Γράφει ο Academician Prof. DDDr., Dr. Habil. Alexios P. Panagopoulos.
Περίληψη. Η διεθνής πολιτική εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς αναδιάταξης, όπου η έννοια της ασφάλειας δεν καθορίζεται πλέον αποκλειστικά από τους διεθνείς θεσμούς και το διεθνές δίκαιο, αλλά ολοένα περισσότερο από την ισορροπία στρατιωτικής ισχύος, την τεχνολογική υπεροχή και την ικανότητα αποτροπής.
Η πρόσφατη δήλωση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ότι «χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα υπήρχε Ισραήλ» αποτελεί χαρακτηριστική έκφραση της στρατηγικής σχέσης Ουάσιγκτον–Τελ Αβίβ.
Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει ένα βαθύτερο γεωπολιτικό ερώτημα: κατά πόσον οι μεγάλες στρατηγικές δεσμεύσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή και αλλού προκαλούν νέες εσωτερικές και διεθνείς εντάσεις. Η αμερικανοϊσραηλινή σχέση και το ζήτημα της στρατηγικής εξάρτησης, καθώς η συμμαχία Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές σχέσεις του σύγχρονου κόσμου. Η στρατιωτική συνεργασία, η ανταλλαγή πληροφοριών, η αμυντική τεχνολογία και η πολιτική υποστήριξη έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα ισχυρό πλαίσιο αμοιβαίων συμφερόντων, που όλοι οι Λαοί εύκολα αδικούνται.
Ωστόσο, η σημερινή συγκυρία αποκαλύπτει μια νέα διάσταση: η εξωτερική πολιτική αρχίζει να μετατρέπεται σε παράγοντα εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι κοινωνικές αντιδράσεις, οι πολιτικές διαιρέσεις και η ένταση μεταξύ διαφορετικών ρευμάτων στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα δείχνουν ότι η διαχείριση της Μέσης Ανατολής δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα της διπλωματίας, αλλά και ζήτημα της εσωτερικής συνοχής.
Η ρωσική σχολή σκέψης, ως αποτροπή, κυριαρχίας και επιβίωση κρατών. Από τη ρωσική οπτική, η οποία διαμορφώνεται μέσα από τη στρατηγική σκέψη του Κρεμλίνου και γεωπολιτικές αναλύσεις προσώπων που επηρεάζουν τη ρωσική γεωπολιτική αντίληψη, όπως ο σύμβουλος του Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, Σεργκέι Καραγκάνοφ, η πυρηνική αποτροπή αποτελεί όχι απλώς στρατιωτικό εργαλείο, αλλά θεμελιώδη μηχανισμό διατήρησης της κρατικής κυριαρχίας.
Η συγκεκριμένη σχολή σκέψης υποστηρίζει ότι μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δημιουργήθηκε μια περίοδος κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους απέκτησαν υπερβολική επιρροή στο διεθνές σύστημα.
Κατά τη ρωσική ανάγνωση, η στρατιωτική επέμβαση στη πρώην Γιουγκοσλαβία, η επέμβαση στο Ιράκ και η περίπτωση της Λιβύης δημιούργησαν σε πολλά κράτη την αντίληψη ότι η απουσία ισχυρής αποτρεπτικής ικανότητας μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια κυριαρχίας. Ο Σεργκέι Καραγκάνοφ έχει υποστηρίξει ότι η πυρηνική αποτροπή αποτελεί το θεμέλιο της παγκόσμιας στρατηγικής ισορροπίας και ότι η αμφισβήτηση αυτής της ισορροπίας αυξάνει τον κίνδυνο παγκόσμιας αστάθειας.
Παρόμοιες θέσεις έχουν εκφραστεί και από άλλους Ρώσους στρατηγικούς αναλυτές, οι οποίοι θεωρούν ότι η πυρηνική ισχύς λειτουργεί ως «τελευταία γραμμή άμυνας» απέναντι σε υπέρτερες συμβατικές δυνάμεις.
Βεβαίως, οι απόψεις αυτές αποτελούν τη ρωσική γεωστρατηγική ερμηνεία και δεν γίνονται αποδεκτές από το σύνολο της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.
Το παράδειγμα Καντάφι και η βορειοκορεατική επιλογή, εμφανίζεται ως ιδιαίτερη θέση στη ρωσική επιχειρηματολογία, ως κατέχει η περίπτωση της Λιβύης. Η Μόσχα επανέρχεται συχνά στο επιχείρημα ότι ο Μουαμάρ Καντάφι εγκατέλειψε το πρόγραμμα ανάπτυξης όπλων μαζικής καταστροφής, επιχείρησε την εξομάλυνση των σχέσεών του με τη Δύση και τελικά ανατράπηκε το 2011. Αντίθετα, η Βόρεια Κορέα, σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, επέλεξε την αντίθετη στρατηγική: διατήρησε και ανέπτυξε πυρηνική ικανότητα, θεωρώντας ότι αυτή λειτουργεί ως εγγύηση επιβίωσης του καθεστώτος.
