Του Ιωάννη Ιντζέ *
Ο Έρικ Άρθουρ Μπλερ (γνωστός με το συγγραφικό ψευδώνυμο Τζορτζ Όργουελ) έγραψε το 1948 το γνωστό μυθιστόρημα «1984» στο οποίο περιγράφει μια χώρα που βρίσκεται κάτω από ένα δυστοπικό απολυταρχικό καθεστώς, στο οποίο όλοι οι κάτοικοι βρίσκονται υπό συνεχή παρακολούθηση. Ο πρωταγωνιστής του έργου προσπαθεί να θυμηθεί πως ήταν η ζωή του παλιά, πριν την επικράτηση του καθεστώτος, ενώ ταυτόχρονα ονειρεύεται ένα κόσμο χωρίς καταπίεση, όπου οι άνθρωποι θα ζουν ελεύθεροι.
Στην σημερινή εποχή πέρα από τις μαινόμενες πολεμικές συγκρούσεις στην υφήλιο, βρίσκεται σε εξέλιξη ένας αδυσώπητος πόλεμος για την ψηφιακή επικράτηση με σκοπό πάντα τον απόλυτο έλεγχο των ανθρώπων. Έναν έλεγχο, που στο όνομα της δήθεν ασφάλειας που τελικά δεν θα έχουμε, θα μας στερήσει και κάθε έννοια ελευθερίας.
Στην Ελλάδα έχουμε υποστεί μία ανελέητη επιβολή ψηφιακών εφαρμογών, πάντα στο όνομα του εκσυγχρονισμού και της προόδου, που ξεκίνησε από την εποχή covid, με όλα τα τραγελαφικά και ανόητα που αποφασιζόταν, μέχρι και σήμερα με την επιβολή του Προσωπικού Αριθμού και της ψηφιακής ταυτότητας. Όλα αυτά σε συνδυασμό με την Τεχνητή νοημοσύνη, στην οποία η Κυβέρνηση δίνει γη και ύδωρ με την δημιουργία των Data Centers ανά την Ελλάδα, και την επιχειρούμενη αχρήματη κοινωνία, δημιουργούν ένα πραγματικά δυστοπικό περιβάλλον πολύ χειρότερο από αυτό που περιγράφει ο Όργουελ στο βιβλίο του. Ένα περιβάλλον στο οποίο όποιος δεν έχει επαρκή «πιστοληπτική βαθμολόγηση» ή «κοινωνική πίστωση» θα φτάνει στα όρια της εξαθλίωσης-εξαφάνισης.
Με το νόμο 4972/2022 η Κυβέρνηση της ΝΔ μεταξύ άλλων διατάξεων ψήφισε τη σύσταση, μιας «Ανεξάρτητης Αρχής Πιστοληπτικής Αξιολόγησης». Αποστολή της «Αρχής» είναι η παραγωγή πιστοληπτικών βαθμολογήσεων (credit scoring) για φυσικά και νομικά πρόσωπα σε σχέση με οφειλές τους προς το Δημόσιο με σκοπό τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων και των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς δημόσιους φορείς και ιδιώτες πιστωτές, καθώς και την πρόληψη της υπερχρέωσης των ιδιωτών.
Καλό ακούγεται για κάποιον που «χάσκει» σε κάθε τι που έχει το περιτύλιγμα ενός εκσυγχρονισμού ή μιας καινοτομίας, αλλά δεν είναι έτσι.
Για την υλοποίηση του παραπάνω αναφερθέντος νόμου, εκδόθηκαν δύο αποφάσεις (ΚΥΑ) στις οποίες καθορίζονται οι σχετικές λεπτομέρειες λειτουργίας του συστήματος. Η πρώτη στις 20 Ιουλίου 2026 από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το Υπουργείο Ανάπτυξης (Αριθμ. 117113 ΕΞ 2026) και η δεύτερη την 21 Ιουλίου 2026 από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Αριθμ. 117786 ΕΞ 2026).
