Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ στη σύνοδο κορυφής της G20 στην Ινδονησία – RIA Novosti, 1920, 18.11.2022
© AP Photo / Pool / Leon Neal
Victoria Nikiforova
Ο ηγέτης της Κίνας Σι Τζινπίνγκ ανέπτυξε μια εξαιρετική διπλωματική δραστηριότητα στη συνάντηση της G20 στο Μπαλί. Πάνω απ’ όλα, η παγκόσμια κοινή γνώμη εντυπωσιάστηκε από ένα μικρό επεισόδιο, όπως λένε, “στο πόδι”: κάπου στο περιθώριο της συνόδου κορυφής, ο σύντροφος Σι επιπλήττει αυστηρά τον Τζάστιν Τρουντό, ενώ η κάμερα καταγράφει ψύχραιμα τόσο τη σύγχυση του Καναδού πρωθυπουργού όσο και τον εκνευρισμό του Κινέζου προέδρου.
Το βίντεο της συμπλοκής συζητήθηκε αμέσως από τα κορυφαία μέσα ενημέρωσης του κόσμου. “Ο Xi Jinping ταπεινώνει τον Trudeau”, “Ο Xi μαλώνει τον Trudeau”, “Η ταπείνωση του Trudeau καταγράφηκε από την κάμερα”, έγραψαν οι εφημερίδες.
Τι συνέβη λοιπόν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής; Είναι γεγονός ότι ο Σι Τζινπίνγκ είχε συνομιλήσει με τον Καναδό πρωθυπουργό την προηγούμενη ημέρα και είδε έκπληκτος όλο το περιεχόμενο της συνομιλίας τους στα πρωτοσέλιδα των καναδικών και βρετανικών εφημερίδων το επόμενο πρωί. Για παράδειγμα, ένα άρθρο στον βρετανικό Guardian δημοσιεύθηκε λίγες ώρες μετά τις συνομιλίες. Η καναδική αντιπροσωπεία διέρρευσε ανοιχτά όλες τις λεπτομέρειες στον Τύπο.
Δεν ήταν επειδή οι Καναδοί πρόδωσαν κρατικά μυστικά που συζητούσαν ο Σι και ο Τρουντό. Όχι, τα δημοσιεύματα στις εφημερίδες ήταν ένας ακόμη γύρος πληροφοριακού πολέμου κατά της ΛΔΚ, μια προσπάθεια να ταπεινωθεί ο ηγέτης της χώρας και να έρθει σε δύσκολη θέση. Στην αφήγηση των δημοσιογράφων, φάνηκε σαν ο Τρουντό να κάλεσε τον ηγέτη της ΛΔΚ στο χαλί, να εξέφρασε την βαθιά ανησυχία για τις “κινεζικές επεμβάσεις” στον Καναδά και να είπε δυναμικά στον συνομιλητή του να φύγει.
Συνολικά, ήταν η παλιά καλή δυτική πολιτική: αν δεν μπορείς να κερδίσεις, γελοιοποίησε και ταπείνωσε. Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, αλλά αν έχετε μια ολόκληρη μηχανή των μέσων ενημέρωσης στη διάθεσή σας, μπορεί να γίνει μεγάλο σκάνδαλο.
Και έτσι ο Σι Τζινπίνγκ πλησίασε τον Τρουντό στο περιθώριο, αφού πρώτα φρόντισε να βιντεοσκοπηθεί και ο εικονολήπτης να βρει το πιο βολικό σημείο. “Όλα όσα συζητήσαμε έχουν διαρρεύσει στον Τύπο, είναι απρεπές”, είπε αποφασιστικά. – Αυτός δεν είναι τρόπος διαπραγμάτευσης”.
