Τη στιγμή που η Ουάσιγκτον επιχειρούσε ένα διπλωματικό άνοιγμα, η Τεχεράνη αιφνιδίασε με βαλλιστικούς πυραύλους αμερικανική βάση στην Ιορδανία, αλλάζοντας άρδην τα δεδομένα. Η απάντηση Τραμπ με ωμό λεξιλόγιο και οι κοινοί βομβαρδισμοί ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας στο Ιράκ σηματοδοτούν μια νέα, ανεξέλεγκτη φάση του Μεγάλου Πολέμου της Μέσης Ανατολής.
Το αιφνιδιαστικό χτύπημα που ανέτρεψε τα πάντα
Ο Πρόεδρος Τραμπ είχε αποφασίσει να σταματήσει τα πυρά. Ύστερα από εβδομάδες κλιμάκωσης, όλα έδειχναν πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έδιναν μια τελευταία ευκαιρία στη διπλωματία με το Ιράν. Κι ενώ η διεθνής κοινότητα ανέμενε ένα παράθυρο αποκλιμάκωσης, η Τεχεράνη έκανε το ακριβώς αντίθετο: εξαπέλυσε μπαράζ βαλλιστικών πυραύλων εναντίον αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στην Ιορδανία.
Η επίθεση, που επιβεβαιώθηκε από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) στις 28 Ιουλίου, χαρακτηρίστηκε ως «αιφνιδιαστική». Δυνάμεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) εκτόξευσαν πολλαπλούς βαλλιστικούς πυραύλους από το ιρανικό έδαφος, χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση, λίγο πριν τις 17:45 τοπική ώρα. Το γεγονός αυτό από μόνο του σηματοδοτεί μια επικίνδυνη αλλαγή στρατηγικής: το Ιράν δεν αντιδρά πλέον απλώς σε αμερικανικά πλήγματα, αλλά αναλαμβάνει την πρωτοβουλία των κινήσεων, εκτιμώντας ότι έχει το πάνω χέρι στην ευρύτερη σύγκρουση.
Αναλυτές με εξειδίκευση στο Ιράν, όπως ο Hamidreza Azizi του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, διαβλέπουν μια «υπολογισμένη κλιμάκωση» (calibrated escalation), ένα σινιάλο ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να ρισκάρει μια ακόμη πιο ανοιχτή πολεμική σύρραξη παρά να δεχθεί μια συμφωνία που θα αποδυνάμωνε τους Φρουρούς της Επανάστασης στο εσωτερικό. Έτσι, μια σχετική ύφεση διαλύθηκε μέσα σε λίγα λεπτά.
Σαουδική Αραβία: Επίσημη είσοδος στο πολεμικό μέτωπο
Η απάντηση των ΗΠΑ δεν άργησε, και αυτή τη φορά απέκτησε έναν νέο, βαρύτατο σύμμαχο. Για πρώτη φορά δημόσια, η Σαουδική Αραβία συμμετείχε σε κοινούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς αμερικανικών και σαουδαραβικών δυνάμεων εναντίον φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών στο Ιράκ. Επρόκειτο για το βάπτισμα του πυρός του Ριάντ στην τρέχουσα σύγκρουση, γεγονός που ανεβάζει κατακόρυφα το επίπεδο του γεωπολιτικού κινδύνου.
Οι επιχειρήσεις χαρακτηρίστηκαν αντίποινα για επιθέσεις drones που είχαν εξαπολυθεί νωρίτερα από το Ιράκ εναντίον σαουδαραβικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων. Τα πλήγματα έπληξαν οκτώ διαφορετικές περιοχές εντός του ιρακινού εδάφους, προκαλώντας δεκάδες θύματα. Ιρανικά μέσα που συνδέονται με τις σιιτικές πολιτοφυλακές, όπως το Sabreen News, ανέφεραν ότι ανάμεσα στους νεκρούς βρίσκονταν «αρκετοί Ιρανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι», δημοσιεύοντας εικόνες φέρετρων τυλιγμένων με ιρανικές σημαίες. Κάθε τέτοιος θάνατος τροφοδοτεί το αφήγημα της εκδίκησης στην Τεχεράνη, καθιστώντας την αποκλιμάκωση ακόμη πιο μακρινή.
