Του Ακαδημαϊκού και Καθηγητή DDDr. Dr. Habil. Παναγόπουλου Π. Αλεξίου.
Η πρόσφατη συζήτηση στην Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, στις 7 Οκτωβρίου 2026, για την παρουσία των κληρικών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναδεικνύει μια ουσιώδη θεσμική αντίφαση. Γιατί, η διαδικτυακή έκφραση των κληρικών θεωρείται ζήτημα που χρειάζεται αυξημένη εποπτεία, ενώ η καθιέρωση του Προσωπικού Αριθμού αντιμετωπίστηκε από τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο, δίχως τις επαρκώς νομοκανονικές επιφυλάξεις;
Ο Μητροπολίτης Χαλκίδος Χρυσόστομος πρότεινε τη διαμόρφωση πλαισίου αρχών για τη διαδικτυακή δραστηριότητα των κληρικών, χωρίς να εισηγηθεί την γενική απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων. Η διασταύρωση των πληροφοριών, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η αποφυγή προσβολών αποτελούν θεμιτές απαιτήσεις.
Ωστόσο, η ορθόδοξη εκκλησιαστική δεοντολογία δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μηχανισμό φίμωσης της καλόπιστης ορθόδοξης κριτικής ή της αμφισβήτησης των διαφόρων διοικητικών αποφάσεων.
Η αντίφαση μάλιστα γίνεται εμφανέστερη όταν εξετάζεται η στάση της ΔΙΣ απέναντι στον Προσωπικό Αριθμό.
Σύμφωνα με τις σχετικές δημόσιες αναφορές, η ΔΙΣ, επικαλούμενη τη νομική γνωμοδότηση 75/2025, έκρινε ότι η καθιέρωσή του Π.Α. δεν εγείρει νομοκανονικό εκκλησιολογικό ζήτημα, ούτε παραβιάζει τις ατομικές ελευθερίες!
Αυτό, όμως, δεν καταργεί την νόμιμη ανάγκη να εξεταστούν συνταγματικά οι συνέπειες της ψηφιακής ταυτοποίησης, της διασύνδεσης των δεδομένων και της ενδεχόμενης μελλοντικής κακόβουλης κατάχρησής τους. Ο Προσωπικός Αριθμός ίσως δεν αποδεικνύει από μόνος του ότι υφίσταται ηλεκτρονική επιτήρηση ή σύστημα μίας κοινωνικής βαθμολόγησης.
Η προστασία της ιδιωτικότητας, ωστόσο, απαιτεί ουσιαστικές συνταγματικές εγγυήσεις και όχι απλώς διαβεβαιώσεις. Και το κενό της Βιοηθικής, εδώ αναδεικνύεται ως κενό της ολοκληρωμένης βιοηθικής προσέγγισης. Η Βιοηθική δεν περιορίζεται στην ιατρική και στη φροντίδα της ζωής. Εξετάζει επίσης την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την αυτονομία, την ιδιωτικότητα, τη δικαιοσύνη και τα όρια της τεχνολογικής εξουσίας, σε ένα κράτος δικαίου.
Η τεχνητή νοημοσύνη, οι αλγόριθμοι και η συγκέντρωση προσωπικών δεδομένων μπορούν να προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες, δημιουργούν όμως και αρκετούς κινδύνους για την συνταγματική ελευθερία και την ισότιμη μεταχείριση των πολιτών. Αυτοί οι κίνδυνοι απαιτούν επιστημονική αξιολόγηση, συνταγματικότητα, διαφάνεια και θεσμικό έλεγχο.
Εάν η Διοικούσα Εκκλησία ζητά υπευθυνότητα από τον κληρικό που εκφράζεται στο διαδίκτυο, οφείλει να επιδεικνύει αντίστοιχη υπευθυνότητα όταν τοποθετείται δημόσια και για τεχνολογίες που επηρεάζουν το σύνολο της κοινωνίας. Η ελευθερία της συνείδησης δεν μπορεί να αποτελεί προτεραιότητα, μόνο όταν αφορά την εκκλησιαστική διοίκηση, αλλά να προστατεύεται και όταν αφορά τον κάθε πολίτη.