Το συμπέρασμα που προβάλλεται από τη ρωσική πλευρά είναι ότι κράτη χωρίς ισχυρή αποτροπή είναι περισσότερο ευάλωτα σε εξωτερικές πιέσεις. Το επιχείρημα αυτό, αν και αμφισβητείται έντονα από τη Δύση, αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς άξονες της στρατηγικής σκέψης πολλών μη δυτικών δυνάμεων.
Η επιστροφή του ρεαλισμού στις διεθνείς σχέσεις, συναποτελεί εξέλιξη που επιβεβαιώνει τις κλασικές θεωρίες του πολιτικού ρεαλισμού στις διεθνείς σχέσεις, όπως αυτές αναπτύχθηκαν από τον Hans Morgenthau και τον Kenneth Waltz. Σύμφωνα με τον ρεαλισμό, τα κράτη ενεργούν πρωτίστως με βάση την ασφάλεια, την επιβίωση και την ισορροπία ισχύος. Η σύγχρονη διεθνής πραγματικότητα φαίνεται να επιστρέφει σε αυτή τη λογική.
Η άνοδος της Κίνας, η ενίσχυση των BRICS, η στρατηγική συνεργασία Ρωσίας–Κίνας–Ιράν και η αμφισβήτηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας δημιουργούν ένα νέο πολυπολικό περιβάλλον.
Συμπέρασμα: Ένας κόσμος μεταξύ αποτροπής και αβεβαιότητας στον 21ο αιώνα δεν χαρακτηρίζεται πλέον από την αισιοδοξία της παγκοσμιοποίησης, αλλά από την επιστροφή της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Η ισχύς, η αποτροπή και οι στρατηγικές συμμαχίες επανέρχονται στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος διαθέτει περισσότερη στρατιωτική δύναμη. Είναι εάν η ανθρωπότητα μπορεί να οικοδομήσει ένα σύστημα όπου η ασφάλεια δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τον φόβο της καταστροφής, αλλά από τη διπλωματία, την ισορροπία συμφερόντων και τον σεβασμό των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Διότι η παγκόσμια ιστορία διδάσκει ότι όταν η αποτροπή αποτυγχάνει, το κόστος δεν το πληρώνουν μόνο οι κυβερνήσεις, αλλά κυρίως οι Λαοί. Το πληρώνουν κυρίως οι κοινωνίες. Κι όταν ετοιμάζουν την νέα δυτικού τύπου ηλεκτρονική διακυβέρνηση τύπου Ωκεανίας Όργουελ, τα νέα καιρικά φαινόμενα, το Χάρπ, τα νανοσωματίδια, η χημική μόλυνση του νερού, εξυπηρετεί πολιτικές που αφορά το σύνολο των ανθρώπων στον πλανήτη, όχι μόνο το λαό αλλά κι όσους επιδιώκουν να άρχουν στο λαό.
Academician Professor ALEXIOS P.PANAGOPOULOS (DDDr. Dr.Habil.)
Academician EASA – European Academy of Sciences & Arts (Salzburg – Austria, from 5.6.2024).
Academician MCA – International Slavic Academy oF Sciences, Culture, Education & Arts (Moscow – 7 Slavic Countries, from 26.12.2018).
Academician IEAI – International Ethical Academy of India, from 6/2024.
Professor of Political Sciences & Law, Department
Phd Political Sciences.
Phd Bioethics Biopsychology Medical Anthropology.
Phd Theology Religion.
Diploma Dr. Habilitation of Law.
Post-Doc’s in Law University of Belgrade.
Post-Doc in Theology Religion University of Munchen.
Post-Doc in Bioethics University of Patras.
Degree of Law/Lawyer, Degree of Theology,
Degree of History/Philology, Degree of Music.
Scholar DAAD, ΙΚΥ, etc.
Director EPLO for BiH and MNE. Author, Poet.
Candidate for Nobel Peace Prize 2025.
Member Ciesart, Camara Internacional de Escritores y Artistas – Spain.
Member World Association of Jurists (WJA), Washington, USA.
Member Club of Rome – SC.
https://orcid.org/0009-0008-9304-4040
https://ftb.academia.edu/AlexiosPanagopoulos/Papers
https://scholar.google.com/scholar?hl=el&as_sdt=0%2C5&q=aleksios+panagopoulos&btnG=
https://www.biblionet.gr/ Παναγόπουλος, Αλέξιος Π.
