του Σάββα Καλεντερίδη
Στο άρθρο μας της Παρασκευής περιγράψαμε το τακτικό και το στρατηγικό-κοσμοϊστορικό πλαίσιο της κρίσης που ξέσπασε μεταξύ Ρωσίας-Τουρκίας, με αφορμή την κατάρριψη του ρωσικού Su-24 από τουρκικά F-16, στις 24 Νοεμβρίου 2015.
Αν και στο σημερινό μας άρθρο θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε τις βαθύτερες γεωπολιτικές πτυχές και επιπτώσεις της κρίσης που είναι σε εξέλιξη, θα κάνουμε μια μικρή αναφορά στην περιοχή των αλεβιτών Τουρκομάνων, όπου καταρρίφθηκε το ρωσικό Su-24.
Μία από τις επιδιώξεις της Τουρκίας ήταν η παρέμβαση του ΝΑΤΟ, και ο φόβος κλιμάκωσης της κρίσης με νέες αερομαχίες και καταρρίψεις να υποχρεώσει τη Ρωσία να παγώσει τους βομβαρδισμούς στην περιοχή των Τουρκομάνων και άρα την προέλαση του συριακού στρατού, που σημαίνει εκδίωξη των Τούρκων παρακρατικών Γκρίζων Λύκων και τζιχαντιστών-πρακτόρων της Τουρκίας, που κατέχουν στρατιωτικά την περιοχή.
Και είναι γεγονός ότι από τις 24 Νοεμβρίου 2015 μέχρι το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου τα ρωσικά αεροσκάφη έπαψαν τους βομβαρδισμούς, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η Τουρκία κέρδισε το επικίνδυνο πόκερ που έπαιξε με την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού.
Μέχρι που το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου τα ρωσικά μαχητικά άρχισαν και πάλι να σφυροκοπούν θέσεις Τούρκων και τζιχαντιστών τρομοκρατών και μάλιστα σε απόσταση μόλις ενός χιλιομέτρου από τα τουρκικά σύνορα, χωρίς αυτή τη φορά τα τουρκικά F-16 να τολμήσουν να προειδοποιήσουν τα ρωσικά αεροσκάφη.
Στο σημείο αυτό να υπογραμμίσουμε τη σχεδιαστική ανεπάρκεια των Τούρκων, οι οποίοι θα έπρεπε να έχουν έτοιμο σχέδιο αντίδρασης για την περίπτωση που η Ρωσία δεν πτοούνταν από την κατάρριψη και συνέχιζε τους βομβαρδισμούς.
Και αν συνεχιστούν οι βομβαρδισμοί και χάσει η Τουρκία τα ερείσματά της στη στρατηγικής σημασίας περιοχή των Τουρκομάνων, θα έχει μείνει η κατάρριψη και η τεράστια ζημιά στις ρωσοτουρκικές σχέσεις, μαζί με την κρίση που συνεχίζεται και κανείς δεν γνωρίζει μέχρι πού μπορεί να φθάσει.
Αυτό στην Ελλάδα ο λαός μας το λέει «χωρίς κέρδος κέρατα»!
Να περάσουμε τώρα στο γεωπολιτικό. Η Τουρκία, με αποφάσεις που είχε λάβει τα τελευταία δέκα χρόνια, είχε αναβαθμίσει τις σχέσεις της με τη Ρωσία υπογράφοντας οικονομικές και ενεργειακές συμφωνίες στρατηγικού χαρακτήρα. Να σημειωθεί ότι ενώ ήδη η Τουρκία έχει ενεργειακή εξάρτηση –αφού καλύπτει το 54% των αναγκών της σε φυσικό αέριο, απαραίτητο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας– από τη Ρωσία,* έχει υπογράψει άλλες δύο μεγάλες συμφωνίες, μια για την κατασκευή του αγωγού Turkish Stream και μία για την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ενώ η κατάσταση στις ρωσοτουρκικές σχέσεις είχε αυτά τα χαρακτηριστικά, που μας επιτρέπει να πούμε ότι Ρωσία και Τουρκία ήταν στρατηγικοί εταίροι, και με δεδομένο ότι η Τουρκία κατέρριψε το ρωσικό αεροσκάφος χωρίς να πετύχει απολύτως τίποτα σε επιχειρησιακό επίπεδο στα μέτωπα της Συρίας, οφείλουμε να εξετάσουμε τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της κρίσης στις σχέσεις των δυο χωρών και δικαιούμαστε να αναζητήσουμε πιθανούς εξωγενείς παράγοντες που ώθησαν την Τουρκία στην πράξη της κατάρριψης.
Όσον αφορά την κρίση, η Ρωσία είναι υποχρεωμένη –καταδικασμένη θα λέγαμε– να κλιμακώσει τα μέτρα εναντίον της Τουρκίας, αν θέλει να διατηρήσει την εικόνα της μεγάλης δύναμης.
Και τα μέτρα, που δεν θα είναι μόνο οικονομικά, αφού υπάρχουν και οι Κούρδοι στο παιχνίδι, αναλόγως της τουρκικής αντίδρασης μπορεί να φτάσουν μέχρι την παύση της παροχής φυσικού αερίου. Ήδη η Τουρκία κάνει κινήσεις για να αντιμετωπίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο – Ερντογάν και Νταβούτογλου επισκέφθηκαν εσπευσμένα Κατάρ και Μπακού αντιστοίχως, όμως οι κινήσεις αυτές θα αρχίσουν να αποδίδουν μετά το 2018.
Άρα, αν η Ρωσία κόψει το φυσικό αέριο, η Τουρκία θα υποστεί βιβλική καταστροφή, κάτι που είναι δυνατόν να την ωθήσει ακόμα και στο κλείσιμο των Στενών στα ρωσικά πλοία, ενέργεια που θα αποτελέσει αιτία πολέμου για τη Ρωσία.
Αναμφίβολα, η κρίση ήδη πλήττει και τις δύο χώρες και τις απομακρύνει, κάτι που αντιμετωπίζεται με ανακούφιση από τη Δύση, στην οποία μπορούμε να αναζητήσουμε εκείνους που πιθανόν ενθάρρυναν τον Ερντογάν να προβεί στην απονενοημένη πράξη της κατάρριψης.
Σε ό,τι μας αφορά, πρέπει να κάνουμε τους δικούς μας λογαριασμούς με βάση το χειρότερο σενάριο, που είναι το κλείσιμο των Στενών.
Πιάστε τα μολύβια Έλληνες στρατηγιστές!
_______
*Το υπόλοιπο 12,44% από το Αζερμπαϊτζάν, 10,43 από την Αλγερία, 17,86 από το Ιράν και 4,76 από τη Νιγηρία.
