Απόλλων Λεονταρίτης
Από τα μέσα της δεκαετίας του 90 μελέτες του Πενταγώνου με αντικείμενο τη διαμόρφωση απειλών στο μεταψυχροπολεμικό πεδίο, καθιστούσαν απολύτως σαφές ότι ολοένα και περισσότερες χώρες, θα αποκτούσαν σταδιακά πρόσβαση σε οπλικά συστήματα προηγμένων δυνατοτήτων που θα δημιουργούσαν πρόβλημα στην διατήρηση αεροπορικής κυριαρχίας των ΗΠΑ σε ενδεχόμενες μελλοντικές συρράξεις.
Αν και τότε, τα σενάρια αυτά φάνταζαν απόμακρα έως απίθανα, σήμερα εν έτη 2017 έχουμε ήδη σταθεί μάρτυρες περιπτώσεων όπου οι αμερικανικές δυνάμεις βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, περιορίζοντας αναγκαστικά την αεροπορική δραστηριότητα τους σε περιοχές κρίσεων εξ αιτίας εξελιγμένης αντιαεροπορικής άμυνας.
Ο προσδιορισμός μια τέτοιας κατάστασης περιγράφεται ως “περιβάλλον A2/AD” . Ουσιαστικά πρόκειται για ένα πυκνό δίκτυο από προηγμένα συστήματα επίγειας αεράμυνας, σε συνδυασμό με μαχητικά αναχαίτισης, που θα επιδιώξουν να αποτρέψουν αεροπορικές δυνάμεις των ΗΠΑ και των συμμάχων τους να εμπλέκονται σε συγκεκριμένο χώρο σύγκρουσης (Area Denial).
Προηγμένα μαχητικά 4ης/5ης γενιάς, συστοιχίες βλημάτων SAM, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, αντιβαλλιστικές – αντιδορυφορικές ικανότητες και ικανότητα κυβερνοεπιθέσεων σε φίλια στρατιωτικά δίκτυα και υποδομές επικοινωνιών, συμβάλλουν στην διατήρηση ενός «απαγορευμένου» περιβάλλοντος που φαίνεται ότι αποτελεί και το μελλοντικό πεδίο δράσης που αναμένουν να αντιμετωπίσουν οι ΗΠΑ απέναντι σε δυνητικούς αντιπάλους όπως η Κινά και η Ρωσία.
Ο σχεδιασμός του F-35 βασίζει την επιβιωσημότητα του στα χαρακτηριστικά Stealth καθιστώντας το ως το μοναδικό τύπο μαχητικού εκτός του F-22 που έχει την ικανότητα να επιβιώσει διεισδύοντας αθέατο σε ένα τέτοιο περιβάλλον για να πλήξει το στόχο του. Οποιοδήποτε άλλο μαχητικό 4ης γενιάς δεν αναμένεται να μπορεί να επιβιώσει σε τέτοιες συνθήκες.
Τα πρόσφατα παραδείγματα A2/AD
Κίνα και Ρωσία έχουν επιδείξει την ικανότητα συγκρότησης περιβάλλοντος “A2/AD” σε περιφερειακές συρράξεις και μάλιστα με μικρό χρόνο προειδοποίησης αρχής γενομένης με την κρίση στην Κριμαία όπου η Ρωσία ανέπτυξε συστήματα S-300 (SA-20 GARGOYLE) σε συνδυασμό με μαχητικά 4ης γενιάς Su-27M Flanker. Με τον τρόπο αυτό κατάφερε να ελέγχει πλήρως εκτεταμένες περιοχές στη Μαύρη Θάλασσα που ενδεχομένως θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από αμερικανικές δυνάμεις, σε περίπτωση στρατιωτικής εμπλοκής στην περιοχή.
Την άνοιξη του 2015 η Ρωσία ανέπτυξε αιφνιδιαστικά στη Συρία μια εκστρατευτική δύναμη μαχητικών και βομβαρδιστικών αεροσκαφών, η οποία σχεδόν αμέσως μετά την άφιξη της, ξεκίνησε προληπτικές αεροπορικές επιχειρήσεις. Στόχος οι θέσεις του ISIS αλλά και της «συριακής αντιπολίτευσης» ώστε να βοηθηθούν οι κυβερνητικές δυνάμεις του σύριου Προέδρου Άσαντ.
Μετά το γνωστό περιστατικό κατάρριψης του μαχητικού κρούσης Su-24 Fencer από μαχητικά F-16C της τουρκικής Αεροπορίας, η Μόσχα προχώρησε άμεσα στην ανάπτυξη του νεότερου και ικανότερου αντιαεροπορικού συστήματος S-400 TRIUMPF ( SA-21 GROWLER) επί συριακού εδάφους.
Έτσι δημιούργησε άμεσα περιβάλλον A2/AD που πρακτικά τερμάτισε τη δράση της THK – όχι μόνο στον συριακό εναέριο χώρο – αλλά και σε μεγάλο τμήμα εντός του τουρκικού FIR λόγω του μεγάλου βεληνεκούς του συστήματος – υπό το φόβο αντιποίνων από τη Μόσχα.
Παράλληλα όμως οι ίδιοι περιορισμοί τέθηκαν για τα μαχητικά του αμερικανικού Ναυτικού που επιχειρούν από αεροπλανοφόρο του 6ου Στόλου στην Αν. Μεσόγειο όπως και συμμαχικά αεροσκάφη διαφόρων τύπων (γερμανικά Tornado, βελγικά και ιορδανικά F-16, α/φη ηλεκτρονικής παρακολούθησης, μη επανδρωμένα UAV – ακόμη και βομβαρδιστικά Β-1) εμποδίζοντας την πρόσβαση σε συγκεκριμένες περιοχές επιχειρησιακού ενδιαφέροντος.
