Η Ελλάδα μπλόκαρε την έγκριση του νέου πακέτου κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας, προκαλώντας έντονο διπλωματικό παρασκήνιο στις Βρυξέλλες.
Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρέθηκαν τα ελληνικά τάνκερ μεταφοράς LNG και οι δραστηριότητες της Dynagas του Γιώργου Προκοπίου, με την Αθήνα να αρνείται να αποδεχθεί τους περιορισμούς που προωθούσε η Κομισιόν.
Οι διαπραγματεύσεις οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο, αναβάλλοντας την οριστικοποίηση του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Μόσχας.
Ειδικότερα, oι χώρες της ΕΕ απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία για ένα νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αφού η Ελλάδα μπλόκαρε τα μέτρα προκειμένου να προστατεύσει τη βιομηχανία μεταφοράς καυσίμων της.
Οι συνομιλίες, οι οποίες ολοκληρώθηκαν λίγο μετά τις 19:30, αποτέλεσαν απλώς την πιο πρόσφατη από μια σειρά προσπαθειών για την εξασφάλιση της έγκρισης που απαιτείται για το εκτεταμένο πακέτο ενεργειακών και εμπορικών μέτρων, το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίσει τα έσοδα της Μόσχας που χρηματοδοτούν τον πόλεμο.
Το πακέτο παρουσιάστηκε τον Ιούνιο, όμως οι διαπραγματεύσεις για τις λεπτομέρειές του παρατείνονται, παρά το γεγονός ότι σημαντικά τμήματά του, όπως η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικών θαλασσινών και οι περιορισμοί στην έκδοση θεωρήσεων (βίζας) για Ρώσους στρατιώτες, έχουν ήδη αποδυναμωθεί κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.
Η Αθήνα έχει τηρήσει σκληρή στάση όσον αφορά την προτεινόμενη απαγόρευση στις εταιρείες της ΕΕ να μεταφέρουν ρωσικό φυσικό αέριο προς καταναλωτές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο υπερβαίνει όσα είχαν προηγουμένως συμφωνήσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες και ότι η πρακτική αυτή θα συνεχιστεί ούτως ή άλλως, καθώς τα πλοία θα μπορούν απλώς να αλλάζουν σημαία και να εγγράφονται σε άλλα νηολόγια εκτός ΕΕ.
Οι πρέσβεις των κρατών-μελών θα πραγματοποιήσουν έναν επιπλέον γύρο διαπραγματεύσεων το πρωί της Πέμπτης 24/7, σε μια προσπάθεια να διασωθεί το πακέτο κυρώσεων, επιβεβαίωσε διπλωμάτης της ΕΕ.
Η πρόταση της Ιρλανδίας
Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρότεινε την Τετάρτη να επιτραπεί στα ευρωπαϊκά δεξαμενόπλοια μεταφοράς φυσικού αερίου να συνεχίσουν να εξάγουν ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) προς τρίτες χώρες έως τον Ιανουάριο του 2029.
Η πρόταση, την οποία αποκαλύπτει το POLITICO, προέβλεπε επίσης ανώτατο όριο στις ρωσικές εξαγωγές και απαγόρευση σύναψης νέων συμβολαίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες της ΕΕ που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών, η ελληνική κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής απορρίψει αυτόν τον συμβιβασμό και ζητά αντ’ αυτού εξαίρεση αόριστης διάρκειας.
Η ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία Dynagas είναι μία από τις ελάχιστες που διαθέτουν πλοία ενισχυμένα για πλεύση σε πάγους, ικανά να προσεγγίσουν τον τερματικό σταθμό LNG της Ρωσίας στον Αρκτικό Ωκεανό.
Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, εάν η ΕΕ απαγορεύσει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να εξάγουν ρωσικό φυσικό αέριο, τα πλοία αυτά απλώς θα εγγραφούν σε άλλα νηολόγια, εκτός ΕΕ, περιορίζοντας έτσι την ευρωπαϊκή εποπτεία.
Ο ελληνικός εμπορικός στόλος, που αριθμεί περισσότερα από 5.000 πλοία, μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου φορτίου σε βάρος, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Επιπλέον, η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο πλοίων μεταφοράς LNG στον κόσμο σε όρους μεταφορικής ικανότητας.
Πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο
Η καθυστέρηση σημαίνει επίσης ότι το ανώτατο όριο τιμής που διατηρεί η ΕΕ για τις αγορές ρωσικού πετρελαίου θα πρέπει να παραταθεί εκ νέου για σύντομο χρονικό διάστημα.
