Ρώσος στρατιώτης κοντά στο σημείο ελέγχου Vasilyevka στα σύνορα της περιοχής Zaporizhzhya – RIA Novosti, 1920, 24.09.2022
© RIA Novosti / Konstantin Mikhalchevsky
Διαβάστε ria.ru
Petr Akopov
Ούτε η έναρξη των κινητοποιήσεων, ούτε τα δημοψηφίσματα και η επικείμενη προσάρτηση τεσσάρων πρώην περιοχών της Ουκρανίας στη Ρωσία έχουν μέχρι στιγμής επηρεάσει την άποψη της Δύσης για το τι συμβαίνει, ούτε έχουν οδηγήσει στην κατανόηση του τι αντιμετωπίζει και τι σημαίνει “εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία”.
Όχι, υπήρξαν περισσότερες εκκλήσεις για διαπραγματεύσεις, αλλά σε γενικές γραμμές η Δύση εξακολουθεί να πιστεύει (προσποιείται) ότι πρόκειται για μια σύγκρουση δύο κρατών στην οποία υποστηρίζει τη μία πλευρά και έχει κάθε πιθανότητα να κερδίσει. Ναι, αυτό δεν θα είναι εύκολο να επιτευχθεί, αλλά αν δεν είναι πολύ υπερβολική η υποστήριξή της προς την Ουκρανία (ώστε να μην δώσει στον Πούτιν αφορμή να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα), τότε αργά ή γρήγορα η Ρωσία θα χάσει – κατά προσέγγιση η λογική που εξακολουθεί να επικρατεί μεταξύ των δυτικών ελίτ. Ως εκ τούτου, συζητούνται διάφορες επιλογές για τον τερματισμό της σύγκρουσης, αλλά σχεδόν όλες καταλήγουν στην ήττα της Ρωσίας.
Υπό αυτή την έννοια, το άρθρο του Thomas Friedman, ενός από τους κορυφαίους αρθρογράφους των New York Times, “Τρεις δρόμοι για το τελικό παιχνίδι του πολέμου του Πούτιν”, που γράφτηκε με βάση τις συζητήσεις του με Ευρωπαίους αξιωματούχους, επιχειρηματίες και εμπειρογνώμονες, είναι αρκετά αξιοσημείωτο. Δηλαδή, πρόκειται για μια τόσο γενικευμένη άποψη όχι μόνο για τους Αγγλοσάξονες, αλλά και για τους Ατλαντιστές στο σύνολό τους. Ο Φρίντμαν ανησυχεί για την τάση των Ευρωπαίων να “εξαγοράσουν την ειρήνη με τον Πούτιν”, αλλά το ενδιαφέρον είναι κάτι άλλο.
Συνοψίζει όλες τις επιλογές που εκφράστηκαν σε συζητήσεις με Ευρωπαίους και μετρά μόνο τρεις:
“Έξοδος 1. Μια πλήρης νίκη για την Ουκρανία, η οποία θα μπορούσε να κάνει τον Πούτιν να κάνει κάτι τρελό, αντιμετωπίζοντας την προοπτική της ήττας και της ταπείνωσης.
Έξοδος 2. Μια βρώμικη συμφωνία, με την οποία ο Πούτιν επιτυγχάνει κατάπαυση του πυρός και σταματά τις καταστροφικές του ενέργειες. Αυτό όμως προκαλεί ρήγμα στις τάξεις των δυτικών συμμάχων και εξοργίζει πολλούς Ουκρανούς.
Έξοδος 3. Μια λιγότερο βρώμικη συμφωνία. Επιστρέφουμε στο σημείο όπου βρισκόμασταν όλοι πριν ξεκινήσει η επιχείρηση του Πούτιν. Η Ουκρανία μπορεί να ζήσει με αυτό. Ίσως ακόμη και ο ρωσικός λαός να το δεχτεί, αλλά πρώτα θα πρέπει να ανατραπεί ο Πούτιν, γιατί δεν υπάρχει περίπτωση να παραδεχτεί ότι η περιπέτειά του ήταν μάταιη.