Κινεζική «απαγόρευση» στον Ειρηνικό
Στις αρχές του 2016 με την αύξηση της έντασης στην Νότια Κινεζική Θάλασσα μεταξύ Κίνας-Ταιβάν-Βιετνάμ, το Πεκίνο ανέπτυξε το εγχώριας σχεδίασης και παραγωγής HQ-9 στη νήσο Woody Island, στο σύμπλεγμα Paracel που διεκδικούνται από την Κίνα. Λίγους μήνες αργότερα το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε την μεταστάθμευση 16 μαχητικών J-11B Flanker στο ίδιο νησί η οποία αποτελεί άνευ προηγουμένου κίνηση και υποδηλώνει την δραματική επαύξηση δυνατοτήτων που έχουν πετύχει οι κινεζικές Ε.Δ.
Η δημιουργία περιβάλλοντος A2/AD κατέδειξε την τεχνολογική και πρακτική δυνατότητα του Πεκίνου να αναπτύξει προηγμένα μαχητικά και συστήματα SAM προκειμένου να ισχυροποιήσει τη θέση της έναντι των ανταγωνιστών, ενώ έστειλε σαφές μήνυμα στην Ουάσιγκτον περιορίζοντας την πρόσβαση αεροναυτικών δυνάμεων σε ενδεχόμενες επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην επίμαχη περιοχή.
Εξαγωγές συστημάτων SAM σε Ιράν και Τουρκία
Δεν είναι όμως μόνο οι συγκεκριμένες χώρες ικανές για δημιουργία «απαγορευμένων» περιοχών καθώς Ρωσία και Κίνα είναι πρόθυμες να εξάγουν προηγμένα αμυντικά συστήματα σε χώρες εχθρικά διακείμενες προς τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Τον Απρίλιο η Τεχεράνη επέδειξε τμήματα από το σύστημα S-300 που εκτιμάται ότι θα συγκροτήσει 4 συνολικά συστοιχίες στο Ιράν για τη δημιουργία περιβάλλοντος A2/AD σε περιοχές στρατηγικής σημασίας τόσο στην ενδοχώρα όσο και στις ακτές του Περσικού.
Η Τουρκία είναι επίσης μια χώρα η οποία αν και αποτελεί κράτος μέλος του ΝΑΤΟ επιδιώκει να αποκτήσει συστήματα S-400 από τη Ρωσία στο πλαίσιο ενίσχυσης των σχέσεων των δύο χωρών.
Η Μόσχα εμφανίζεται να είναι πρόθυμη για την εξαγωγή συστημάτων – αν και πολλοί αμφιβάλλουν ότι θα επιτραπεί η εξαγωγή ενός συστήματος τεχνολογίας αιχμής χωρίς να υποστεί σημαντική υποβάθμιση επιχειρησιακών επιδόσεων.
Σε κάθε περίπτωση η προοπτική απόκτησης S-400 από την Άγκυρα είναι μια εξαιρετικά δυσάρεστη προοπτική για τις ΗΠΑ οι οποίες είναι βέβαιο ότι δεν βλέπουν με καθόλου καλό μάτι την απόκτηση ικανότητας A2/AD από την Τουρκία..
Λύση η ενίσχυση του στόλου μαχητικών 5ης γενιάς
Οι σχεδιαστές στρατιωτικών επιχειρήσεων πλέον θεωρούν σίγουρη την ύπαρξη ικανότητας A2/AD όχι μόνο σε κύριες αλλά και περιφερειακές συγκρούσεις με αποτέλεσμα η χρησιμότητα μαχητικών κρούσης όπως το F-35 και πρωτίστως αεροπορικής υπεροχής όπως το F-22 να είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της απειλής.
Πρόσφατα μάλιστα εξετάστηκε και η πιθανότητα επανέναρξης παραγωγής του F-22 για λογαριασμό της αμερικανικής Αεροπορίας.
Για το λόγο αυτό η αρμόδια επιτροπή Άμυνας του Κογκρέσου υπογράμμισε μεταξύ άλλων ότι: « Με δεδομένη την εμφάνιση αυξανόμενου αριθμού απειλών για την αεροπορική υπεροχή των ΗΠΑ ως αποτέλεσμα αναπλήρωσης του τεχνολογικού επιπέδου σε αμυντικά συστήματα χωρών σε ολόκληρο τον κόσμο καθώς και συμμαχικών χωρών που επιζητούν προηγμένα μαχητικά υψηλών επιδόσεων για την αντιμετώπιση αναδυόμενων απειλών, η επιτροπή πιστεύει ότι η πρόταση για την επανέναρξη παραγωγής του F-22 χρήζει περεταίρω διερεύνησης».
Είναι σαφές οτι οι ΗΠΑ έχουν συνειδητοποιήσει εδώ και πολύ καιρό οτι η αεροπορική υπεροχή που θεωρούσαν δεδομένη σε όλα τα θέατρα επιχειρήσεων μετά το Β ΠΠ δεν είναι πλέον δεδομένη και θα πρέπει να κερδιθεί με το “δύσκολο τρόπο” απέναντι σε όλους τους πιθανούς μελλοντικούς αντιπαλους.
Θα προσφέρουν λοιπόν όσα υπόσχονται τα μαχητικά 5ης γενιάς με την χρήση της τεχνολογίας Stealth; Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αποδείξεις που να υποδηλώνουν το αντίθετο..