Πως θα γίνεται αυτή η πιστοληπτική αξιολόγηση;
Κατ΄αρχάς το Σύστημα θα τηρείται στις υποδομές της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (ΓΓΠΣΨΔ) και θα εγκατασταθεί στις υποδομές του Κυβερνητικού Υπολογιστικού Νέφους (G-Cloud). Θα αντλεί δεδομένα οικονομικής συμπεριφοράς από φορείς του δημοσίου τομέα, για την παραγωγή ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης. Τέτοιες πηγές θα είναι οι βάσεις δεδομένων της ΑΑΔΕ (έντυπα Ε1, E2, Ε3, Ν, ΕΝΦΙΑ, βεβαιωμένες οφειλές, ρυθμίσεις κλπ), οι βάσεις δεδομένων του ΚΕΑΟ (Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών του ΕΦΚΑ), και οι βάσεις Δεδομένων της ΓΓΧΤΔΙΧ (στοιχεία Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυότητας αναφορικά με τις πτωχεύσεις και τους πλειστηριασμούς).
Ο υπολογισμός της πιστοληπτικής βαθμολόγησης θα βασίζεται στη στατιστική επεξεργασία ιστορικών δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς και θα αξιοποιούνται αλγόριθμοι για να υπολογίζεται η ικανότητα αποπληρωμής, η πρόθεση αποπληρωμής, καθώς και η πιθανότητα αθέτησης υποχρεώσεων σε σχέση με οφειλές προς φορείς του δημοσίου τομέα.
Επίσης καθορίζονται «Κλίμακες βαθμολόγησης» οι οποίες θα καταδεικνύουν το επίπεδο φερεγγυότητας και πιστοληπτικής ικανότητας φυσικών και νομικών προσώπων για οφειλές έναντι των φορέων του δημοσίου τομέα. Για την βαθμολόγηση των φυσικών προσώπων θα υπάρχουν 6 κλίμακες (Α, Α-, B, Β-, C και D), ενώ για τα νομικά πρόσωπα 10 κλίμακες αξιολόγησης (Α, Α-, B1, B2, B-1, B-2, C1, C2, C- και D). Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί να έχει μια διακύμανση από μια «εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα» (βέλτιστο) μέχρι μιας «εξαιρετικά χαμηλής πιστοληπτικής ικανότητας και φερεγγυότητας» (το χείριστο).
Οι μεταβλητές που θα λαμβάνουν υπόψη οι αλγόριθμοι για τα Φυσικά Πρόσωπα θα έχουν σχέση με την καταναλωτική δαπάνη, το εισόδημα από άλλες πηγές, το εισόδημα από μερίσματα, τόκους και δικαιώματα, τις φορολογικές υποχρεώσεις, τη μέση ηλικία αυτοκινήτου, το σύνολο φορολογητέας ακίνητης περιουσίας κλπ. Αντίστοιχα οι μεταβλητές που θα λαμβάνονται για την βαθμολόγηση των νομικών προσώπων θα είναι το πλήθος των εργαζομένων, οι πωλήσεις ανά υπάλληλο, οι φορολογικές υποχρεώσεις, το περιθώριο κέρδους προ φόρων, κλπ.
Για την διευκόλυνση της επεξεργασίας θα γίνει κατάταξη των φυσικών και νομικών προσώπων σε τμήματα (clusters). Για τα φυσικά πρόσωπα θα εξετάζεται η κύρια πηγή των εισοδημάτων τους, ώστε να κατανεμηθούν σε κατηγορίες όπως Μισθωτοί με ή χωρίς Ε3, Συνταξιούχοι, Επιχειρηματίες, Αγρότες, Εισοδηματίες κλπ. Για τα νομικά πρόσωπα θα εξετάζεται το δηλωθέν μέγεθος, ο κύκλος εργασιών και ο τομέας δραστηριοποίησης τους, ώστε να κατανεμηθούν σε κατηγορίες όπως Μη-κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, Κερδοσκοπικές επιχειρήσεις «πολύ μικρές» (κύκλο εργασιών <2.000.000 €), «μικρές» «μεσαίες» ή «μεγάλες» κλπ.
