Από τον Μοσαντέκ στην «Epic Failure»: Πώς το Ιράν κέρδισε τη γεωπολιτική σκακιέρα
Στενά του Ορμούζ: Το νέο status quo και η γέννηση της Ιρανικής Ηγεμονίας
Η κατάρρευση της «Επικής Οργής»: Πώς η Ουάσιγκτον έχασε τη Μέση Ανατολή
Αγαπητή Τρικλοποδιά,
Ι. Το Ιράν έκπαλαι είχε τις προδιαγραφές να αναδειχθεί σε περιφερειακή υπερδύναμη στην Μέση Ανατολή: οχυρή γεωγραφική θέση και ταυτόχρονα σταυροδρόμι μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ασίας, πλούσιο υπέδαφος, λαός φιλόπατρις με ισχυρό πόθο επίτευξης εθνικής ανεξαρτησίας και επιτόπια επιστημονική κοινότητα υψηλής στάθμης (μη λησμονείται ότι στο αίμα πολλών Ιρανών ρέει ελληνικό αίμα προελθόν από την σύζευξη των σκληροτράχηλων ανδρών του Μ. Αλεξάνδρου με Περσίδες και ότι οι Ιρανοί έχουν τον 4ο υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης στον κόσμο -βλ. https://www.thecaliforniacourier.com/average-iq-by-country-2025-update/?utm).
ΙΙ. Ανασχετικό παράγοντα για την ανάδειξη του Ιράν σε περιφερειακή υπερδύναμη αποτέλεσαν οι ουκ ολίγες ξενικές επεμβάσεις που είχαν αυτόν ακριβώς τον σκοπό, να μην επιτρέψουν στο Ιράν να καταστεί ανεξάρτητο και ισχυρό.
ΙΙΙ. Έτσι, όταν ο δημοκρατικά εκλεγμένος Μοσαντέκ έσχε το θράσος να απαιτήσει το μερίδιο που ευλόγως πίστευε ότι η χώρα του εδικαιούτο στα εκ του πετρελαίου της έσοδα, τα οποία κατά ποσοστό τουλάχιστον 80% εκαρπούτο η Anglo-Iranian Oil Company (πρόδρομος της BP), οι Άγγλοι παρέπεισαν τους Αμερικανούς ότι ο Μοσαντέκ ήτο κομμουνιστής και με κοινή επιχείρηση της ΜΙ6 και της Cia επέτυχαν την ανατροπή του -μετά από την οποία ακολούθησε η φυσική του εξόντωση- και επανέφεραν τον Σάχη ως απόλυτο μονάρχη.
ΙV. Όταν ο Σάχης στις αρχές της δεκαετίας του 1970 εγκαινίασε οικονομικές σχέσεις με Γαλλία και Γερμανία, με τις οποίες συμφώνησε την κατασκευή 20 εργοστασίων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και επιχείρησε να καταστεί ανεξάρτητος επί κινδύνω και ζημία του Αμερικανικού και Βρεταννικού ελέγχου, ενορχηστρώθηκε η ανατροπή του. Η BP οργάνωσε φυγή κεφαλαίων από το Ιράν, οι Αμερικανοί σύμβουλοι της διαβόητης μυστικής αστυνομίας Σαβάκ του Σάχη παρότρυναν τα στελέχη της σε έτι βαναυσότερα βασανιστήρια με τον υστερόβουλο σκοπό να εξεγερθεί ο πληθυσμός κατά του Σάχη και το BBC παρέσχε πρόθυμο βήμα έκφρασης στον Χομεϊνί, αρνούμενο ταυτόχρονα να παράσχει αντίστοιχο χρόνο στην κυβέρνηση του Σάχη. (Βλ. F. William Engdahl, A Century of War: Anglo-American Oil Politics and the New World Order, 2004, σελ. 93-101).
V. Όπως όμως χαρακτηριστικά λέγεται, the third time is the charm (προσαρμοστέον εις τα καθ΄ημάς ως «η τρίτη φορά είναι η φαρμακερή»).
Εκεί όπου απέτυχαν ο Μοσαντέκ και ο Σάχης, επέτυχε η ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Ταχύτατα διεφάνη ότι το νέο καθεστώς, φανατικά προσηλωμένο στην ιδέα της εθνικής ανεξαρτησίας του Ιράν, δεν ήτο διατεθειμένο να δεχθεί οποιαδήποτε υποτέλεια, ενώ, παράλληλα, ο Αγιατολλάχ Χομεϊνί έθεσε ως βασικό στόχο της εξωτερικής πολιτικής του Ιράν την υποστήριξη των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων. Οι σχέσεις του Ιράν με τις ΗΠΑ και την ελεγχόμενη από αυτές Δύση διερράγησαν.
