Η είδηση είναι βόμβα στα θεμέλια της ήδη εύθραυστης ειρήνης. Το Al Jazeera Arabic αποκαλύπτει ότι το τηλεφώνημα Trump – Netanyahu απειλεί να σαμποτάρει τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο Ahmadian, ο Τραμπ υπαναχώρησε εκ των υστέρων από δύο κρίσιμα σημεία των προτάσεων που είχαν ήδη γίνει αμοιβαία αποδεκτά μέσω διαμεσολαβητών. Η Ουάσιγκτον υποχωρεί υπό την πίεση του Ισραήλ, η Τεχεράνη εξοργίζεται, και η συμφωνία κρέμεται από μια κλωστή.
Η ειρήνη που χάνεται στο τηλέφωνο
Όταν οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν είχαν φτάσει σε σημείο αμοιβαίας αποδοχής βασικών όρων (μέσω διαμεσολαβητών), ένα τηλεφώνημα αρκούσε για να τιναχθούν όλα στον αέρα. Σύμφωνα με αποκλειστικές δηλώσεις του Ιρανού αξιωματούχου Ahmadian στο Al Jazeera Arabic, ο Ντόναλντ Τραμπ υπαναχώρησε εκ των υστέρων από δύο κρίσιμα σημεία των προτάσεων.
Το παρασκήνιο: ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου άσκησε έντονη πίεση στον Τραμπ, απειλώντας να σαμποτάρει οποιαδήποτε συμφωνία δεν λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ. Το αποτέλεσμα; Η Τεχεράνη εξοργίζεται, η Ουάσιγκτον υποχωρεί, και η ειρήνη που φαινόταν προ των πυλών οπισθοχωρεί.
Οι δύο όροι που “πάγωσαν” – Τι άλλαξε
Σύμφωνα με τον Ahmadian, τα δύο σημεία στα οποία ο Τραμπ υπαναχώρησε αφορούσαν:
-
Τη φύση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν είχε συμφωνήσει σε αύξηση της κίνησης, αλλά όχι σε «ελεύθερη διέλευση» όπως πριν τον πόλεμο. Ο Τραμπ, υπό ισραηλινή πίεση, φέρεται να ζήτησε εγγυήσεις για πλήρη ελευθερία – κάτι που η Τεχεράνη δεν μπορεί να αποδεχθεί.
-
Την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή: Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε σταδιακή αποχώρηση. Το Ισραήλ πίεσε για παραμονή, και ο Τραμπ υπαναχώρησε.
Η ιρανική πλευρά θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον «κάνει πίσω στα λόγια της» και ότι ο Νετανιάχου «κρατά όμηρο» την ειρήνη.
Ο ρόλος του Ισραήλ – Το τηλεφώνημα που άλλαξε τα δεδομένα
Ο Νετανιάχου βρίσκεται σε πολιτικό αδιέξοδο εσωτερικά (δημοσκοπήσεις, δίκη για διαφθορά, πιέσεις από υπουργούς όπως ο Σμότριχ και ο Μπεν-Γκβιρ για κλιμάκωση εναντίον της Χεζμπολάχ). Μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που αφήνει την Τεχεράνη ισχυρή θα ήταν πολιτική αυτοκτονία.
Σύμφωνα με πηγές, ο Νετανιάχου τηλεφώνησε στον Τραμπ και τον προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν λαμβάνει υπόψη την ικανότητα του Ισραήλ να προστατεύεται θα θεωρηθεί «προδοσία». Ο Τραμπ, ενόψει εκλογών και με ισχυρό φιλοϊσραηλινό λόμπι στην Ουάσιγκτον, υπαναχώρησε.
Η αντίδραση της Τεχεράνης – Εξοργισμένη, αλλά υπομονετική
Ο Ahmandan χαρακτήρισε την κίνηση Τραμπ «αντιεπαγγελματική» και «αντιπαραγωγική». Η Τεχεράνη, ωστόσο, δεν αποχωρεί από το τραπέζι – τουλάχιστον όχι ακόμα. Δηλώνει ότι περιμένει να δει αν η Ουάσιγκτον θα επιστρέψει στα συμφωνηθέντα, ή αν θα συνεχίσει να υποκύπτει στις ισραηλινές πιέσεις.
Η προειδοποίηση είναι σαφής: αν η συμφωνία ναυαγήσει, τα Στενά του Ορμούζ δεν θα ανοίξουν – τουλάχιστον όχι με τους όρους της Δύσης. Η ενεργειακή κρίση θα συνεχιστεί, οι τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν υψηλές, και η περιοχή θα παραμείνει μια σκόνη βόμβα.
Η θέση της ΤΡΙΚΛΟΠΟΔΙΑΣ – Το θέατρο της διπλωματίας
Η ΤΡΙΚΛΟΠΟΔΙΑ δεν εκπλήσσεται. Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν ήταν πάντα ένα θέατρο – με το Ισραήλ να παίζει τον ρόλο του «σπάστη». Η υπαναχώρηση Τραμπ ήταν αναμενόμενη, δεδομένης της εσωτερικής του ευαλωτότητας και της ισχύος του ισραηλινού λόμπι. Η Τεχεράνη, όμως, δεν είναι απελπισμένη. Ελέγχει τα Στενά, έχει τις αγορές της (Κίνα, Ρωσία), και μπορεί να περιμένει.
Το θύμα, όπως πάντα, είναι ο παγκόσμιος καταναλωτής – που θα συνεχίσει να πληρώνει ακριβά το πετρέλαιο, ενώ οι ηγέτες παίζουν τα παιχνίδια τους.