Η πρόσβαση στο Σύστημα θα πραγματοποιείται μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr). Η Διαδικτυακή Πύλη θα παρέχει στον Χρήστη αυθεντικοποίηση μέσω Taxisnet, δυνατότητα υποβολής αιτήματος για χορήγηση ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης έναντι φορέων του δημοσίου τομέα, προβολή του ιστορικού των αιτήσεων, δυνατότητα υποβολής αιτημάτων διόρθωσης ή συμπλήρωσης των δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς κλπ.
Από ότι φαίνεται σε πρώτη φάση η έκδοση της πιστοληπτικής βαθμολόγησης θα γίνεται με αίτημα του φυσικού η νομικού προσώπου, αλλά όταν θα υπάρχει ένα ολόκληρο σύστημα συνδεδεμένο με όλες τις βάσεις δεδομένων δεν θα είναι πολύ εύκολο οι χειριστές του (ΓΓΠΣΨΔ) να μπορούν να εξάγουν χωρίς την θέληση μας μια βαθμολόγηση για τον οποιονδήποτε; Και φυσικά, αύριο, με μια μεταμεσονύχτια τροποποίηση σε κάποιον άσχετο νόμο, θα μπορεί να καθορισθεί η υποχρεωτική πιστοληπτική βαθμολόγηση (Credit scoring) για όλους όσους κατέχουν ΑΦΜ.
Σε ένα τέτοιο σύστημα που ο αλγόριθμος θα «αποφασίζει» για ανθρώπους και εταιρείες, είναι πολύ φυσικό οι σχεδιαστές του να εξασφαλίσουν κάποιους μυστικούς παράγοντες μέσω των οποίων κάποιοι θα επιτυγχάνουν πάντοτε υψηλές πιστοληπτικές αξιολογήσεις. Και φυσικά σε ένα τέτοιο σύστημα δεν θα μπορεί να γίνει κανένας έλεγχος των παραμέτρων από κάποια δικαστική ή άλλη εποπτεύουσα αρχή.
Επίσης, στο άμεσο μέλλον, σε ένα τέτοιο «παραγωγικό σύστημα» θα μπορεί να ενσωματωθεί και η «κοινωνική βαθμολόγηση» (social credit system). Το τι θα τρώμε, τι θα πίνουμε, πόσο συχνά θα ταξιδεύουμε με το αυτοκίνητο, εάν θα είμαστε μέλη εθελοντικών ομάδων κλπ, θα μας δίνουν ή θα μας αφαιρούν κοινωνικούς πόντους και βαθμούς ελευθερίας ή κοινωνικών δικαιωμάτων.
Όλοι αυτοί οι ινστρούχτορες της δήθεν καινοτομίας, με το προφίλ του τεχνοκράτη και του εκσυγχρονιστή, αδυνατούν να εννοήσουν ότι ο άνθρωπος αποτελεί πρόσωπο και όχι αριθμό ή δεδομένο προς μια άνευ όρων επεξεργασία. Η ελευθερία του ανθρώπου δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι ο διακαής πόθος όλων των εποχών. Είναι η βάση της ευημερίας, της ευτυχίας, της επιτυχίας. Γι’ αυτό τον λόγο ο δικός μας εθνικός ύμνος, είναι αφιερωμένος προς την Ελευθερία, η οποία ταυτίζεται με την Πατρίδα-Ελλάδα. Και μια τέτοια ελευθερία δεν μπορεί να αναπνεύσει σε μια ψηφιακή δυστοπική κοινωνία.
Θα κλείσω με μια ερώτηση:
Με βάση τους ισολογισμούς χρήσης του 2025, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ έχουν συσσωρευμένες οφειλές που φτάνουν τα 602 και 565 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα. Χρέη από σπατάλες και επικοινωνιακές φιέστες των τελευταίων δεκαετιών.
Θα έκανε ο κ. Πιερρακάκης και ο κ. Παπαστεργίου αίτημα για χορήγηση ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης για την ΝΔ; Και τι θα γινόταν εάν το αποτέλεσμα της αξιολόγησης ήταν «D»;
————————————-
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής. Είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια».
