Τα Στενά του Hormuz δεν θα επιστρέψουν ποτέ στην κατάσταση πριν τον πόλεμο διαμηνύει το Ιράν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχονται ξανά σε μια επικίνδυνα γνώριμη τροχιά σύγκρουσης, με τον Donald Trump να δίνει νέα προθεσμία 60 ημερών στην Τεχεράνη για μια πυρηνική συμφωνία, την ώρα που η CIA, οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ, αμφισβητούν τις πραγματικές προθέσεις του ιρανικού καθεστώτος.
Πίσω από το μνημόνιο κατανόησης που παρουσιάζεται ως διπλωματική διέξοδος σε έναν πόλεμο, από τον οποίο οι ΗΠΑ έχουν βγει… ήδη ταπεινωμένες στρατιωτικά, αποκαλύπτεται μια βαθιά διαφωνία στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου, φόβοι για επανάληψη των γεγονότων που οδήγησαν στον πόλεμο του 2025 και έντονες ανησυχίες ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται και πάλι … ένα βήμα πριν από έναν ακόμη κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης με παγκόσμιες συνέπειες…
Το déjà vu στον Περσικό κόλπο είναι γεγονός…
Σοκ από CIA
Σύμφωνα με το Axios ο Διευθυντής της CIA John Ratcliffe ενημέρωσε τον Πρόεδρο Donald Trump και άλλους ανώτερους αξιωματούχους ότι τα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την προθυμία του Ιράν να προχωρήσει στις πυρηνικές παραχωρήσεις που επιδιώκουν οι ΗΠΑ σε οποιαδήποτε τελική συμφωνία, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Ο Ratcliffe δεν είναι ο μόνος σκεπτικιστής στην κορυφαία ομάδα του Trump.
Σύμφωνα με δύο πηγές, κατά τις εσωτερικές συζητήσεις ο Υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio και ο Υπουργός Άμυνας Pete Hegseth εξέφρασαν ανησυχίες και έθεσαν ερωτήματα σχετικά με το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) που ανακοινώθηκε την Κυριακή.
Αντίθετα, ο Αντιπρόεδρος Vance και οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Steve Witkoff και Jared Kushner υποστήριξαν τη συμφωνία.
Στο παρασκήνιο
Πριν από την ανακοίνωση της Κυριακής πραγματοποιήθηκε σειρά συναντήσεων υψηλού επιπέδου μεταξύ του Trump και των συμβούλων του σχετικά με τη συμφωνία.
Κατά τη διάρκεια αυτών των συναντήσεων, ο Trump και η ομάδα του εξέτασαν πληροφορίες που συγκέντρωσαν διάφορες αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, σύμφωνα με τις οποίες ο τρόπος με τον οποίο Ιρανοί αξιωματούχοι συζητούσαν τη συμφωνία μεταξύ τους δεν ήταν συμβατός με όσα έλεγαν στους διαμεσολαβητές και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφεραν δύο πηγές.
Οι Ratcliffe και Rubio υποστήριξαν ότι, βάσει αυτών των πληροφοριών, αμφέβαλλαν κατά πόσο η Τεχεράνη θα συμφωνούσε τελικά να προχωρήσει στα πυρηνικά βήματα που ζητούσαν οι ΗΠΑ.
«Οι πληροφορίες δείχνουν ότι οι προθέσεις του Ιράν δεν συνάδουν με τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει στο πλαίσιο της συμφωνίας», δήλωσε μία από τις πηγές, όπως μεταδίδει το Axios.
Τι λέει ο Λευκός Οίκος
«Ο Πρόεδρος Trump ακούει όλες τις απόψεις για κάθε ζήτημα, αλλά όλοι γνωρίζουν ότι εκείνος λαμβάνει την τελική απόφαση», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι το MOU καλύπτει όλες τις «κόκκινες γραμμές» της κυβέρνησης, διασφαλίζοντας ότι:
• Το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
• Δεν θα διατηρήσει τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
• Δεν θα μπορεί να κρατά όμηρο τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.
Παράλληλα τόνισε ότι ο Trump θα αποδεχθεί μόνο μια «καλή» τελική συμφωνία.