Στον Friedman αρέσει η πρώτη επιλογή, αν και δεν της δίνει μεγάλη αξιοπιστία. Η βασική προϋπόθεση γι’ αυτόν είναι ότι ο ρωσικός στρατός πρέπει να αρχίσει να καταρρέει, επίσης επειδή ο στρατός δεν πιστεύει στους στόχους του πολέμου. Ο Φρίντμαν αναφέρει ακόμη και τον Τζον Κέρι για τον πόλεμο του Βιετνάμ: “Πώς μπορεί να απαιτηθεί από έναν άνθρωπο να πεθάνει για ένα λάθος;”. – διαβεβαιώνοντας ότι πολλοί Ρώσοι στρατιώτες αναρωτιούνται τώρα το ίδιο ερώτημα. Η σύγκριση με τον πόλεμο του Βιετνάμ είναι βέβαια εντυπωσιακή, αλλά μόνο για τους Ρώσους, για τη Δύση κάτι τέτοιο αρκεί.
Το μόνο πράγμα που φοβίζει τον Φρίντμαν σε αυτή την επιλογή είναι ότι αν ηττηθεί ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα, αλλά προσπαθεί να αστειευτεί (ή μιλάει σοβαρά – που είναι ακόμη πιο ανόητο) ότι “ελπίζω ειλικρινά ότι η CIA έχει ένα μυστικό σχέδιο για να σπάσει την αλυσίδα διοίκησης του Πούτιν, ώστε κανείς να μην πατήσει το κουμπί”.
Είναι σαφές ότι η επιλογή της νίκης της Ουκρανίας έχει γίνει πιο δημοφιλής στη Δύση μετά την πρόσφατη υποχώρησή μας στην περιφέρεια του Χάρκοβο, αλλά υπήρχαν επίσης πολλές αποδείξεις το καλοκαίρι ότι τα επιχειρήματα για την ήττα της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης δεν είναι απλώς προπαγανδιστικά κλισέ για τη Δύση. Δηλαδή, η Δύση δεν θέλει πεισματικά να εγκαταλείψει την πίστη της στην πιθανότητα στρατιωτικής ήττας της Ρωσίας, παρά το γεγονός ότι μια τέτοια αυταπάτη θα κοστίσει πολύ ακριβά – πρώτα απ’ όλα για την ίδια τη Δύση. Ακριβά – επειδή το διακύβευμα της ήττας της Ρωσίας αυξάνεται όσο αυξάνεται και η ζημιά που ήδη υφίσταται η Δύση – όχι μόνο οικονομικά, αλλά, κυρίως, γεωπολιτικά. Εξάλλου, όταν διαβεβαιώνετε όλο τον κόσμο ότι δεν θα αφήσετε ποτέ τη Ρωσία να κερδίσει, θα πρέπει στη συνέχεια να το πληρώσετε με μια πραγματική κατάρρευση της γεωπολιτικής σας επιρροής.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο όσοι στη Δύση έχουν επίγνωση μιας τέτοιας προοπτικής μιλούν όλο και περισσότερο για την ανάγκη αναζήτησης ενός συμβιβασμού με τη Ρωσία – αυτό που ο Φρίντμαν αποκαλεί “βρώμικη συμφωνία”. Αυτό από μόνο του θα είναι ήδη διχαστικό για τη Δύση, αλλά θα είναι λιγότερο επιζήμιο από το να χάσουμε εντελώς το στοίχημα “νίκη της Ουκρανίας”. Ναι, μια τέτοια συμφωνία είναι κατ’ αρχήν αδύνατη αυτή τη στιγμή – αλλά είναι ενδιαφέρον ότι ο Friedman τρομοκρατείται από την ίδια την προοπτική της, προειδοποιώντας ότι “πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα έπιαναν μια τέτοια συμφωνία με τα δύο χέρια, αν και δεν θα μιλούσαν γι’ αυτήν δυνατά”, αναφέροντας έναν “συνταξιούχο και πολύ υψηλόβαθμο Ευρωπαίο πολιτικό, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί”.
“Ο στόχος της Ουκρανίας είναι να κερδίσει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει έναν ελαφρώς διαφορετικό στόχο. Θέλει ειρήνη, και αν η ειρήνη πρέπει να πληρωθεί, ορισμένοι ηγέτες στην Ευρώπη είναι πρόθυμοι να πληρώσουν το σωστό τίμημα. Οι ΗΠΑ είναι πολύ μακριά, είπε, και δεν είναι καθόλου κακό γι’ αυτές αν συνεχιστεί αυτή η σύγκρουση, αποδυναμώνοντας τη Ρωσία και στερώντας της ευκαιρίες να πραγματοποιήσει άλλες στρατιωτικές εκστρατείες.