VI. Οι ΗΠΑ αντέδρασαν ποικιλοτρόπως, αλλά πάντοτε ατελέσφορα. Αρχικά εξώθησαν τον Σαντάμ Χουσεΐν να εισβάλει στο Ιράν. Αλλά το Ιράν αντέστη επιτυχώς. Μάλιστα, τότε, το ισλαμικό καθεστώς, επιδεικνύοντας αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα, αποφυλάκισε ικανούς ανώτατους αξιωματικούς και στρατηγούς που είχε φυλακίσει ως προσκείμενους στον Σάχη και οι τελευταίοι με αυτοθυσία πολέμησαν -και πολλοί εξ αυτών σκοτώθηκαν στο πεδίο της μάχης- για την πατρίδα τους. Αλλά οι ΗΠΑ, όπως φάνηκε από τα πρόσφατα γεγονότα, δεν εξήγαγαν το δίδαγμα ότι στον ψυχισμό των Ιρανών κατέχει δεσπόζουσα θέση το αξίωμα «right or wrong, it’s my country» («Σωστό ή Λάθος, είναι η χώρα μου.»).
VII. Μετέπειτα, οι ΗΠΑ επιχείρησαν, πάλι ατελέσφορα, με δρακόντειες οικονομικές κυρώσεις, να πλήξουν την οικονομία του Ιράν και να εξεγείρουν τον λαό εναντίον του καθεστώτος, την οργάνωση του οποίου ουδέποτε έλαβαν σοβαρώς υπ΄όψη. Το πολίτευμα του Ιράν είναι διαρθρωμένο, με βάση το Σύνταγμά του, εις τρόπον ώστε να συνυπάρχουν στοιχεία όλων των πολιτευμάτων και με διάρθρωση των εξουσιών τέτοια που εν ουδεμιά περιπτώσει δύναται να υποστηριχθεί ότι υφίσταται «ενός ανδρός αρχή».
VIII. Εν τούτοις, οι ΗΠΑ, παρασυρθέντες από το Ισραήλ, ενόμισαν ότι με ένα πλήγμα κατά του Αγιατολλάχ Χαμενεΐ και μερικών ακόμη κατεχόντων ηγετικές στο Ιράν θέσεις, το οποίο θα κατεφέρετο αιφνιδίως εν μέσω διαπραγματεύσεων, θα κατόρθωναν να επιτύχουν την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Το ιστορικό παράδειγμα της Μαφίας, στα πλαίσια του οποίου η εξόντωση του «κάπο» της αντίπαλης μαφιόζικης οικογένειας επετύγχανε το επιθυμητό αποτέλεσμα, δοκιμάστηκε και απέτυχε. Ο Αγιατολλάχ Χαμενεΐ εφονεύθη μεν, καθώς και άλλα ηγετικά στελέχη του Ιράν, πλην όμως ο θάνατος του ιδίου και μελών της οικογενείας του γαλβάνισε το πατριωτικό αίσθημα των Ιρανών, όπως και η ανοητότατη και συγχρόνως εγκληματική εξόντωση υπερεκατό μαθητριών δημοτικού σχολείου του Ιράν με πυραύλους Τόμαχωκ κατά την πρώτη προσβολή του Ιράν, για την οποία δεν εξέφεραν οι ΗΠΑ ούτε μία έστω υποκριτική συγγνώμη, αλλ΄αντίθετα ισχυρίστηκαν ότι δράστης ήταν το Ιράν! Παράλληλα, το κύρος των ΗΠΑ υπέστη σοβαρό πλήγμα στην διεθνή κοινότητα. Ενέργειες όπως οι ανωτέρω απάδουν σε πολιτισμένο Κράτος και υποκρύπτουν μάλλον αδυναμία παρά πραγματική ισχύ. Μία υπερδύναμις δεν επιτρέπεται να προσφεύγει σε μεθόδους απαράδεκτες ακόμη και για την Μαφία. Ουδέποτε στοχοποιήθηκε “κάπο” της Μαφίας από αντίπαλο “κάπο” στην οικία του και ουδέποτε στοχοποιήθηκαν μέλη της οικογενείας του. Η οικογένεια ήταν ιερή για την Μαφία!
ΙΧ. Ήτο έκπαλαι γνωστόν ότι οι Ιρανοί θα έκλειναν τα στενά του Ορμούζ αν προσβάλλονταν, όπως είχαν άλλως τε προειδοποιήσει, όπερ θα είχε καταστρεπτικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Όχι τυχαία, προ 19 ετών, το 2007, ο μόλις αναλαβών χρέη επικεφαλής της US Central Command (GENTCOM) ναύαρχος William Joseph Fallon, απορρίπτοντας πρόταση να σταλεί τρίτο αεροπλανοφόρο στον Περσικό Κόλπο ως προειδοποίηση προς τους Ιρανούς, είχε χαρακτηριστικά πει: «War against Iran, will not happen on my watch.» (Πόλεμος κατά του Ιράν δεν θα υπάρξει επ΄εμού). Η εκπεφρασμένη αντίθεσή του προς πόλεμο κατά του Ιράν τον ήγαγε σε σύγκρουση με την κυβέρνηση Bush που εσκέπτετο σοβαρώς πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν και προκάλεσε την πρόωρη αποστρατεία του το 2008.