Η CIA και το State Department αρνήθηκαν να σχολιάσουν, ενώ το Πεντάγωνο δεν απάντησε επισημαίνει το Axios.
Η επόμενη φάση
Τα πυρηνικά σκέλη του MOU που υπογράφηκε την Κυριακή εξαρτώνται από την επίτευξη μιας πιο λεπτομερούς πυρηνικής συμφωνίας μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.
Οι Vance, Witkoff και Kushner αναμένεται να συναντηθούν την Παρασκευή 19/6 με τον Πρόεδρο της ιρανικής Βουλής Mohammad-Bagher Ghalibaf και τον Υπουργό Εξωτερικών Abbas Araghchi, παρουσία Πακιστανών και Καταριανών διαμεσολαβητών, για να συζητήσουν το επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων.
Τι προβλέπει το κείμενο
Αν και το πλήρες κείμενο της συμφωνίας των 14 σημείων δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενό του υποστηρίζει ότι το Ιράν θα λάβει περισσότερα απ’ όσα παραχωρεί στο πλαίσιο του MOU, εκτός εάν συμφωνήσει τελικά σε μια πυρηνική συμφωνία που θα ικανοποιεί τους αμερικανικούς στόχους.
Η συμφωνία έχει σχεδιαστεί ώστε να παρατείνει την εκεχειρία και να εγκαινιάσει 60 ημέρες διαπραγματεύσεων, οι οποίες μπορούν να παραταθούν με κοινή συναίνεση.
Στο πλαίσιο αυτό:
• Το Ιράν επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή του ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
• Οι δύο πλευρές δεσμεύονται να επιλύσουν το ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού.
• Θα συζητήσουν το μέλλον του εμπλουτισμού ουρανίου και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν.
• Το Ιράν θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις.
• Οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Εάν επιτευχθεί τελική πυρηνική συμφωνία, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν εντός 30 ημερών τις δυνάμεις που κινητοποίησαν για τον πόλεμο και θα προχωρήσουν στην άρση όλων των κυρώσεων κατά του Ιράν βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος.
Οι επιφυλάξεις των επικριτών
Οι επικριτές της συμφωνίας θεωρούν ότι το Ιράν δύσκολα θα υπογράψει μια πυρηνική συμφωνία με τους αμερικανικούς όρους και ότι στο μεταξύ θα αποκομίσει περισσότερα οφέλη από τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν σε ενημέρωση δημοσιογράφων τη Δευτέρα ότι τα οφέλη για την Τεχεράνη εξαρτώνται από συγκεκριμένες κινήσεις εκ μέρους της.
Ένας εξ αυτών δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα γνωρίζουν μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες εάν το Ιράν είναι πραγματικά διατεθειμένο να προχωρήσει σε ουσιαστικές πυρηνικές παραχωρήσεις.
Σε διαφορετική περίπτωση, η διαδικασία μπορεί να σταματήσει χωρίς η Τεχεράνη να αποκομίσει σημαντικά οφέλη.
Ο γερουσιαστής Lindsey Graham δήλωσε στο Axios: «Με ανησυχεί κάπως το γεγονός ότι η ιρανική εκδοχή της συμφωνίας φαίνεται διαφορετική από αυτή που περιγράφει η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα», ζητώντας παράλληλα την άμεση δημοσιοποίηση του εγγράφου.
Τα Στενά του Hormuz
Παρότι οι πυρηνικές διατάξεις είναι υπό όρους, το MOU προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το κείμενο:
• Το Ιράν θα λάβει μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρεώσεις για 60 ημέρες.
• Οι ΗΠΑ θα άρουν σταδιακά τον αποκλεισμό τους, ο οποίος θα έχει τερματιστεί πλήρως εντός 30 ημερών.
• Το Ιράν θα ξεκινήσει διάλογο με το Ομάν για τη μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στα Στενά.
• Στον διάλογο θα συμμετάσχουν και άλλες χώρες του Κόλπου, με στόχο μια λύση συμβατή με το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.
Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη αναφερθεί στο ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης μετά τη λήξη της 60ήμερης περιόδου.