Το ρωσικό αργό πετρέλαιο επιτρέπεται να πωλείται μόνο σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την αγοραία, όμως η άνοδος των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα οδηγήσει σε αναπροσαρμογή του ορίου των 44,10 δολαρίων ανά βαρέλι, επιτρέποντας στο Κρεμλίνο να αποκομίσει απροσδόκητα αυξημένα κέρδη.
Δεδομένου ότι οι κυρώσεις απαιτούν ομόφωνη έγκριση και από τις 27 πρωτεύουσες της ΕΕ, οι εθνικές κυβερνήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν τη συναίνεσή τους ως διαπραγματευτικό χαρτί, ζητώντας άλλες παραχωρήσεις.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Victor Orban, για παράδειγμα, υπήρξε διαβόητος για το ότι μπλόκαρε τέτοιες αποφάσεις στήριξης προς την Ουκρανία, αν και οι ηγέτες της ΕΕ ελπίζουν ότι η Βουδαπέστη θα αποδειχθεί λιγότερο παρεμποδιστική υπό τον διάδοχό του, Peter Mayar.
Η αρχική πρόταση για το πακέτο κυρώσεων, το 21ο από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία, περιλάμβανε περιορισμούς στις μετακινήσεις πρώην μελών των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, την επιβολή κυρώσεων σε δεκάδες ακόμη τράπεζες και την απαγόρευση εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση για ακόμη 250 άτομα.
Η καθυστέρηση οδηγεί τις διαπραγματεύσεις κυριολεκτικά στο παρά πέντε και πέρα από το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των νομοθετικών εργασιών, καθώς η συνεδρίαση των πρέσβεων της Τετάρτης επρόκειτο αρχικά να είναι η τελευταία πριν από τις θερινές διακοπές του Αυγούστου.
Η βραδινή συνεδρίαση συνέπεσε επίσης με αποχαιρετιστήριο δείπνο για τους διπλωμάτες που αλλάζουν θέση, πριν οι εκπρόσωποι των κρατών-μελών επανέλθουν στις εργασίες τους τον Σεπτέμβριο, μετά τη θερινή διακοπή.
Σε επίπεδα-ρεκόρ οι εισαγωγές από Ρωσία
Εν προκειμένω αξίζει να σημειωθεί πως την ώρα που οι Βρυξέλλες προετοιμάζονται να τερματίσουν τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, οι ευρωπαϊκές αγορές LNG από τη Ρωσία κινούνται σε επίπεδα-ρεκόρ.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 περίπου 9,97 εκατομμύρια τόνους LNG από τον ρωσικό αγωγό Yamal.
Η ποσότητα ήταν αυξημένη κατά 16% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ενώ περισσότερο από το 97% των εξαγωγών του αγωγού Yamal κατευθύνθηκε σε λιμάνια της ΕΕ.
Γαλλία, Βέλγιο και Ισπανία αποτέλεσαν τους βασικότερους προορισμούς του ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ρωσία κάλυψε περίπου το 20% των συνολικών ευρωπαϊκών εισαγωγών LNG κατά το πρώτο μισό του έτους.
Η αύξηση των εισαγωγών δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκατέλειψε το σχέδιο απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια.
Αντίθετα, φαίνεται ότι οι εταιρείες επιταχύνουν τις παραδόσεις πριν τεθούν σε πλήρη ισχύ οι νέοι περιορισμοί.
Η απαγόρευση για ρωσικό LNG που διακινείται μέσω βραχυπρόθεσμων συμβάσεων άρχισε να εφαρμόζεται στις 25 Απριλίου 2026.
Οι παραδόσεις στο πλαίσιο παλαιότερων μακροπρόθεσμων συμβάσεων μπορούν να συνεχιστούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού LNG στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτό εξηγεί γιατί το εμπάργκο στις βραχυπρόθεσμες συμφωνίες δεν προκάλεσε άμεση κατάρρευση των ρωσικών προμηθειών.
Μεγάλο μέρος των ποσοτήτων μεταφέρεται βάσει μακροχρόνιων συμβάσεων, οι οποίες εξακολουθούν προσωρινά να καλύπτονται από τη μεταβατική περίοδο.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική προβλέπει επίσης τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του 2027.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανατρέπει τους υπολογισμούς
Η χρονική στιγμή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη.
Οι αναταράξεις γύρω από το Στενό του Ορμούζ έχουν πλήξει τις ενεργειακές μεταφορές από τον Περσικό Κόλπο και έχουν προκαλέσει έντονη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς LNG παγκοσμίως και σημαντικός προμηθευτής της Ευρώπης, αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες στην παραγωγή και στις εξαγωγές του μετά τις πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή.
