ισραήλ όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις τους με το Ιράν. Η φράση που συνοψίζει τη νέα κατάσταση είναι συγκλονιστική: «Κάποτε ο Νετανιάχου ήταν συγκυβερνήτης στο ίδιο αεροσκάφος. Τώρα είναι ένας απλός επιβάτης».
Η αποκάλυψη των New York Times – Τι σημαίνει το μπλόκο
Το ρεπορτάζ περιγράφει μια κρίση εμπιστοσύνης πρωτόγνωρη. Η Ουάσιγκτον, ενώ διαπραγματεύεται με την Τεχεράνη για το πυρηνικό πρόγραμμα και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, κρατά το Ισραήλ στο σκοτάδι. Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με πηγές, δεν λαμβάνουν πλέον τακτική ενημέρωση. Τα αιτήματά τους για λεπτομέρειες μένουν αναπάντητα. Η χώρα που ήταν ο πιο στενός σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή, και ο κύριος στόχος της ιρανικής απειλής, αποκλείεται από την ίδια την απόφαση που καθορίζει την ασφάλειά της.
Η φράση «συγκυβερνήτης εναντίον απλού επιβάτη» δεν είναι απλά μια μεταφορά. Αποτυπώνει την πλήρη υποβάθμιση του Νετανιάχου: από εταίρο που συμμετείχε στη χάραξη στρατηγικής, σε παρατηρητή που απλά κάθεται πίσω και παρακολουθεί το αμερικανικό αεροπλάνο να πετά χωρίς αυτόν.
Το παρασκήνιο – Γιατί ο Τραμπ αποκλείει τον Νετανιάχου
Το ερώτημα που προκύπτει είναι: γιατί; Η απάντηση πιθανότατα βρίσκεται στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Η Τεχεράνη έχει θέσει ως όρο για οποιαδήποτε συμφωνία την απομάκρυνση του Ιράν από την ατζέντα των απειλών. Οι Ιρανοί γνωρίζουν ότι το Ισραήλ είναι ο πιο σκληρός πολέμιος οποιασδήποτε συμφωνίας. Επιδιώκουν, λοιπόν, να απομονώσουν τον Νετανιάχου, να τον καταστήσουν αδύναμο, ώστε να μην μπορεί να ανατρέψει ή να σαμποτάρει ό,τι συμφωνηθεί.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, φαίνεται να έχει επιλέξει την πίεση στη διπλωματία (με προθεσμίες και απειλές βομβαρδισμών), αλλά χωρίς τον Ισραηλινό σύμμαχο στο τραπέζι. Ίσως πιστεύει ότι η παρουσία του Νετανιάχου δηλητηριάζει την ατμόσφαιρα. Ίσως θέλει να δείξει στο Ιράν ότι μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα. Ίσως, απλά, οι προσωπικές τους σχέσεις έχουν φθαρεί.
Η κατάσταση Ισραήλ – Μόνος, χωρίς ενημέρωση, μπροστά σε μια συμφωνία που μπορεί να το εκθέσει
Το Ισραήλ βρίσκεται σε μια δυσάρεστη θέση. Από τη μια, παραμένει ο κύριος στόχος των ιρανικών πυραύλων και των πληρεξούσιων της Τεχεράνης (Χεζμπολάχ, Χούθι). Από την άλλη, η Ουάσιγκτον, που ήταν πάντα ο προστάτης του, τώρα το αποκλείει από τις συζητήσεις που καθορίζουν το μέλλον της ασφάλειάς του.
Αν η συμφωνία με το Ιράν προχωρήσει, το Ισραήλ θα βρεθεί προ τετελεσμένων. Θα έχει δύο επιλογές: να αποδεχθεί μια συμφωνία που δεν γνωρίζει, ή να δράσει μόνο του (στρατιωτικά) εναντίον των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, ρισκάροντας μια περιφερειακή σύγκρουση χωρίς την αμερικανική υποστήριξη.
Η συμμαχία που θυσίασε η Ουάσιγκτον
Η σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ ήταν ένας από τους πιο σταθερούς άξονες της Μέσης Ανατολής. Η ρήξη αυτή, αν είναι πραγματική και όχι απλά μια προσωρινή τακτική, θα αναδιατάξει τον χάρτη της περιοχής.
Το Ιράν παρακολουθεί και θριαμβολογεί: καταφέρνει να απομονώσει τον πιο επικίνδυνο εχθρό του. Η Χεζμπολάχ και οι Χούθι αποκτούν περισσότερο χώρο. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρακολουθούν, επαναξιολογώντας τις δικές τους συμμαχίες.
Ο Νετανιάχου, ταπεινωμένος, ίσως αναζητήσει νέους συμμάχους ή ίσως αποφασίσει να δράσει μόνος του. Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο.