Σίγουρα η ΕΕ είναι τώρα πιο ενωμένη από ό,τι ήταν πριν από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών. Όμως, τους επόμενους μήνες η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει σημαντικά πιο περίπλοκη. Θα υπάρξει μεγάλη διάσπαση στην ΕΕ και θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο, επειδή οι στόχοι θα αλλάζουν όλο και περισσότερο. Ακόμη και αν οι επίσημες δηλώσεις παραμείνουν οι ίδιες, δεν θα υπάρξει ενότητα στην Ευρώπη για το τι πρέπει να γίνει με τη σύγκρουση.
Δεν θα θέσει το σημαντικό ερώτημα αν ο Πούτιν έχει δίκιο και αν υπάρχει απειλή. Θα αναρωτηθεί πώς να χειριστεί την όλη κατάσταση, ειδικά όταν υπάρχει αρνητική αντίδραση της κοινής γνώμης λόγω των ατυχιών της χειμερινής περιόδου.
Κάποιοι Ευρωπαίοι ηγέτες θα αρχίσουν να ρωτούν: “Δεν μπορούμε να βρούμε μια διέξοδο μέσω διαπραγματεύσεων;”. Φυσικά, πολλοί, για παράδειγμα τα κράτη της Βαλτικής, θα υποστηρίξουν εκατό τοις εκατό τον Ζελένσκι. Αλλά οι υπόλοιποι είναι απίθανο να θελήσουν να παγώσουν για χάρη του Ντονέτσκ ή του Λουχάνσκ”.
Αυτή είναι η θέση του ρεαλιστικού μέρους των Ευρωπαίων Ατλαντιστών, οι οποίοι απλώς προβλέπουν τις πιο πιθανές εξελίξεις στην ΕΕ. Είναι σαφές ότι ο Φρίντμαν (δηλαδή οι Αγγλοσάξονες και το ριζοσπαστικό τμήμα των Ευρωπαίων Ατλαντιστών) δεν του αρέσει, αλλά προειδοποιεί ότι αυτή η επιλογή είναι αρκετά ρεαλιστική (κατονομάζοντας τους Τραμπίστες στο αμερικανικό Κογκρέσο καθώς και τους υποστηρικτές μιας τέτοιας προσέγγισης).
Ωστόσο, ο Φρίντμαν βλέπει έναν άλλο τρόπο να κινηθεί προς αυτή την επιλογή – και μάλιστα τον θεωρεί ως τον πιο πιθανό:
“Σε αυτή την περίπτωση, ο Πούτιν θα επιμείνει, προσπαθώντας να αρπάξει τουλάχιστον ένα κομμάτι της Ουκρανίας, να προκαλέσει περισσότερες ζημιές στις ουκρανικές πόλεις που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχό του και να περάσει από το κοινοβούλιο-μαριονέτα του έναν νόμο που θα επιτρέπει στις τέσσερις κατεχόμενες από τη Ρωσία ουκρανικές περιοχές να διεξάγουν “δημοψηφίσματα” για την προσάρτηση. <…> Στείλτε ένα μήνυμα στο Κίεβο, την Αμερική και την ΕΕ: “Έχω ακόμα πολλούς πυραύλους και ούτε ίχνος συνείδησης. Αν δεν μου δώσετε την ευκαιρία να σώσω τα προσχήματα, ώστε να μπορέσω να δικαιολογήσω με κάποιο τρόπο αυτή την ειδική επιχείρηση στο λαό μου, θα καταστρέψω ολοσχερώς αυτή τη χώρα. Θυμηθείτε το Γκρόζνι και το Χαλέπι”.
Δηλαδή, το να αναγκαστεί η Δύση να παγώσει τη σύγκρουση μέσω της κλιμάκωσής της είναι υποτίθεται ο στόχος της κινητοποίησης στη Ρωσία. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον Φρίντμαν, μπορεί να είναι το ίδιο: η Δύση θα συμφωνήσει σε μια “βρώμικη συμφωνία”.
