Στάλιας: Η Απαιδευσία των 16 Ετών: Κ. Μητσοτάκης και Α. Τσίπρας ενώπιον της Πραγματικότητας

Σπύρος Στάλιας, Οικονομολόγος Ph.D

Δεκαέξι χρόνια είναι ένας ολόκληρος κύκλος παιδείας και ωρίμανσης. Είναι το χρονικό διάστημα στο οποίο ένας μαθητής εισέρχεται στην Πρώτη Δημοτικού, πάει στο Γυμνάσιο τελειώνει  το Λύκειο, ολοκληρώνει τις πανεπιστημιακές του σπουδές και εξέρχεται στην κοινωνία ως έτοιμος επιστήμονας.

Κι όμως, στο πεδίο της ελληνικής οικονομικής πολιτικής, δεκαέξι ολόκληρα χρόνια μετά την εκδήλωση της δομικής κρίσης, το πολιτικό προσωπικό —με κορωνίδα τον νυν Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον τέως Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα— εμφανίζεται να μην έχει διδαχθεί απολύτως τίποτα. 

Ανασύνθεση και Κριτική Οικονομική Ανάλυση των Εξαγγελιών ΔΕΘ (Μητσοτάκη και Τσίπρα)

Ο Αλέξης Τσίπρας, αφού κυβέρνησε την περίοδο 2015-2019, υπογράφοντας και εφαρμόζοντας με υποδειγματική υπακοή τις σκληρότερες μνημονιακές δεσμεύσεις, υπερφορολογώντας τη μεσαία τάξη για να καλύψει τα επιβαλλόμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα, επανέρχεται στις εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης με τις ίδιες ακριβώς ανεφάρμοστες υποσχέσεις που κατέρρευσαν το 2015. Από την άλλη πλευρά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει σε μια δογματική προσήλωση στα οικονομικά της προσφοράς, παρουσιάζοντας την εκποίηση των εθνικών υποδομών και τη φούσκα των ακινήτων ως «ανάπτυξη». 

Ανασύνθεση και Κριτική Οικονομική Ανάλυση των Εξαγγελιών ΔΕΘ.

Η Διπλή Αποτυχία των Εξαγγελιών

Στο μοντέλο Μητσοτάκη, η επιβολή δημοσιονομικών πλεονασμάτων T>Gαφαιρεί καθαρή ρευστότητα από την εγχώρια οικονομία. Για να υπάρξει ανάπτυξη, το σύστημα βασίζεται στις ιδιωτικές επενδύσεις. Όμως, σε μια οικονομία χωρίς ισχυρή μεταποιητική βάση, κάθε επένδυση σημαίνει εισαγωγή εξοπλισμού και τεχνολογίας, επιδεινώνοντας το εμπορικό έλλειμμα. Παράλληλα, η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων σε Real Estate και έτοιμες υποδομές (FDI) επιδεινώνει την Καθαρή Διεθνή Επενδυτική Θέση (NIIP) της χώρας, μετατρέποντας τις μελλοντικές υπεραξίες σε μόνιμη εκροή μερισμάτων προς το εξωτερικό. 

Στο μοντέλο Τσίπρα, η προσπάθεια εφαρμογής Κεϋνσιανής πολιτικής ζήτησης πάσχει από μια θεμελιώδη θεωρητική ασυναρτησία: δεν υπάρχει εθνικός Κέϋνς εντός της Ευρωζώνης. Το ελληνικό κράτος δεν εκδίδει νόμισμα, αλλά είναι απλός χρήστης του Ευρώ. Οποιαδήποτε αύξηση δαπανών είτε πρέπει να φορολογηθεί (ακυρώνοντας τον κεϋνσιανό πολλαπλασιαστή) είτε να χρηματοδοτηθεί με δανεισμό που απαγορεύουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Επιπλέον, λόγω της ελλειμματικής εγχώριας παραγωγής, η αυξημένη αγοραστική δύναμη διοχετεύεται άμεσα σε εισαγόμενα προϊόντα, διογκώνοντας το εξωτερικό έλλειμμα και το χρέος. Η Κορωνίδα: Ποιούς Τελικά Εξυπηρετούν Αυτές οι Πολιτικές;

Όταν η οικονομική πολιτική ασκείται χωρίς παραγωγική βάση και χωρίς νομισματική κυριαρχία, οι υποσχέσεις για «γενική ευημερία» καταρρέουν. Το ερώτημα που προκύπτει είναι αμείλικτο: αφού δεν ωφελούνται η εγχώρια παραγωγική βάση και τα λαϊκά στρώματα, ποιοι είναι οι τελικοί ωφελημένοι; 