Ο Τρουντό, ο οποίος δεν περίμενε το χτύπημα, ανοιγόκλεισε τα μάτια, έβγαλε άχνα και μουρμούρισε κάτι για το ότι “εμείς στον Καναδά πιστεύουμε στον ανοιχτό, ελεύθερο διάλογο…”. Ο Σι άκουγε με ανυπομονησία, χωρίς να τον κοιτάζει στα μάτια ή να κρύβει τον εκνευρισμό του. Ήταν ένας τόσο ιδιαίτερος, ελαφρώς προσποιητός εκνευρισμός στο στυλ “το αφεντικό είναι θυμωμένο, θέλει να του αφαιρέσει το μπόνους”. Χωρίς να ακούσει τον συνάδελφό του, τον διέκοψε στα μισά του δρόμου, μουρμουρίζοντας: “Πρέπει να δημιουργήσετε τις συνθήκες για όλα αυτά”, και στράφηκε να φύγει. Φεύγοντας, γύρισε και έσπρωξε κυριολεκτικά το χέρι του Τρουντό. Ο Τρουντό του έσφιξε το χέρι. Ο Σι έφυγε γρήγορα. Κουρτίνα.
Όπως ένα σαιξπηρικό έργο, αυτή η μικρή σκηνή έχει πολύ νόημα. Ακόμη και για τα αμερικανικά δεδομένα, η συμπεριφορά του Σι Τζινπίνγκ ήταν χονδροειδής. Για τα κινεζικά δεδομένα, πρόκειται για ένα απίστευτο διπλωματικό διάβημα. Στρέφοντας την πλάτη στον συνομιλητή του, διακόπτοντάς τον, κάνοντας παρατηρήσεις δημοσίως, ο Τριντό “έχασε αμέσως το πρόσωπό του” στο δημόσιο θέαμα. Γιατί λοιπόν ο Κινέζος ηγέτης έδωσε αυτό το σόου;
Κατ’ αρχάς, έχει πραγματικά πολλά στο πιάτο του όσον αφορά την καναδική πολιτική. Αυτές τις μέρες κατηγορούν το Πεκίνο για όλα τα πράγματα! Συλλαμβάνουν έναν Κινέζο ερευνητή για κατασκοπεία χωρίς να μπουν στον κόπο να συλλέξουν στοιχεία. Το άλλο είναι ο κατ’ οίκον περιορισμός της πριγκίπισσας της Huawei, κληρονόμου της διάσημης εταιρείας. Πρόσφατα μια νέα επίθεση: Καναδοί βουλευτές δήλωσαν στις αρχές επιβολής του νόμου ότι υποψιάζονται την Κίνα για ανάμιξη στις εκλογές του 2019. Ακούγεται οικείο, έτσι δεν είναι;
Ενώ χωρίς τις κινεζικές επενδύσεις, το μέλλον του Καναδά είναι σκοτεινό και ασαφές. Οι πλούσιοι Κινέζοι επιχειρηματίες αρέσκονται να κάνουν δεύτερο σπίτι εδώ, αγοράζοντας ακίνητα για τις συζύγους και τους συγγενείς τους και στέλνοντας τα παιδιά τους να φοιτήσουν σε τοπικά πανεπιστήμια. Τα κινεζικά χρήματα εισρέουν στην καναδική οικονομία. Αντί για ευγνωμοσύνη, υπάρχουν επιθέσεις και προσπάθειες εκδίωξης των κινεζικών επιχειρήσεων από τη χώρα.
Ο Καναδάς συμμετέχει επίσης ενεργά στη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών του Ινδο-Ειρηνικού για την απομάκρυνση των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας από την κινεζική επιρροή. Το Πεκίνο έχει πολλά παράπονα και γι’ αυτό- έχει τα δικά του σχέδια για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Δεύτερον, είναι ένα προφανές μήνυμα προς τον Γάλλο πρόεδρο, με τον οποίο ο Σι Τζινπίνγκ είχε επίσης συνομιλίες την προηγούμενη ημέρα. Η ανθυγιεινή τάση του Εμανουέλ Μακρόν για διπλωματική επιδειξιομανία είναι γνωστή στη Ρωσία. Το προσωπικό του έχει επανειλημμένα διαρρεύσει στον Τύπο το περιεχόμενο των συνομιλιών του με τον Πρόεδρο Πούτιν. Αφού επέπληξε δημοσίως τον Τριντό, ο Σι προειδοποίησε τον Μακρόν να μην αποκαλύψει. Στην Κίνα αυτό ονομάζεται “σφάζω τον κόκορα για να τρομάξω τη μαϊμού”.