Σοκ από Ιράν – Τα Στενά του Hormuz δεν θα επιστρέψουν ποτέ στην προπολεμική τους κατάσταση
Ο Saman Rezaei, επικεφαλής της ένωσης εμπορικής ναυτιλίας του Ιράν, δήλωσε ότι πιστεύει πως το σύστημα διέλευσης στα Στενά του Hormuz «δεν θα επιστρέψει ποτέ στην προπολεμική του κατάσταση», ακόμη και μετά την οριστική λήξη της κρίσης.
«Για αιώνες, τα Στενά αποτελούσαν ασφαλές καταφύγιο για την εμπορική ναυτιλία, όμως αυτός ο πόλεμος διέλυσε την προηγούμενη τάξη και δομή και θα πρέπει να περιμένουμε τη διαμόρφωση μιας νέας τάξης και ενός πιο αποτελεσματικού ρόλου για τα παράκτια κράτη της περιοχής» επισήμανε ο Rezaei μιλώντας στο Al Jazeera.
Ο Rezaei, ο οποίος είναι γενικός γραμματέας του Iranian Merchant Mariners Syndicate (IMMS), οργανισμού που συνδέεται με τη International Transport Workers’ Federation (ITF), ανέφερε ότι η παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία θεωρεί πως η πλήρης επιστροφή στην κανονικότητα στα Στενά θα μπορούσε να αποτελέσει μια «μακρά και αβέβαιη διαδικασία».
Όπως υποστήριξε, η αποκατάσταση της ομαλότητας εξαρτάται από μια σειρά «παραγόντων και εκτιμήσεων» που βασίζεται στη «διατηρήσιμη ειρήνη, στη μείωση της αντιληπτής απειλής και σε αρκετούς διαδοχικούς κύκλους διέλευσης χωρίς περιστατικά».
Εβδομάδες, αν όχι μήνες
Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, ο Rezaei σημείωσε ότι η ITF έχει εκτιμήσει πως η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει «εβδομάδες, αν όχι μήνες», εξαιτίας του τεράστιου συσσωρευμένου όγκου πλοίων που αναμένουν διέλευση, καθώς και της ανάγκης αλλαγής πληρωμάτων.
«Επιπλέον, αρκετές σημαντικές υποδομές των λιμενικών και μεταφορικών αρχών, καθώς και των εμπορικών και πετρελαϊκών αρχών και στις δύο πλευρές του Κόλπου, έχουν υποστεί ζημιές από τον πόλεμο, γεγονός που απαιτεί σημαντική χρηματοδότηση, αλλά και χρόνο για επισκευή και ανακατασκευή», ανέφερε ο Rezaei, τονίζοντας ότι περίπου 22.000 ναυτικοί έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο εδώ και σχεδόν τέσσερις μήνες και έχουν «υποστεί σοβαρές δοκιμασίες και σημαντικές βλάβες».
Όπως δήλωσε, οι απειλές και οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων αυξήθηκαν σημαντικά, «ιδιαίτερα μετά την έναρξη του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, ο οποίος ανέβασε το επίπεδο της έντασης στη θάλασσα», με αποτέλεσμα να υπάρξουν θύματα μεταξύ αμάχων, συμπεριλαμβανομένων «ναυτικών, αλιέων, λιμενεργατών και πλοηγών».
«Η άμεση προτεραιότητα είναι η ασφαλής αποχώρηση όλων των ναυτικών, με διεθνή συνεργασία, ανεξαρτήτως της πολιτικής έκβασης», δήλωσε ο Rezaei.
Οι 30 ημέρες
Αναφερόμενος στη μεταπολεμική περίοδο, ο Rezaei εκτίμησε ότι η αποκατάσταση της κατάστασης θα γίνει σταδιακά.
Σύμφωνα με την πρόβλεψή του, η διαδικασία θα ξεκινήσει με την επίσημη υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης (MOU) στην Ελβετία στις 19 Ιουνίου και θα ακολουθήσει ένα διάστημα 30 ημερών, κατά το οποίο «το Ιράν δεσμεύεται να αρχίσει επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης».