Η QatarEnergy είχε αναγκαστεί να κηρύξει κατάσταση ανωτέρας βίας για ορισμένες παραδόσεις, ενώ το πλήρες και ασφαλές άνοιγμα των θαλάσσιων οδών παραμένει κρίσιμο για την αγορά.
Η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κλίμα.
Οι διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ έχουν επηρεάσει τις οικονομίες του Κόλπου, ενώ νέες απειλές κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα αυξάνουν τον κίνδυνο ταυτόχρονων προβλημάτων σε δύο από τις σημαντικότερες παγκόσμιες ενεργειακές οδούς.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να απομακρύνει από την αγορά της τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή LNG, ενώ ταυτόχρονα οι ροές από έναν άλλο βασικό προμηθευτή, το Κατάρ, παραμένουν ευάλωτες.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική εξαιτίας των χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Στην αρχή της θερινής περιόδου αποθήκευσης, την 1η Απριλίου 2026, οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις ήταν γεμάτες μόλις κατά 28%. Η ACER έχει προειδοποιήσει ότι η ΕΕ θα χρειαστεί σημαντικά αυξημένες εισαγωγές LNG για να ενισχύσει τα αποθέματά της πριν από τον χειμώνα.
Το επίσημο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει στόχο πληρότητας 90% πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου, αν και υπάρχει δυνατότητα ευελιξίας και περιορισμού του στόχου στο 80% κάτω από έκτακτες συνθήκες.
Αναλυτές και στελέχη της ενεργειακής αγοράς έχουν εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο η Ευρώπη θα καταφέρει να φτάσει εγκαίρως ακόμη και στο χαμηλότερο αυτό επίπεδο. Τον Μάιο, η Equinor προειδοποίησε ότι η επίτευξη πληρότητας 80% θα ήταν δύσκολη, εξαιτίας των μη ευνοϊκών τιμών και των χαμηλότερων από τις αναμενόμενες προμηθειών.
Οι εταιρείες δίστασαν να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες την άνοιξη, καθώς φοβούνταν ότι θα προμηθεύονταν ακριβό φυσικό αέριο και θα αναγκάζονταν να το πουλήσουν φθηνότερα τον χειμώνα. Η προσδοκία ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή θα αποκλιμακωνόταν γρήγορα δεν επιβεβαιώθηκε.
Το αποτέλεσμα είναι ότι χάθηκε πολύτιμος χρόνος για την αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Φόβοι για νέο κύμα ακρίβειας
Η γεωπολιτική κρίση, τα χαμηλά αποθέματα και η αβεβαιότητα γύρω από τις μελλοντικές ρωσικές προμήθειες έχουν ήδη ενισχύσει τις τιμές του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος.
Η ευρωπαϊκή αγορά έχει μέχρι στιγμής αποφύγει μια πλήρη κατάρρευση, κυρίως χάρη στις αυξημένες αμερικανικές παραδόσεις και στις επιπλέον ποσότητες από χώρες όπως η Αλγερία και η Νιγηρία. Ωστόσο, το ενεργειακό κόστος της ΕΕ έχει αυξηθεί σημαντικά και οι πιέσεις δεν έχουν εξαφανιστεί.
Στελέχη μεγάλων ευρωπαϊκών ενεργειακών εταιρειών προειδοποιούν ότι οι υψηλές τιμές ενδέχεται να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και τους λογαριασμούς των νοικοκυριών.
Σε ένα δυσμενές σενάριο, η Ευρώπη θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί την Ασία για περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες LNG. Για να προσελκύσει φορτία, θα πρέπει να προσφέρει υψηλότερες τιμές, οι οποίες τελικά θα μετακυλιστούν στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται να καλύψουν το κενό
Από τη νέα ενεργειακή πραγματικότητα αναμένεται να επωφεληθούν κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες συνεχίζουν να αυξάνουν την εξαγωγική τους δυναμικότητα σε LNG.
Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση περιορίζει τις ρωσικές εισαγωγές και το Κατάρ αντιμετωπίζει προβλήματα παραγωγής και μεταφοράς, οι αμερικανικές εταιρείες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό μπορεί να αποτρέψει μια πραγματική έλλειψη φυσικού αερίου, αλλά όχι απαραίτητα μια νέα εκτόξευση των τιμών. Η Ευρώπη πιθανότατα θα εξασφαλίσει τις απαιτούμενες ποσότητες μόνο πληρώνοντας πολύ υψηλότερο τίμημα.
www.bankingnews.gr