Βαγδάτη: Καταδίκη και αδυναμία ελέγχου
Η ιρακινή κυβέρνηση, εντελώς αποδυναμωμένη, αντέδρασε με οργή. Ο Πρόεδρος του Ιράκ καταδίκασε απερίφραστα τα αμερικανοσαουδαραβικά πλήγματα, κάνοντας λόγο για «απαράδεκτη επίθεση και κατάφωρη παραβίαση της ιρακινής εθνικής κυριαρχίας». Τόνισε ότι η χώρα δεν είχε δώσει άδεια για στρατιωτικές επιχειρήσεις στο έδαφός της και ότι οι βομβαρδισμοί αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι διαφορετική: φιλοϊρανικές ένοπλες ομάδες ελέγχουν de facto μεγάλα τμήματα του Ιράκ και χρησιμοποιούν το έδαφός του ως ορμητήριο για πυραύλους και drones εναντίον στόχων σε όλη την περιοχή. Η ομάδα Harakat Hezbollah al-Nujaba υποσχέθηκε ήδη ότι οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία θα πληρώσουν «βαρύ τίμημα» για την «βεβήλωση του ιρακινού εδάφους». Με περισσότερους από 100.000 μαχητές ενσωματωμένους στις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF), οι κίνδυνοι μιας γενικευμένης ανάφλεξης πολλαπλασιάζονται.
Ο Τραμπ βγάζει τα γάντια: «Θα τους σπάσουμε στο ξύλο»
Απέναντι σε αυτή την κρίσιμη καμπή, ο Αμερικανός Πρόεδρος επέλεξε λεξιλόγιο πρωτοφανές για ένοικο του Λευκού Οίκου. Μιλώντας στο Fox News, ο Ντόναλντ Τραμπ ξέσπασε: «Θα τους γαμ… σπάσουμε στο ξύλο» («We’re going to beat the f—ing s— out of them»). Πρόσθεσε ότι το Ιράν «θα φάει ξύλο» και ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις «θα τους χτυπήσουν σκληρά».
Η υβριστική και ωμή φρασεολογία προκάλεσε παγκόσμιο σοκ, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι ακολουθήθηκε αμέσως από δημοσιογραφικές πληροφορίες που αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ ετοιμάζουν κάτι πολύ μεγαλύτερο από οτιδήποτε έχουμε δει μέχρι σήμερα. Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας φέρεται να δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον προετοιμάζει επιχείρηση κλίμακας πρωτόγνωρης ακόμη και για τα δεδομένα της πεντάμηνης σύγκρουσης. Όλα δείχνουν ότι η νύχτα θα φέρει μαζικά πλήγματα εναντίον της Τεχεράνης.
Το κινεζικό «αντίδοτο» και ο εφιάλτης της αμερικανικής αεροπορίας
Λίγο πριν την αναμενόμενη καταιγίδα, μια αποκάλυψη του Reuters ήρθε να περιπλέξει ακόμη περισσότερο την εξίσωση. Το Ιράν, σύμφωνα με το πρακτορείο, πλήρωσε μεταξύ 60 και 70 εκατομμυρίων δολαρίων στην Κίνα για να παραλάβει 300 έως 400 φορητά αντιαεροπορικά συστήματα (MANPADS), συμπεριλαμβανομένων των προηγμένων μοντέλων QW-12 και FN-16.
Πρόκειται για όπλα ειδικά σχεδιασμένα να καταρρίπτουν ακόμη και τα πιο σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη. Η παράδοση των πρώτων συστημάτων, μέσα στις επόμενες εβδομάδες, έρχεται να καλύψει ένα κραυγαλέο κενό της ιρανικής αεράμυνας μικρής εμβέλειας, το οποίο είχε εκθέσει ανεπανόρθωτα η Τεχεράνη στους επανειλημμένους βομβαρδισμούς ΗΠΑ και Ισραήλ. Πέρα από την άμεση στρατιωτική ενίσχυση, η εξέλιξη βάζει φωτιά στις ήδη τεταμένες αμερικανοκινεζικές σχέσεις, φέρνοντας ακόμα πιο κοντά το σενάριο μιας αντιπαράθεσης στον Ειρηνικό.
Το πετρέλαιο εκτοξεύεται – Ο πλανήτης κρατά την ανάσα του
Ο απόηχος όλων αυτών ήταν άμεσος στις αγορές ενέργειας. Οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου σημείωσαν νέο άλμα, αντανακλώντας τον τρόμο μιας διαταραχής στον εφοδιασμό από τη σπαρασσόμενη Μέση Ανατολή. Με τη Σαουδική Αραβία πλέον ενεργό εμπόλεμο μέρος, τα Στενά του Ορμούζ να βρίσκονται μόνιμα υπό απειλή και την Κίνα να εξοπλίζει ανοιχτά το Ιράν, η στρατηγική σημασία της Μεσογείου και των εναλλακτικών ενεργειακών διαδρόμων αποκτά ξανά ζωτική σημασία για τη Δύση. Ο Μεγάλος Πόλεμος της Μέσης Ανατολής, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, μοιάζει να εισέρχεται στην πιο σκοτεινή φάση του, με τον διεθνή παράγοντα αμήχανο παρατηρητή.