Ωστόσο, όπως σημείωσε, οι έλεγχοι ασφαλείας ενδέχεται να διαρκέσουν από 40 έως 50 ημέρες προτού «τα μεγάλα πλοία αισθανθούν ξανά ασφαλή να διέρχονται από την περιοχή».
Παράλληλα, το υψηλό κόστος ασφάλισης και η παρατεταμένη έλλειψη εμπιστοσύνης θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την πλήρη επιστροφή στην κανονικότητα «για διάστημα έως και οκτώ μηνών», κατέληξε ο Rezaei.
Τα παγωμένα κεφάλαια και το ταμείο των 300 δισ. δολαρίων
Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα των διαπραγματεύσεων αφορά την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων.
Το MOU αφήνει σημαντικά περιθώρια ερμηνείας, αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ «αναλαμβάνουν να καταστήσουν τα κεφάλαια πλήρως διαθέσιμα προς χρήση με την εφαρμογή του MOU».
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι θα εφαρμοστεί μοντέλο «αμοιβής βάσει απόδοσης» («pay for performance»), σύμφωνα με το οποίο η αποδέσμευση κεφαλαίων θα γίνεται μόνο εφόσον το Ιράν προχωρά σε θετικές ενέργειες.
Παράλληλα, το MOU προβλέπει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει ένα «οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο» για τη δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων με σκοπό την «ανασυγκρότηση και οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν, καθώς και μηχανισμό εφαρμογής του.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη προοπτική, η οποία θα μπορούσε να υλοποιηθεί μόνο εφόσον το Ιράν διαλύσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και προχωρήσει σε ουσιαστικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις.
Το déjà vu
Από την ερχόμενη Παρασκευή 19/6 αναμένεται να αρχίσει να «τρέχει» μια προθεσμία 60 ημερών προς το Ιράν για την επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας, υπό τη σκιά της απειλής αμερικανικής στρατιωτικής δράσης.
Ο Πρόεδρος Donald Trump δηλώνει ότι ελπίζει σε συμφωνία, ακόμη και αν η ηγεσία της Τεχεράνης υιοθετεί σκληρή ρητορική και το Ισραήλ πιέζει για περισσότερες στρατιωτικές ενέργειες.
Σας θυμίζει κάτι;
Αν και το déjà vu είναι τεχνικά μια ψευδαίσθηση του νου, το παραπάνω έχει συμβεί ξανά.
Είναι ταυτόχρονα η κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η Μέση Ανατολή και εκείνη στην οποία βρισκόταν τον Απρίλιο του 2025, λίγες εβδομάδες πριν από τα πρώτα ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν πέρυσι και την αμερικανική επίθεση στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
Ο τελευταίος χρόνος στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις μοιάζει να έχει επιστρέψει στο ίδιο σημείο, αλλά η πορεία έχει ακολουθήσει καθοδική σπείρα, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την ευρύτερη περιοχή.
Η επιστολή Trump
Υπενθυμίζεται ότι ο Trump είχε στείλει επιστολή στον τότε Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Ayatollah Ali Khamenei, τον Μάρτιο του 2025, προτείνοντας προθεσμία δύο μηνών για την επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας, διαφορετικά θα ακολουθούσε η χρήση βίας.
Ο απεσταλμένος του, Steve Witkoff, μετέβη στο Ομάν τον Απρίλιο του 2025 για να προωθήσει τη διπλωματία.
Όμως η όλη προσπάθεια κατέρρευσε όταν η ισραηλινή επιχείρηση «Operation Rising Lion» επέβαλε τη στρατιωτική λύση ως τη μόνη διαθέσιμη πορεία στις 13 Ιουνίου.
Ακολούθησε ένας πόλεμος 12 ημερών, κατά τον οποίο το Ισραήλ εξουδετέρωσε μεγάλο μέρος του ιρανικού μηχανισμού ασφαλείας και ισχυρίστηκε ότι έπληξε σημαντικά τις πυραυλικές δυνατότητες της χώρας.