1. Το Ξένο Κεφάλαιο και οι Αλλοδαποί Πιστωτές

• Στο μοντέλο προσφοράς, αγοράζουν σε τιμές ευκαιρίας τις εθνικές υποδομές, τα ακίνητα και τα φιλέτα της οικονομίας, διασφαλίζοντας διηνεκή ροή μερισμάτων και προσόδων προς το εξωτερικό.
• Στο μοντέλο ζήτησης, οι εισαγωγές που πυροδοτούνται από την αυξημένη κατανάλωση τροφοδοτούν τη βιομηχανική παραγωγική βάση των πλεονασματικών χωρών του πυρήνα της Ευρωζώνης (π.χ. Γερμανία), διευρύνοντας το δικό τους εμπορικό πλεόνασμα. 
• Ο Εισαγωγικός και Μεσιτικός Μεταπρατισμός: Ωφελούνται οι εγχώριοι μεταπράτες που κερδίζουν από τη διακίνηση  εισαγόμενων αγαθών.
• Ωφελούνται οι διαμεσολαβητές του Real Estate και των κατασκευών που ζουν από τη φούσκα των ακινήτων, ενώ η πλειοψηφία των πολιτών αντιμετωπίζει στεγαστική κρίση και μείωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματο

2. Το Εγχώριο και Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Σύστημα:

• • Αποκομίζει κέρδη είτε από τον αναγκαστικό ιδιωτικό δανεισμό (λόγω των δημόσιων πλεονασμάτων) είτε από την εξυπηρέτηση του συσσωρευμένου δημόσιου και ιδιωτικού εξωτερικού χρέους. 

Από την Απελπισία στη Συνειδητοποίηση: Η Μόνη Πραγματική Διέξοδος

Η εικόνα αυτή, εκ πρώτης όψεως, αποπνέει μια βαθιά απελπισία για τον ελληνικό λαό. Όταν η επιλογή περιορίζεται ανάμεσα σε δύο αδιέξοδες εκδοχές του ίδιου δομικού εγκλωβισμού, το αίσθημα της ματαιότητας φαίνεται κυρίαρχο.

Ωστόσο, η αυστηρή αυτή διάγνωση δεν αποσκοπεί στη μοιρολατρία, αλλά στην απομυθοποίηση. Η πραγματική απελπισία δεν γεννιέται από την αλήθεια, αλλά από τις διαψευσμένες ψευδαισθήσεις — από την αυταπάτη ότι μια απλή αλλαγή διαχειριστή στη ΔΕΘ μπορεί να φέρει ευημερία εντός ενός πλαισίου που έχει σχεδιαστεί για να την απαγορεύει.

Η συνειδητοποίηση της λογιστικής και θεσμικής πραγματικότητας είναι το πρώτο και αναγκαίο βήμα για κάθε ουσιαστική αλλαγή: 

• Η αποδοχή των ορίων: Όσο η πολιτική αντιπαράθεση περιορίζεται στο αν θα διανεμηθούν επιδόματα ή θα μειωθούν φόροι, η οικονομία θα κινείται στον ίδιο φαύλο κύκλο. 
• Η ανάγκη παραγωγικής θεμελίωσης: Χωρίς εγχώρια παραγωγική ανασυγκρότηση (ενέργεια, πρωτογενής τομέας, καθετοποιημένη μεταποίηση), καμία πολιτική ζήτησης ή προσφοράς δεν μπορεί να διασωθεί από τη διαρροή προς το εξωτερικό
• Η επαναξιολόγηση των εργαλείων: Η άσκηση κυρίαρχης οικονομικής πολιτικής προϋποθέτει την ανάκτηση όλων των απαραίτητων εργαλείων άσκησης νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής.

Συμπέρασμα

Μετά από 16 χρόνια συλλογικής ταλαιπωρίας και οικονομικής αποδιοργάνωσης, η επιμονή του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Αλέξη Τσίπρα σε συνταγές που αγνοούν τη λογιστική ταυτότητα των τομεακών υπολοίπων συνιστά πολιτική και οικονομική αγραμματοσύνη

Η κατάρρευση των αυταπατών δεν πρέπει να οδηγήσει στην παραίτηση, αλλά στην ωρίμανση. Όσο ο λαός αντιλαμβάνεται τους πραγματικούς μηχανισμούς της οικονομικής του αποστέρησης, τόσο η διεκδίκηση μιας πραγματικά αυτόνομης και παραγωγικής εθνικής στρατηγικής μετατρέπεται από θεωρητική υπόθεση σε επιτακτική ανάγκη επιβίωσης. 

Σπύρος Στάλιας

[email protected]

New York 12/09/2026