Ωστόσο, η Δύση έχει ελπίδες για μια καλύτερη επιλογή, την οποία ο Φρίντμαν αποκαλεί “λιγότερο βρώμικη συμφωνία” – δηλαδή την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων στη γραμμή μέχρι τις 24 Φεβρουαρίου (που σημαίνει επίσης την εγκατάλειψη των περιοχών Χερσώνα και Ζαπορίζια). Οι όροι γι’ αυτό, ωστόσο, είναι ακόμη πιο φανταστικοί από ό,τι για το πρώτο – με “μια πλήρη νίκη για την Ουκρανία”:
“Απ’ όσο μπορώ να φανταστώ, ο Πούτιν θα πρέπει πιθανότατα να ανατραπεί είτε από ένα μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας είτε με πραξικόπημα στο παλάτι. Όλη η ευθύνη για τη στρατιωτική δράση θα μπορούσε να του αποδοθεί και η Ρωσία θα μπορούσε να υποσχεθεί ότι θα είναι και πάλι καλός γείτονας, αν η Δύση άρει τις κυρώσεις της. Ο Ζελένσκι θα πρέπει να ξεχάσει το όνειρό του να ανακτήσει τα ουκρανικά εδάφη που κατέλαβε η Ρωσία το 2014, αλλά η Ουκρανία θα μπορέσει να ξεκινήσει τη διαδικασία ανασυγκρότησης και να συνεχίσει τη διαδικασία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ίσως ακόμη και στο ΝΑΤΟ”.
Λοιπόν ναι, φυσικά η Ρωσία αυτοκτονεί και η Ουκρανία εντάσσεται στο ΝΑΤΟ – όνειρα, όνειρα. Και ενώ ο Φρίντμαν διευκρινίζει ότι δεν είναι τόσο αφελής ώστε να πιστεύει ότι ακόμη και αν ο Πούτιν μπορεί να αντικατασταθεί από τον Ναβάλνι, μια εκεχειρία με την Ουκρανία θα ήταν εύκολο να διαπραγματευτεί, και μάλιστα συνειδητοποιεί ότι “τον σημερινό πρόεδρο θα μπορούσε να τον διαδεχθεί κάποιος ακόμη χειρότερος, κάποιος από το ακροδεξιό στρατόπεδο που θα πει ότι ο Πούτιν δεν αγωνίστηκε αρκετά σκληρά ή ότι οι στρατηγοί σαμποτάρισαν τις εντολές του” ή “ο Πούτιν θα μπορούσε να αντικατασταθεί από ένα κενό εξουσίας και ένα χάος (και αυτό σε μια χώρα με χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές)” – παρόλα αυτά, μπορεί κανείς να δει ότι του αρέσει πολύ αυτή η επιλογή.
Τι λόγους έχει ο Φρίντμαν για να πιστεύει κάτι τέτοιο; Το πιο σοβαρό: ένας φίλος του Ρώσος δημοσιογράφος του έγραψε από τη Ρωσία για μια “έκτακτη δημόσια διαμαρτυρία κατά του Πούτιν” και για το γεγονός ότι η Alla Pugacheva μίλησε κατά της στρατιωτικής επιχείρησης. Ναι, όλα αυτά είναι τρομεροί οιωνοί…
Σε μια πιο σοβαρή σημείωση, το άρθρο του Φρίντμαν είναι πολύ ενδεικτικό της διάθεσης στο δυτικό κατεστημένο. Συνεχίζουν να εξετάζουν μόνο χαμένες επιλογές για τη Ρωσία, επειδή συνεχίζουν να ελπίζουν ότι η Ρωσία θα λυγίσει, θα δείξει αδυναμία, θα υποχωρήσει. Αν και όλα τα λόγια και οι πράξεις του Πούτιν υποδηλώνουν ακριβώς το αντίθετο, και το κλίμα στην κοινωνία δεν δίνει κανένα λόγο να αμφισβητηθεί η σοβαρότητα των προθέσεών μας. Το κύριο πρόβλημα της Δύσης είναι ότι δεν θέλει να παραδεχτεί το προφανές και το πιο σημαντικό πράγμα σε αυτό που συμβαίνει εκεί: η Ρωσία επιστρέφει. Σε πλήρη βαθμό ως δύναμη, ως έδαφος και ως μια εντελώς ανεξάρτητη δύναμη στην παγκόσμια σκηνή.
Είναι αδύνατο να το σταματήσετε – μπορείτε να προσπαθήσετε να το βλάψετε, να επιβραδύνετε την πρόοδό του. Αλλά στο τέλος, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε τη νίκη μας, όχι επί της Ουκρανίας, η οποία έγινε όμηρος και μαριονέτα της Δύσης (η οποία ήταν και θα είναι μέρος της Ρωσίας), αλλά επί της Δύσης που πόνταρε στην ήττα μας. Αυτή θα ήταν η τέταρτη επιλογή, το αποτέλεσμα που, σύμφωνα με τα λόγια του Φρίντμαν, “κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Δεν μπορεί – ή απλά δεν θέλει;