Στη συνέχεια επενέβησαν οι ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι «διέλυσαν ολοκληρωτικά» το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η νέα προθεσμία των 60 ημερών
Έπειτα από χιλιάδες θανάτους τους τελευταίους τρεις μήνες – περισσότερους από 3.000 στο Ιράν, περίπου οι μισοί άμαχοι σύμφωνα με οργανώσεις παρακολούθησης, και πάνω από 3.600 στον Λίβανο, πολλοί επίσης άμαχοι σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της χώρας – η επανάληψη του ίδιου μοτίβου με τον Ιούνιο του περασμένου έτους μοιάζει σκληρά επαναλαμβανόμενη, αν όχι παράλογη.
Ωστόσο, ο Trump έχει κυριολεκτικά επιχειρήσει την ίδια προσέγγιση δύο φορές.
Και στις δύο περιπτώσεις βρέθηκε τελικά να εμπλέκεται σε στρατιωτική δράση υπό την πίεση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu.
Μετά και τις δύο στρατιωτικές επιχειρήσεις, ο Trump δήλωσε ότι επρόκειτο για επιτυχία και ότι προκλήθηκαν εκτεταμένες ζημιές στο Ιράν, ισχυρισμοί που αμφισβητούνται από τμήματα της ίδιας της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών.
Ωστόσο, η νέα προθεσμία των 60 ημερών – που φαίνεται να αποτελεί μέρος του μνημονίου κατανόησης – υποδηλώνει ότι ο κύκλος αυτός ίσως επαναληφθεί ξανά.
Τα 2 ερωτήματα
Δύο βασικά ερωτήματα παραμένουν για τον Λευκό Οίκο: Τι κερδήθηκε από τον τελευταίο χρόνο βίας στη Μέση Ανατολή και κατά πόσο κάθε νέος κύκλος βίας καθιστά την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν περισσότερο ή λιγότερο πιθανή;
Το δεύτερο ερώτημα είναι ευκολότερο να απαντηθεί.
Το Ιράν, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του και μεγάλου μέρους της κορυφαίας ηγεσίας ασφαλείας του, καθώς και μετά τις επιθέσεις στο συμβατικό του οπλοστάσιο, πιθανότατα επιθυμεί περισσότερο από ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Ωστόσο, φαίνεται ότι βρίσκεται πιο μακριά από αυτόν τον στόχο σε σχέση με τον Απρίλιο του 2025, όταν ο εμπλουτισμός ουρανίου βρισκόταν στο αποκορύφωμά του, οι εγκαταστάσεις ήταν άθικτες και το επιστημονικό δυναμικό σε μεγάλο βαθμό ενεργό.
Οποιαδήποτε προσπάθεια κατασκευής βόμβας σήμερα θα έπρεπε να γίνει υπό την αυστηρή επιτήρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, με υλικά και εξοπλισμό που ίσως χρειαστεί να ανασυρθούν από τα ερείπια.
Απίθανο το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο
Αν και οι δυνατότητες του Ιράν είχαν υποτιμηθεί πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου, η κατασκευή πυρηνικού όπλου απαιτεί εντελώς διαφορετικό επίπεδο τεχνολογικής πολυπλοκότητας.
Υπό τις σημερινές συνθήκες κρίσης και πίεσης, ένα τέτοιο εγχείρημα φαίνεται απίθανο, αν και όχι αδύνατο.
Το ευρύτερο ερώτημα είναι πιο σύνθετο και η απάντησή του δεν προσφέρει ιδιαίτερη παρηγοριά στον Λευκό Οίκο.
Το δίδαγμα που αγνοήθηκε
Ο Trump βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με τους διαδόχους των ηγετών που σκοτώθηκαν και ελπίζει ότι η βία και το πένθος θα τους έχουν καταστήσει πιο δεκτικούς σε μια συμφωνία.
Ο Ανώτατος Ηγέτης Mojtaba Khamenei, ο οποίος τραυματίστηκε στην επίθεση που σκότωσε τον πατέρα, τη σύζυγο και τον γιο του, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί πρόσωπο πρόθυμο για άμεση συμφιλίωση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αντιμετωπίσει παρόμοιο πρόβλημα στο Αφγανιστάν, όπου οι συνεχείς επιδρομές εναντίον ηγετών των Ταλιμπάν άφησαν πίσω τους οργισμένους και εκδικητικούς γιους να αναλαμβάνουν την εξουσία, με λιγότερους μετριοπαθείς συνομιλητές διαθέσιμους όταν ερχόταν η ώρα των διαπραγματεύσεων.
