Ηφράση του γνωστού Ρώσου φιλοσόφου Α.Ντούγκιν ότι “η Δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας βασίστηκε σε θεμέλια, κανένα από τα οποία δεν ήταν πολιτικό”, αντικατοπτρίζει την ευρύτερη φιλοσοφική και γεωπολιτική οπτική του ίδιου, ο οποίος συχνά επιχειρεί να αποδομήσει τις σύγχρονες δυτικές έννοιες της φιλελεύθερης δημοκρατίας, στρέφοντας το βλέμμα του στις ιστορικές τους ρίζες.
Η Δημοκρατία της Αθήνας βασίστηκε σε πολλά αλληλένδετα θεμέλια, κανένα από τα οποία δεν ήταν “πολιτικό ” με την σύγχρονη έννοια της λέξης.
Πρώτα απ ‘ όλα, αυτός ο κόσμος περιελάμβανε πολλούς ανεξάρτητους θεϊκούς απεσταλμένους (θεούς) που τελικά “έλεγχαν” όλες τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα της ζωής στην Αττική.
Το δεύτερο τέτοιο θεμέλιο ήταν η ίδια η γη της Αττικής, η οποία δεν θεωρήθηκε ως έδαφος ή ιδιοκτησία, αλλά ως ζωντανή οντότητα και “μητέρα” που έτρεφε ανθρώπους και θεούς.
Η τρίτη είναι η ανθρώπινη ουσία της πόλης, το συλλογικό σώμα του Δήμου, το οποίο είχε συγκεκριμένο αριθμό άνθρώπων που το απάρτιζαν.
Πρόκειται για ένα Σώμα στο οποίο ένας μεμονωμένος πολίτης ήταν μόνο ένα προσωρινό και αντικαταστάσιμο μέλος , αλλά και η κυρίαρχη πηγή εξουσίας.
Ακριβώς επειδή κανένα από αυτά τα τρία θεμέλια δεν μπορεί να προέλθει από τη μορφή ενός απομονωμένου, αυτοτιμημένου ατόμου, η ίδια η πόλις κράτος της Αθήνας, δεν θα μπορούσε να είναι εγγενής σε τίποτα από αυτό που σήμερα ονομάζουμε σύγχρονη “Πολιτική”, η οποία αποτελεί μια αυτόνομη, κοσμική σφαίρα της νεωτερικότητας, στην οποία κυρίαρχα υποκείμενα συσχετίζονται ορθολογικά για να συντονίζουν τα ιδιωτικά τους συμφέροντα.
Η ψηφοφορία στην εκκλησία του Δήμου στην αρχαία Αθήνα δεν είχε καμία σχέση με τον μηχανισμό της συνάθροισης των ατομικών προτιμήσεων σήμερα, η οποία αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερη διαδικασία, η οποία δεν σημαίνει πολιτική εξουσία που πηγάζει από το άθροισμα μεμονωμένων ανθρώπων, αλλά μιας ελίτ .
Ωστόσο, ακριβώς αυτή η πεποίθηση μας κάνει, με τη μία ή την άλλη μορφή, συμπεριλαμβανομένων και των ακαδημαϊκών σε όλον τον κόσμο, να βλέπουμε τον Αθηναϊκό ή οποιονδήποτε άλλο “δημοκρατικό” κόσμο, ως πρωτότυπα ή ακόμη και νόμιμα παραδείγματα Δημοκρατίας, αλλά να ξέρουμε ότι αυτές οι ερμηνείες είναι απολύτως σύγχρονα φαινόμενα.”, αναφέρει ο ίδιος μεταξύ άλλων.
Όταν ο Ντούγκιν υποστηρίζει ότι η Αθηναϊκή Δημοκρατία βασίστηκε σε θεμέλια που δεν ήταν «πολιτικά» με τη σημερινή έννοια, και αναφέρεται στο γεγονός ότι η αρχαία ελληνική «πόλις», δεν διαχώριζε την πολιτική ζωή από την κοσμοθεωρία, τη μεταφυσική, τη θρησκεία και την οργανική κοινότητα.
Στην ανάλυσή του, η αρχαία Αθήνα δεν ήταν ένα σύστημα «δικαιωμάτων» ή ατομικισμού όπως το αντιλαμβάνεται η σύγχρονη Δύση, αλλά ένα ιερό, συλλογικό σώμα όπου η συμμετοχή στα κοινά ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με το θείο, το πεπρωμένο και την παράδοση.
Υπενθυμίζουμε ότι η Τέταρτη Πολιτική Θεωρία (4PT) του Ντούγκιν απορρίπτει τις τρεις μεγάλες πολιτικές θεωρίες του 20ού αιώνα: τον Φιλελευθερισμό (1η), τον Κομμουνισμό (2η) και τον Φασισμό (3η).
Αντί για το «άτομο» (φιλελευθερισμός) ή την «κλάση» (κομμουνισμός), ο Ντούγκιν θέτει ως κεντρικό υποκείμενο το Dasein (την «εδώ-είναι» ύπαρξη, δανεισμένη από τον Χάιντεγκερ), η οποία εκφράζεται συλλογικά μέσα από τον Λαό (Narod) και τον πολιτισμό του.
Ο Ρώσος φιλόσοφος χρησιμοποιεί την Αρχαία Αθήνα ως παράδειγμα μιας κοινωνίας όπου το άτομο δεν υπήρχε αποκομμένο από το σύστημα αποφάσεων της εξουσίας, όπως γίνεται σήμερα με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία.
Η «δημοκρατία» της Αθήνας δεν ήταν πολιτική με τη σύγχρονη έννοια (δηλαδή ένα συμβόλαιο διαχείρισης δικαιωμάτων και οικονομίας), αλλά υπαρξιακή και οργανική, κατά τον ίδιο.
Οι πολίτες συμμετείχαν επειδή μοιράζονταν κοινή καταγωγή, κοινούς θεούς και κοινό πεπρωμένο. Με αυτή τη θέση, ο Ντούγκιν επιχειρεί να δείξει ότι η σημερινή σύγχρονη δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία, είναι μια «παραμόρφωση» της Αρχαίας Αθήνας, και ότι η αληθινή ελευθερία βρίσκεται στην υποταγή του ατόμου στο συλλογικό και ιερό πεπρωμένο της κοινότητάς του.
Ο Ντούγκιν διαβάζει την αρχαιότητα μέσα από ένα αντι-νεωτερικό φίλτρο. Δικαιώνεται στο ότι η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν είχε καμία σχέση με τον σημερινό δικαιωματισμό και την παγκοσμιοποίηση. Ωστόσο, η προσπάθειά του να παρουσιάσει την Αθήνα ως μια καθαρά «μεταφυσική» κοινότητα παραγνωρίζει ότι οι Αθηναίοι υπήρξαν οι πρώτοι που απομυστικοποίησαν την εξουσία, φέρνοντάς την στα χέρια των ανθρώπων μέσα από τον ορθό λόγο και τη δημόσια συζήτηση στην Αγορά.
