Αθανάσιος Πιτσιόρλας : Η κορδέλα της Άννας Ψαρούδα Μπενάκη δεν ξεθωριάζει!

Αθανάσιος Πιτσιόρλας 

δικηγόρος Θεσσαλονίκης 

[email protected] 

1. «Θα βγεί αληθινή η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη; Προς παραίτηση ο υφυπουργός Εξωτερικών που φεύγει την κατάλληλη στιγμή;» Αυτός είναι ο τίτλος δημοσιογραφικού άρθρου της 8 Ιαν. 2025 [https://www.pentapostagma.gr/ethnika-themata/ellinotoyrkika/7162628_bomba-apo-ton-antistratigo-i-mpaltzoi-gia-prespes-toy], το οποίο φέρει έως και τον στρατηγό Ιωάννη Μπαλτζώη να έχει χρησιμοποιήσει τη δήλωσή της 2005: «ο απόστρατος Αντιστράτηγος μίλησε και για επαλήθευση των απίστευτων λεγομένων της κ. Άννας Ψαρούδας Μπενάκη προς τον τότε πρόεδρο της Ελλάδος …, σχετικά με τον “περιορισμό των ελληνικών συνόρων”…… για την ευημερία του ελληνικού λαού και της ΕΕ.» για να υποστηρίζει ότι κάποιοι προετοιμάζουν λύση πακέτο στο Αιγαίο.» Αρκετά! Όταν λέμε αρκετά, εννοούμε αρκετά, με τη δήλωση της κυρίας Μπενάκη η οποία πούλησε ένα σπουδαίο τίποτα! 
2. Όταν ο Κάρολος Παπούλιας εκλέχθηκε πρόεδρος της Δημοκρατίας η κυρία Μπενάκη, ως πρόεδρος της Βουλής, του διάβασε από χαρτί μπροστά στις κάμερες (8.2.2005):  
3. «Αναλαμβάνετε κύριε Πρόεδρε, την Προεδρία της Ελληνικής Δημοκρατίας για μια πενταετία όπου θα σημειωθούν σημαντικά γεγονότα και εξελίξεις. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα προωθηθεί με την ψήφιση, ενδεχομένως, και της συνταγματικής συνθήκης, τα εθνικά σύνορα και ένα μέρος της εθνικής κυριαρχίας θα περιορισθούν χάριν της ειρήνης και της ευημερίας και της ασφάλειας στη διευρυμένη Ευρώπη, τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη θα υποστούν μεταβολές, καθώς θα μπορούν να προστατεύονται, αλλά ίσως και να παραβιάζονται από αρχές και εξουσίες πέραν των γνωστών και καθιερωμένων και πάντως, η δημοκρατία θα συναντήσει προκλήσεις και θα δοκιμασθεί από ενδεχόμενες νέες μορφές διακυβέρνησης». 
4. Άκουσα την δήλωση όταν έγινε. Μετά, την επανέλαβαν τόσοι που την έκαναν περίπου τσιμέντο. Φοβάμαι ότι μερικοί δημοσιογράφοι σήμερα την εκμεταλλεύονται αισχρά. Ραδιόφωνο της Θεσσαλονίκης την πουλάει με το κιλό. Φοβάμαι επίσης ότι κάποιοι άλλοι το κάνουν σκόπιμα για να υποβάλουν την ιδέα του μοιραίου. Όταν βγαίνει κάτι περίεργο σε εθνική ή άλλη σοβαρή υπόθεση, ο ομιλητής τσοντάρει ένα, «θα θυμάστε τι είπε η Μπενάκη», «Το είιπε η Μπενάκη», και … τελειώσαμε. Της πιστώνουν ότι «το προέβλεψε», «το ήξερε», ενώ τίποτε από αυτά δεν έκανε διότι η δήλωση δεν είχε κανένα νόημα. Τη δήλωση την έχουν συσχετίσει με πολλά, π.χ. με την «μνηνομιακή καταιγίδα» και τώρα με τις ενέργειες Γεραπετρίτη-Μητσοτάκη στο Αιγαίο. 