Το δίδαγμα των επιθέσεων αποκεφαλισμού της ηγεσίας δεν φαίνεται να ελήφθη υπόψη στις επιθέσεις του Φεβρουαρίου και του Μαρτίου.
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ είτε δεν γνώριζαν ποιοι θα διαδέχονταν τους ηγέτες που εξόντωσαν, είτε δεν ενδιαφέρονταν, είτε προτίμησαν συνειδητά να απομακρύνουν σχετικά μετριοπαθείς προσωπικότητες.
Η διαδικασία διαδοχής φαίνεται να έχει ενισχύσει τη θέση των σκληροπυρηνικών στο Ιράν ή τουλάχιστον να τους έχει επιτρέψει να ασκούν μεγαλύτερη επιρροή μέσα στο κλίμα ανασφάλειας και φόβου που επικρατεί.
Οι 4 «πληγές» των ΗΠΑ
Το Ιράν έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.
Οι ηγέτες του ζουν υπό συνεχή πίεση, βαρύ πένθος, αϋπνία και τις επιπτώσεις κυρώσεων και αεροπορικών επιδρομών.
Ωστόσο, και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υποστεί ζημιές σε τέσσερις βασικούς τομείς.
Πρώτον, η αποτρεπτική ισχύς του αμερικανικού στρατού φαίνεται λιγότερο αποτελεσματική από ό,τι πριν από τέσσερις μήνες. Παρά τα περισσότερα από 13.000 πλήγματα που έχουν πραγματοποιηθεί, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, η ικανότητα του Ιράν να προκαλεί αναταραχή μέσω drones, ναρκών και πυραύλων εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, κυρίως λόγω των οικονομικών συνεπειών που θα είχε μια άνοδος των τιμών της ενέργειας.
Δεύτερον, οι σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ έχουν επηρεαστεί σημαντικά. Ο Netanyahu φαίνεται να έπεισε τον Trump τον Φεβρουάριο να στηρίξει μια ταχεία στρατιωτική επίθεση, αλλά λίγους μήνες αργότερα, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Axios, βρέθηκε να δέχεται οργισμένες τηλεφωνικές επικοινωνίες από τον Αμερικανό Πρόεδρο, ο οποίος φέρεται να του είπε ότι χωρίς τη δική του υποστήριξη θα βρισκόταν στη φυλακή.
Τρίτον, το Ιράν έχει πλέον επεκτείνει την «ομπρέλα ασφαλείας» του προς τη Hezbollah στον Λίβανο. Μετά από ισραηλινό πλήγμα στη νότια συνοικία Dahieh της Βηρυτού, στις 7 Ιουνίου, το Ιράν ανταπέδωσε πλήττοντας το Ισραήλ. Αναλυτές επισημαίνουν ότι ήταν η πρώτη φορά που η Τεχεράνη επιτέθηκε στο Ισραήλ ως απάντηση σε πλήγμα εναντίον τρίτης χώρας.
Τέταρτον, έχει πληγεί η προσωπική πολιτική εικόνα του Trump. Η στρατιωτική σύγκρουση έχει μειώσει την υποστήριξη που απολαμβάνει από τη βάση του κινήματος MAGA, έχει επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών και έχει υπονομεύσει την εικόνα του ως ειρηνοποιού ηγέτη που φιλοδοξούσε ακόμη και για Νόμπελ Ειρήνης.
Το τελικό ερώτημα
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν τεράστια ισχύ.
Το ερώτημα, καθώς η περιοχή εισέρχεται ίσως σε ακόμη έναν κύκλο 60 ημερών διαπραγματεύσεων υπό την απειλή στρατιωτικής δράσης, είναι αν αυτή η πολιτική επανάληψης του ίδιου μοτίβου είναι η σωστή ή αν έχει τελικά καταστήσει τη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ και τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες λιγότερο ασφαλείς, καθιστώντας αναγκαία μια ριζική επανεκκίνηση της στρατηγικής.
www.bankingnews.gr