Χ. Το Ιράν μελέτησε το αμερικανικό δόγμα πολεμικών επιχειρήσεων «shock and awe» («σοκ και δέος») και εντόπισε την δέουσα σε αυτό ασύμμετρη απάντηση στα δυσπρόσιτα κάτω από τους ορεινούς του όγκους υπόγεια εργαστήρια και καταφύγια και στην πυραυλική τεχνολογία. Το Ιράν προετοιμαζόταν επί 40 τουλάχιστον χρόνια για την 28η Φεβρουαρίου 2026.
ΧΙ. Παρά ταύτα οι ΗΠΑ επιχείρησαν στις 28.2.2026 το αδιανόητο, δήθεν κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, αλλά στην πραγματικότητα εν μέρει προκειμένου να ακυρώσουν τον «Βόρειο – Νότιο Άξονα» μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ Ρωσσίας και Ιράν και την δια ξηράς σύνδεση Ιράν και Κίνας και εν μέρει προς χάριν του Ισραήλ.
ΧΙΙ. Ευθύς ως διεφάνη η αποτυχία της επιχειρήσεως Epic Fury (Επική Οργή) που τελικώς αποδείχθηκε Epic Failure (Επική Αποτυχία), ο χρόνος άρχισε να μετρά υπέρ του Ιράν. Τα περί τα 10 εκατομμύρια ελλείποντα ημερησίως βαρέλια πετρελαίου, τα ελλείποντα παράγωγα του πετρελαίου και οι ελλείψεις στις πρώτες ύλες παραγωγής αζωτούχων λιπασμάτων προοιοωνίζονται παγκόσμια καταστροφή άνευ προηγουμένου, για την οποία μάλιστα, αν αυτή δεν αποτραπεί, η ευθύνη θα επιρριφθεί στο αστόχαστο κατά του Ιράν εγχείρημα των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
ΧΙΙΙ. Ο Τράμπ, παρόλες τις λεκτικές παλινωδίες του, είναι κατά βάθος πραγματιστής. Δεν είχε άλλη επιλογή παρά να υπογράψει το μνημόνιο κατανόησης με το Ιράν, με όρους άκρως συμφέροντες για το Ιράν, επί θυσία ακόμη και του Ισραήλ. (Ανάγκα και θεοί πείθονται!) Ο χρόνος θα δείξει αν τελικά θα υπερισχύσει η λυσσώδης αντίδραση του Ισραήλ και του ισραηλινού λόμπυ κατά ειρήνευσης στην Μέση Ανατολή με όρους de facto τοπικής επικυριαρχίας του Ιράν. Εν πάση περιπτώσει, είναι βέβαιον ότι τα στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται ποτέ να επανέλθουν στο status quo ante. Θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο του Ιράν που θα έχει έσοδα από αυτά, όπως και αν τα ονομάσει.
ΧΙV. Τα πρόσφατα γεγονότα έσχον ευρύτερες, αληθώς κοσμοϊστορικές, συνέπειες. Προκλήθηκε η περαιτέρω αναβάθμιση των σχέσεων Ρωσσίας, Ιράν και Κίνας σε ακατακίνητο κυρίαρχο στην Ευρασία σύμπλεγμα. Kλονίστηκε συθέμελα το πετροδολλάριο καθώς στις χώρες του Περσικού Κόλπου έγινε αντιληπτό ότι το τοπικό «αφεντικό» είναι το Ιράν, το οποίο πλέον δεν μάχεται για την επιβίωσή του αλλά για την στερέωση της τοπικής ηγεμονίας του. Για πρώτη φορά ετέθη υπό σοβαρή δοκιμασία η σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ που είδε να παρακωλύονται οι μεσσιανικές επιδιώξεις του. Κατέστησαν έτι μάλλον ελκυστικά τα εναλλακτικά προς το ελεγχόμενο από τις ΗΠΑ σύστημα Swift συστήματα μεταφοράς χρημάτων (καθώς και συστήματα πληρωμής). Επλήγη καίρια το κύρος των ΗΠΑ. Ετέθη υπό αμφισβήτηση η εικόνα της παντοδύναμης υπερδύναμης και αποκαλύφθηκαν, παρά τον υπερτροφικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Πολέμου (πρώην Άμυνας) των ΗΠΑ, σοβαρές ελλείψεις σε κρίσιμα οπλικά συστήματα, τα οποία συγχρόνως αποδείχθηκαν κατώτερα των προσδοκιών.
Ό,τι και αν επακολουθήσει, ένα είναι βέβαιο: ο κόσμος άλλαξε ανεπιστρεπτί μετά την 28η Φεβρουαρίου.
Μετά τιμής,
Φιλαναγνώστης