Μια δημόσια θεσμική πρόταση. Προτείνεται η σύσταση διεπιστημονικής Επιτροπής Ψηφιακής Βιοηθικής και Νομοκανονικής Δεοντολογίας, με τη συμμετοχή των ειδικών στη Βιοηθική, των νομικών, των επιστημόνων, των της πληροφορικής και των εκπροσώπων κληρικών και λαϊκών.
Η επιτροπή να έχει δύο βασικές αποστολές:
Να διαμορφώσει σαφείς συνταγματικούς και αναλογικούς κανόνες για τη διαδικτυακή παρουσία των κληρικών και ορθοδόξων πιστών, διακρίνοντας την παραπληροφόρηση και την προσβολή προσώπων από την καλόπιστη κριτική.
Να αξιολογεί τις βιοηθικές, τις νομικές και τις κοινωνικές συνέπειες της ψηφιακής ταυτοποίησης, της διασύνδεσης δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης, δημοσιοποιώντας τεκμηριωμένες γνωμοδοτήσεις.
Η επιτροπή να λειτουργεί συμβουλευτικά, χωρίς να υποκαθιστά τη συνοδική ευθύνη ή τις αρμόδιες κρατικές και ανεξάρτητες αρχές. Στόχος της να είναι η διαφάνεια, η επιστημονική τεκμηρίωση και η συνταγματικά ισότιμη προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Ο Χριστός στηλίτευσε την προσήλωση στα επιμέρους, όταν παραμελούνται τα ουσιώδη: «τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν». Η θεσμική αξιοπιστία δεν διασφαλίζεται με τον έλεγχο μόνο εκείνων που μιλούν, αλλά και με τη διαφάνεια και τη λογοδοσία όλων, όσων ασκούν δημόσια εξουσία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να μην αποδέχεται άκριτα την τεχνολογία και τις θεωρίες (όπως Χαράρι κ.α.), αλλά ούτε να φοβάται την ελεύθερη έκφραση. Τα ρομπότ και ο άνθρωπος μηχανή, δεν έχουν φιλότιμο, δεν έχουν μπέσα, δεν έχουν το άνω θρώσκω, θα ζουν στην Ωκεανία Όργουελ. Χρειάζεται συνέπεια, διάκριση και ουσιαστική Ορθόδοξη Νομοκανονική Βιοηθική, ώστε η τεχνολογία να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι να υπονομεύει την ελευθερία του και να τον οδηγεί σε αντισυνταγματικότητες της Υποχρεωτικότητας.
Academician Professor ALEXIOS P.PANAGOPOULOS (DDDr. Dr.Habil.)
Academician EASA – European Academy of Sciences & Arts (Salzburg – Austria, from 5.6.2024).
Academician MCA – International Slavic Academy oF Sciences, Culture, Education & Arts (Moscow – 7 Slavic Countries, from 26.12.2018).
Academician IEAI – International Ethical Academy of India, from 6/2024.
Professor of Political Sciences & Law, Department
Phd Political Sciences.
Phd Bioethics Biopsychology Medical Anthropology.
Phd Theology Religion.
Diploma Dr. Habilitation of Law.
Post-Doc’s in Law University of Belgrade.
Post-Doc in Theology Religion University of Munchen.
Post-Doc in Bioethics University of Patras.
Degree of Law/Lawyer, Degree of Theology,
Degree of History/Philology, Degree of Music.
Scholar DAAD, ΙΚΥ, etc.
Director EPLO for BiH and MNE.
Author, Poet.
Candidate for Nobel Peace Prize 2025.
Member Ciesart, Camara Internacional de Escritores y Artistas – Spain.
Member World Association of Jurists (WJA), Washington, USA.
Member Club of Rome – SC.
https://orcid.org/0009-0008-9304-4040
https://ftb.academia.edu/AlexiosPanagopoulos/Papers
https://scholar.google.com/scholar?hl=el&as_sdt=0%2C5&q=aleksios+panagopoulos&btnG=
https://www.biblionet.gr/ Παναγόπουλος, Αλέξιος Π.