5. Είμαστε 20 έτη μετά και η δήλωση έχει γίνει μπαλαντέρ. Άρα, υπάρχει πρόβλημα εδώ το οποίο πάει πολύ πέρα από την κούρασή μου. Πριν συνεχίσουμε ας θυμίσω ότι η κυρία Μπενάκη είναι νομικός του ποινικού δικαίου, σχετική με το σύνολο σχεδόν της δήλωσής της όσο ένας υδραυλικός σπιτιού είναι σχετικός με ηλεκτρική εγκατάσταση εργοστασίου. Είναι πολύ αμφίβολο αν την συνέταξε η ίδια. 
6. Πέντε μέρες μετά τη δήλωση, η κυρία Μπενάκη οδηγήθηκε σε νέα δήλωση για την πρώτη και (φέρεται να), «τονίζει πως δεν είχε πρόθεση να διατυπώσει ανησυχίες αλλά μονάχα διαπιστώσεις και επισημάνσεις για το βάρος της προσαρμογής στα νέα δεδομένα που υπήρχαν» [https://www.newsbeast.gr/weekend/arthro/6020148/gnorize-pragmati-i-anna-mpenaki-psaroyda-apo-to-2005-gia-tin-mnimoniaki-kataigida-poy-tha-erchotan]. Στο τίποτα φέρεται να προσέθεσε ανοησίες. Μόνη της έδειξε την κενότητα της δήλωσης και το αδιέξοδό της. Ας τελειώνουμε πρώτα με τις ανοησίες. Διαπιστώσεις κάνουμε για πράγματα τελειωμένα, έστω σχηματισμένα. Η δήλωση έγινε αποκλειστικά για το μέλλον. Για το μέλλον κάνουμε προβλέψεις, υποθέσεις και σενάρια, όχι διαπιστώσεις. Άρα, δεν έκανε καμία διαπίστωση. 
7. Πριν καταγράψουμε, 20 έτη μετά, το συμπέρασμα ότι πρόκειται για έντεχνες μπαρούφες (πιο δίκαιος θα ήταν άλλος όρος καφενείου), ας δούμε το περιεχόμενο της δήλωσης. Η κυρία Μπενάκη, ενεργός πολιτικός Νο 3 ή όποιος τη συνέταξε, πήρε το απόφθεγμα του σκοτεινού φιλόσοφου Ηράκλειτου «τα πάντα ρει» και το αναδιατύπωσε με περισσότερα λόγια. Αυτά τα λόγια είναι: 1) γενικότητες, σε ζητήματα μη προσιτά στο μέσο ακροατή, ικανές να χωρέσουν πολλούς και πολλά, 2) μελλοντολογίες. Όλη η δήλωση κυριαρχείται από «θα» και 3) λέξεις με δύναμη πρόκλησης σκανδάλου. Όλα αυτά, 4) με φωνή καθαρή, και 5) με αυτοπεποίθηση, «θα σημειωθούν». 
8. Με τέτοιες προδιαγραφές, όπως μία κορδέλα-μυγοπαγίδα παγιδεύει τις μύγες, η δήλωση εγκλώβισε τη φαντασία των αδυνάτων, όσων πιάνουν όλα τα υπονοούμενα και όσων είναι έτοιμοι να σκανδαλίζονται. Ας ξεκλειδώσουμε λοιπόν όλη τη δήλωση, φράση τη φράση, για να φανεί επιτέλους το μηδενικό της νόημα.  
9. «Αναλαμβάνετε κύριε Πρόεδρε, την Προεδρία της Ελληνικής Δημοκρατίας για μια πενταετία όπου θα σημειωθούν σημαντικά γεγονότα και εξελίξεις». Δηλαδή αν δεν το έλεγε, σημαντικά γεγονότα και εξελίξεις στη πενταετία δεν θα έρχονταν;  
10. «Η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα προωθηθεί με την ψήφιση, ενδεχομένως, και της συνταγματικής συνθήκης.» Δηλαδή εάν δεν το έλεγε, δεν θα γινόταν άλλη ευρωπαική ενοποίηση; Προσοχή: αυτό το τμήμα στη δήλωση είναι το μόνο συγκεκριμένο και χρονικά το πιο κοντινό της. Το ζήτημα το είχε μπροστά της και ήταν σίγουρη για την έκβαση, «η συνταγματική συνθήκη θα ψηφιστεί» ενώ δεν έπρεπε. Το ευρωπαικό σύνταγμα οι γάλλοι (29.05.2005) και οι ολλανδοί ψηφοφόροι (01.06.2005) το έστειλαν στα σκουπίδια! Άρα, απέτυχε στο ένα συγκεκριμένο, κοντινό της θέμα, που ήταν στη κρίση λαών.  