Τέλος, είναι πολύ σημαντικό για τον Σι να φανεί μαχητικός στα μάτια της νεολαίας του και της μεσαίας τάξης του, η οποία δείχνει εντυπωσιακή μαχητικότητα τελευταία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Κινέζος ηγέτης φωτογραφίζεται με καμουφλάζ, καλώντας σε πολεμικές προετοιμασίες – αισθάνεται την απαίτηση των πιο προηγμένων στρωμάτων της κοινωνίας του.
Ένα εκπληκτικό πράγμα συνέβη στη μεσαία τάξη της Κίνας τον τελευταίο καιρό. Πόσες ελπίδες είχαν εναποτεθεί από αυτή στη Δύση. Ονειρεύονταν ότι θα αναδυόταν μια νέα γενιά σύγχρονων ανθρώπων. Θα κοιτάξουν γύρω τους, θα τρομοκρατηθούν από τον “αυταρχισμό”, θα γκρεμίσουν τη “δικτατορία” και θα παραδώσουν τη χώρα τους σε ξένο έλεγχο.
Αλλά το ίδιο πράγμα συνέβη στην Κίνα που συνέβη και στη Ρωσία. Μια νέα γενιά έχει μεγαλώσει, ελεύθερη, ανοιχτόμυαλη, πλημμυρισμένη από τις απολαύσεις του πολιτισμού, έχοντας ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο. Κοίταξαν γύρω τους και είδαν μια πραγματική δικτατορία στην Ουάσιγκτον, όχι στο Πεκίνο. Υπολόγισαν τα έσοδα και τα έξοδά τους και εξεπλάγησαν από το γεγονός ότι όλα τα κέρδη πήγαιναν στο εξωτερικό και ότι το “εργαστήριο του κόσμου” δεν μπορούσε να γεφυρώσει το χάσμα στο βιοτικό επίπεδο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και έπειτα υπάρχει η θρασύτατη, καθαρά εχθρική ρητορική των Αγγλοσαξόνων, η οποία ξυπνά τις πιο οδυνηρές μνήμες του αποικιοκρατικού παρελθόντος. Και έπειτα υπάρχουν οι παγκόσμιες πρωτοβουλίες που έχουν σχεδιαστεί για να φρενάρουν την οικονομική ανάπτυξη της Κίνας.
Συνολικά, η Κίνα έχει αναπτύξει μια ανθεκτική αντιαποικιακή δυσαρέσκεια. Όχι, κανείς δεν αρνείται να κάνει εμπόριο με τη Δύση- είναι ανόητο να χάνουμε κέρδη. Αλλά υπάρχει μια επιφυλακτική και τεταμένη στάση των μαζών απέναντι στη δυτική πολιτική, διπλωματία και προπαγάνδα. Κατά τη διάρκεια της αξέχαστης πτήσης της Νάνσι Πελόζι στην Ταϊβάν, οι εκκλήσεις για κατάρριψη του αεροπλάνου της στα κινεζικά κοινωνικά δίκτυα συγκέντρωσαν πολλά likes. Παρομοίως, το ντεμαράζ του Σι Τζινπίνγκ στο G20 έγινε δεκτό, όπως λένε, με ένα αίσθημα βαθιάς ικανοποίησης από την κινεζική διαδικτυακή κοινότητα.
Η σύνοδος κορυφής της G20 αποδείχθηκε πολύ επωφελής για τον Κινέζο ηγέτη. Κατάφερε να συνομιλήσει με τους ηγέτες εκεί έναν προς έναν, οικοδομώντας διμερείς σχέσεις με διάφορες χώρες και ανατρέποντας με επιτυχία “τις συμμαχίες του εχθρού”. Έτσι, ήταν σαν να διέλυε το μπλοκ του ΝΑΤΟ, την AUKUS, την ΕΕ και τη στρατηγική του Ινδο-Ειρηνικού.
