Καθώς η Ουάσιγκτον αναζητά διέξοδο από την κρίση, το Τελ Αβίβ ετοιμάζεται για μονομερές πλήγμα – και η Τεχεράνη απειλεί με αντίποινα που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια ανεξέλεγκτη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Το χάσμα ΗΠΑ–Ισραήλ: Δύο αντίθετες στρατηγικές
Ενώ ο πρόεδρος Τραμπ πιέζεται από τους Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο να τερματίσει τον πόλεμο εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών, το Ισραήλ κινείται σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι έχει ήδη νικήσει: το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση και ο Λευκός Οίκος δεν διαθέτει εύκολες επιλογές για να τα ανοίξει ξανά. Το ιρανικό καθεστώς εκμεταλλεύεται στο έπακρο τη διαπραγματευτική του ισχύ, προβάλλοντας μεγιστοποιητικά αιτήματα. Το Ισραήλ, ωστόσο, δεν εξαρτάται από το Ορμούζ και η προσέγγιση των δικών του εκλογών καθιστά πολιτικά επιτακτική για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου μια σκληρή στάση απέναντι στην πυρηνική απειλή.
Το σενάριο του μοναχικού πλήγματος
Σύμφωνα με το ισραηλινό δίκτυο Channel 13, το Ισραήλ προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο μονομερών αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν, εάν ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν τερματιστεί χωρίς να εξαλειφθεί η πυρηνική υποδομή της Τεχεράνης. Η είδηση έρχεται μετά από πληροφορίες του CNN ότι ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, προειδοποίησε την κυβέρνηση Τραμπ πως η περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να αποδειχθεί μπούμερανγκ και ότι η νίκη μόνο με αεροπορικά πλήγματα είναι απίθανη.
Μια ισραηλινή επίθεση χωρίς αμερικανική συνδρομή θα ήταν άνευ προηγουμένου. Το ιρανικό μίσος για το Ισραήλ είναι βαθύτατο και οι απειλές για εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων εναντίον του Τελ Αβίβ και άλλων μεγάλων πόλεων έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα. Η δυναμική της κλιμάκωσης θα ήταν εκρηκτική, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
Ο υπαρξιακός φόβος και η δέσμευση Νετανιάχου
Η ισραηλινή ηγεσία είναι πεπεισμένη ότι μόλις το Ιράν αποκτήσει ικανότητα παραγωγής πυρηνικών όπλων, θα είναι θέμα χρόνου να τα χρησιμοποιήσει εναντίον του εβραϊκού κράτους. Πρόκειται για μια υπαρξιακή απειλή που καθορίζει τη στρατηγική σκέψη του Τελ Αβίβ. Σε πρόσφατη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο Νετανιάχου το επανέλαβε με κατηγορηματικό τρόπο: «Με συμφωνία ή χωρίς συμφωνία, όσο είμαι πρωθυπουργός, το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα». Αυτή η δέσμευση αφήνει ελάχιστα περιθώρια παρερμηνείας. Αναλυτές εκτιμούν ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα είναι πολύ πιο προχωρημένο από όσο παραδέχονται οι επίσημες εκθέσεις, και το Ισραήλ φαίνεται αποφασισμένο να δράσει πριν να είναι πολύ αργά.
Το αδιέξοδο του Τραμπ και τα ιρανικά τελεσίγραφα
Την ίδια ώρα, η Wall Street Journal αποκαλύπτει ότι ο πρόεδρος Τραμπ προετοίμαζε το έδαφος για να κηρύξει νίκη, αρκεί η Τεχεράνη να άνοιγε ξανά πλήρως τα Στενά του Ορμούζ – ακόμη και χωρίς συμφωνία για τα πυρηνικά. Το σχέδιο, ωστόσο, σκοντάφτει στην ιρανική αδιαλλαξία. Ο Μοχάμαντ Μπαγέρ Ζολγαντρ, γραμματέας του Ανωτάτου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, κατέθεσε δημόσια κατάλογο με έξι όρους για την επαναλειτουργία των Στενών: τερματισμό των απειλών και των προσβολών προς τον ιρανικό λαό, μόνιμη παύση κάθε στρατιωτικής δράσης εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του, άρση του ναυτικού αποκλεισμού και απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την ευρύτερη περιοχή, πλήρη αποζημίωση για «δύο πολέμους επιθετικότητας», άρση όλων των κυρώσεων και άνευ όρων αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να αποδεχθεί ένα τέτοιο εξευτελιστικό τελεσίγραφο.
Ακόμη κι αν γινόταν αποδεκτό, το Ορμούζ δεν θα επέστρεφε στο προπολεμικό καθεστώς. Η Τεχεράνη θα επέβαλλε ένα νέο σύστημα διαχείρισης, αποκλείοντας σκάφη συγκεκριμένων κρατών και επιβάλλοντας υψηλά τέλη. Εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσε ωμά ότι «το στενό είναι πλέον θέατρο πολέμου για εμάς και όχι απλώς μια θαλάσσια οδός», ενώ οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια συνεχίζονται παρά την εκεχειρία στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το Σαββατοκύριακο, άλλο ένα πετρελαιοφόρο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χτυπήθηκε από ιρανικό πύραυλο, ενώ οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι έπληξαν με drone και το στρατηγικής σημασίας διυλιστήριο της Aramco στην Τζαζάν της Σαουδικής Αραβίας, προκαλώντας πυρκαγιά.
Στον αστερισμό της αβεβαιότητας
Ο πόλεμος κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει. Το Ισραήλ, απελπισμένο να αποτρέψει ένα πυρηνικό Ιράν, φαίνεται έτοιμο να ρισκάρει μια μοναχική επίθεση που θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ντόμινο καταστροφικών αντιποίνων. Οι αγορές ενέργειας παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα, ενώ η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε ένα από τα πιο επικίνδυνα στρατηγικά σταυροδρόμια των τελευταίων δεκαετιών. Το ερώτημα παραμένει: μπορεί κανείς να σταματήσει την επερχόμενη καταιγίδα;