11. «Τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη θα υποστούν μεταβολές, καθώς θα μπορούν να προστατεύονται, αλλά ίσως και να παραβιάζονται από αρχές και εξουσίες πέραν των γνωστών και καθιερωμένων». Σιγά την πρόβλεψη! Ή μένεις ή φεύγεις! Εδώ προσέθεσε κενές λέξεις όπως κάνει η διαφήμιση με εντυπωσιακά λόγια χωρίς νόημα. Τέτοια γενικόλογα πράγματα για δικαιώματα, για αρχές και εξουσίες άγνωστες τα είπε σε περίοδο που σιγόκαιγε στην Ελλάδα το δημοσιονομικό πρόβλημα, μετά την έκρηξη του οποίου τα κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα απλά καταργήθηκαν. Με τόσους καταλόγους δικαιωμάτων ως σήμερα, μένει να έρθει κάποτε και ένας για τις κατσαρίδες! 
12. «και πάντως, η δημοκρατία θα συναντήσει προκλήσεις και θα δοκιμασθεί από ενδεχόμενες νέες μορφές διακυβέρνησης». Ποια δημοκρατία; Στην Ελλάδα, στο Καναδά ή αλλού; Οι ψυχολόγοι βλέπουν «θέματα» και οι πολιτικοί «προκλήσεις». Και όταν δεν έχουν μπροστά τους προκλήσεις, υπάρχει πάντα ως θέμα η δημοκρατία, η οποία, αν μιλάμε για την Ελλάδα, στην πράξη δεν υφίσταται. Συγνώμη, τι καιρό θα κάνει αύριο;  
13. Τελευταίο το πιο επίμαχο σημείο: «τα εθνικά σύνορα και ένα μέρος της εθνικής κυριαρχίας θα περιορισθούν χάριν της ειρήνης και της ευημερίας και της ασφάλειας στη διευρυμένη Ευρώπη». Ούτε ρητά ούτε αλλιώς προκύπτει ότι η δήλωση αφορούσε τα ελληνικά υλικά σύνορα και την ελληνική κυριαρχία. Είπαμε ότι πρόκειται για σκανδαλώδεις γενικότητες. Η εξασθένιση των εθνικών συνόρων και της εθνικής κυριαρχίας εν γένει μελετούνται από επιστήμονες στην Ευρώπη και αλλού στο κόσμο εδώ και δεκαετίες. Π.χ. η λέξη παγκοσμιοποίηση είναι άγνωστη; Κάθε φορά που έχει μεταφερθεί εθνική εξουσία στην ΕΕ, τα εθνικά σύνορα και η εθνική κυριαρχία έχουν εξασθενίσει. Π.χ. αν αστυνομικοί άλλων χωρών μπορούν να μπουν σε ελληνικό ή άλλο εθνικό έδαφος της ΕΕ σε επιχείρηση καταδίωξης τότε τα εθνικά σύνορα φαίνονται αλλιώς. Με το τμήμα αυτό της δήλωσης αντέγραψε το συρμό της εποχής πάιζοντας νότες πάνω σε θέμα με βέβαιη ικανότητα σκανδάλου. 
14. Τα σύνορα, βασικό στοιχείο ενός κράτους, συζητιούνται ως νομικά απαραβίαστα, μέχρι να υπάρξει πυροδότηση εξελίξεων. Είχε συμβεί προς τη μία κατεύθυνση με τη Σοβιετική Ένωση και τη Γιουγκοσλαβία και προς την άλλη με τις Γερμανίες. Η πρώτη αλλαγή συνόρων που έγινε στην μείζονα Ευρώπη μετά το 2005 ήταν μάλλον στην Κριμαία, επτά έτη από τη δήλωση. Μετά, τo 2018, Βέλγιο και Ολλανδία, επειδή ο ποταμός Maas έκανε νάζια, αντάλλαξαν με συμφωνία εδάφη περίπου 28 ποδοσφαιρικών γηπέδων η μία και λίγο λιγότερο η άλλη για να διευκολυνθεί η αστυνόμευση. Μήπως εννοούσε κάποιο από τα δύο η κυρία Μπενάκη; Πόσο πρέπει να περιμένουμε για να δούμε εάν επαληθεύεται; 
15. Έχουμε δει, έστω σε αδρές γραμμές, πόσο κενή ήταν η δήλωση. Το άλλο σοβαρό ήταν πώς και γιατί προέκυψε. Την εποχή τη θυμάμαι πολύ καλά. Τη δήλωση αυτή μπροστά στις κάμερες την επέβαλαν τα τηλεοπτικά ΜΜΕ, με τον ίδιο τρόπο που διαμορφώνουν το πρόγραμμα των αθλητικών αγώνων. Δεν εννοώ ότι καθόρισαν το περιεχόμενό της. Σε εποχή πολιτικής φτώχειας η συμφωνία έλεγε, «δήλωσε κάτι να γεμίσουμε τον τηλεοπτικό μας χρόνο». Και δεν ήταν η μόνη δήλωση με κέντρο το προεδρικό μέγαρο. Από την πλευρά τους οι πολιτικοί έδειχναν υποκριτικά ότι κάνουν κάτι ενώ δεν έκαναν. Αν το θέλεις, εκείνη η περίοδος Κωστάκη Καραμανλή, ήταν η τελευταία που με λογικούς όρους μπορούσαν να πατήσουν φρένο στο δημόσιο χρέος και δεν το έκαναν! 