Για παράδειγμα, ο Κινέζος ηγέτης αποκατέστησε ξαφνικά τις σχέσεις με την Αυστραλία. Επί τρία χρόνια υπήρχε εκεί ψύξη σε σημείο παγετού – το Πεκίνο αντέδρασε υπερβολικά στην ίδρυση της AUKUS. Ωστόσο, οι οικονομικοί δεσμοί δεν έχουν χαθεί: η Κίνα είναι ο κύριος εμπορικός εταίρος της Αυστραλίας και έχει σαφώς κάτι να προσφέρει στη χώρα για να την απομακρύνει σταδιακά από την αγγλοσαξονική επιρροή.
Ο Κινέζος ηγέτης πρότεινε επίσης την ατζέντα του στους ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών – της Ισπανίας, της Γαλλίας και των Κάτω Χωρών. Φαίνεται ότι τώρα, κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης του μονοπολικού κόσμου, τέτοιες θερμές, “λαμπρές” διμερείς σχέσεις μεταξύ κρατών είναι η πιο αξιόπιστη μορφή διεθνών σχέσεων. Και η Ρωσία, επίσης, εργάζεται σε αυτές τις γραμμές – οι συναλλαγές με φιλοαμερικανικά μπλοκ όπως η ΕΕ είναι ούτως ή άλλως μάταιες. Οι εκπρόσωποί τους είναι σε θέση να εκφράσουν μόνο τις επιθυμίες της Ουάσιγκτον.
Η δυτική διπλωματία – και η εξωτερική πολιτική γενικότερα – μοιάζει τρομακτικά παιδαριώδης τα τελευταία χρόνια. Να παρατήσουν τις συνομιλίες, να ακούσουν ηλίθια ψεύτικα λόγια (όπως αυτό για τον υπουργό Λαβρόφ που νοσηλεύεται), να ακούσουν τις αντιρρήσεις, να χαχανίσουν νευρικά αντί να απολογηθούν και να τα περάσουν όλα αυτά στους ψηφοφόρους τους ως νίκη στον πόλεμο της πληροφόρησης. Αυτό είναι λίγο πολύ. Είναι σαν ένα μαστουρωμένο αγόρι που πετάει μια Ferrari προς την άβυσσο. Ο Τρουντό, ο οποίος κληρονόμησε την πρωθυπουργία του ουσιαστικά από τον πατέρα του, είναι η ζωντανή ενσάρκωση αυτού του ανούσιου πλειοψηφικού συστήματος.
Μόνο που όλα αυτά τα κόλπα είναι όπλα διπλής όψεως. Η νεοαποικιακή αγένεια μπορεί εύκολα και γρήγορα να γυρίσει μπούμερανγκ. Οι έκπληκτοι Καναδοί ψηφοφόροι μαθαίνουν τώρα νωρίς το πρωί ότι ένα βίντεο με τον πρωθυπουργό τους, με τίτλο “Ο ταπεινωμένος Τρουντό”, γίνεται viral στο διαδίκτυο. Οι καναδικές εφημερίδες βομβαρδίζονται με σχόλια για το βίντεο, δημοσιεύοντας ακόμη και μια φράση του Σι Τζινπίνγκ που ο μεταφραστής δεν μπόρεσε να μεταφράσει (“Πρέπει να διαπραγματευτούμε με σεβασμό, διαφορετικά το αποτέλεσμα δεν είναι προβλέψιμο”), και συζητούν με αγωνία τι σημαίνουν όλα αυτά και τι συνέπειες μπορεί να έχει για τη χώρα ο θυμός του ηγέτη της ΛΔΚ. Ίσως αν ο Μπάιντεν είχε φωνάξει στον Τρουντό, οι Καναδοί δεν θα ανησυχούσαν τόσο πολύ.
Καλώς ήρθατε σε έναν πολυπολικό κόσμο, παιδιά.
China -escalates