16. Τώρα ας γενικεύσουμε και εμείς. Οι προβλέψεις γίνονται δωρεάν και, όχι σπάνια, με στόχο. Είναι άξιες του ονόματός τους όταν γίνονται για χρόνο σχετικό. Εάν κάτι είναι σίγουρο μπροστά μας, αξίζει να το πούμε πρόβλεψη; Εάν κάτι πρόκειται να γίνει με βεβαιότητα στο μακρινό μέλλον σε αβέβαιο χρόνο, αξίζει να το πούμε πρόβλεψη; Είδαμε ότι στο ένα και μόνο σημείο το οποίο θα μπορούσε να ονομαστεί πρόβλεψη –το μέλλον της συνταγματικής συνθήκης- η κυρία Μπενάκη απέτυχε αποκαλυπτικά. Κατά τα λοιπά η δήλωσή της δεν είναι προβλέψεις. Είναι μελλοντολογία του τίποτα, προιόν ακαδημαικού εξυπνακισμού μαζί με διάθεση πρόκλησης σκανδάλου.  
17. Κάποιος που δεν έχει πειστεί ακόμη με τα σχόλια αυτά μπορεί να ελέγξει τη δήλωση ως εξής: ποιος έλληνας ενεργός πολιτικός έχει την ικανότητα να πει στους έλληνες άμεσα με τόση αυτοπεποίθηση, «ξερετε, τα σύνορά μας πρόκειται να αλλάξουν και να μικρύνουν»; Για κάθε σημείο της επικράτειας χύθηκε αίμα. Πρέπει να δοθεί τέλος στα αποτελέσμα μιας φορτωτικής, σκανδαλώδους, μη προσιτής, τιποτένιας δήλωσης. 
18. Τη δήλωση Μπενάκη τη συνδέουν σήμερα με τις εξελίξεις στο Αιγαίο. Κάποια από όσα είπε ο Γεραπετρίτης δεν ήταν καθόλου έξυπνα. Προ μηνών στο Υπουργείο Εξωτερικών υπήρξε ηχηρή παραίτηση και τώρα μία δεύτερη στο ίδιο υπουργείο. Δεν θέλει πολύ κάποιος για να τα συνδέσει όλα αυτά. Μόνα τους συνδέονται. Αν έρθει αρνητική εξέλιξη στο Αιγαίο σήμερα, δεν θα είναι γιατί το προέβλεψε ή το ήξερε η Αννα Μπενάκη το 2005. Θα είναι γιατί θα έχει παραχθεί ή γιατί (θα) έχει αφεθεί να γίνει από τους σημερινούς. 
19. Όλο αυτό το άρθρο είναι για ένα έντεχνο τίποτα, την τέχνη του να μην λες τίποτα. Υπάρχει κάτι ανύποπτα θετικό στην δήλωση. Εδώ που φτάσαμε, εφόσον θα συνεχίσουμε να την ακούμε μετά από 20 χρόνια, ας εντοπιστεί: η καλαίσθητη, καλλιεργημένη προφορά της Άννας Ψαρούδα Μπενάκη. Χαίρεσαι να ακούς ελληνικά. Όταν ξανακούσεις την δήλωση συγκεντρώσου στην προφορά της και άσε να λόγια να χαθούν!