Του Παναγιώτη Αποστόλου
Πολιτικής ανάλυσης – αρθρογράφου
Υπάρχουν εβδομάδες που η επικαιρότητα μοιάζει με σπασμένο καθρέφτη: Κάθε θραύσμα δείχνει διαφορετικό πρόσωπο, αλλά η εικόνα που αντανακλούν είναι η ίδια. Ένας πρώην Πρωθυπουργός ψάχνει στο Παρίσι τη χαμένη του αξιοπιστία και εισπράττει μια ηχηρή άρνηση. Ένας άλλος πρώην Πρωθυπουργός καταθέτει έξι προτάσεις για φθηνότερο ρεύμα (σ.σ. θα τον ακούσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης;), την ώρα που η ακρίβεια πνίγει τα νοικοκυριά. Και η σημερινή κυβέρνηση μάς εξηγεί ότι μια γαλλική διακοίνωση προς την Άγκυρα για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου δεν είναι τίποτε περισσότερο από «ενημέρωση».
Τσίπρας και Μητσοτάκης: Δυο πρόσωπα και ένα κοινό ερώτημα. Ποιος λογοδοτεί για τις επιλογές τους, που στοίχισαν στην χώρα μας την αξιοπιστία, την ενεργειακή της αυτονομία και, τελικά, την κυριαρχία της; Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά.
Ο Τσίπρας στο Παρίσι: Η «χυλόπιτα» Μελανσόν και το χαμένο ηθικό πλεονέκτημα…
Ο Αλέξης Τσίπρας πήγε στο Παρίσι με αφορμή τη γενική απεργία της 5ης Νοεμβρίου, που είχαν κηρύξει τα συνδικάτα της Γαλλίας, για να εμφανιστεί ως οικουμενικός εκπρόσωπος των δυνάμεων της Αριστεράς και να επανασυνδεθεί με την ευρωπαϊκή οικογένειά της. Προσπάθησε να χτίσει γέφυρες και με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν. Η απάντηση που του δόθηκε ήταν απολύτως αρνητική και διόλου διπλωματική. Τελικά μάλλον ήταν κακή ιδέα να εμφανίζεται σε όλα τα βίντεο στο Παρίσι μόνος του, σαν να μην τον κάνει κανείς παρέα…
Ο βασικός εκπρόσωπος της γαλλικής Αριστεράς, που βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό πίσω από τις πολύ μεγάλες και επεισοδιακές κινητοποιήσεις των τελευταίων μηνών, έχει χαρακτηρίσει τον Τσίπρα «μία από τις πιο ελεεινές φιγούρες της ευρωπαϊκής πολιτικής ζωής». Τον έχει κατηγορήσει ότι παραβίασε τη λαϊκή εντολή του 2015 με το δημοψήφισμα, ότι χρέωσε την χώρα του με τη μνημονιακή πολιτική του, ότι ενίσχυσε το γερμανικό και νεοφιλελεύθερο μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι διέλυσε την ευρωπαϊκή Αριστερά με τη στάση του απέναντι τους θεσμούς.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την πολιτική εκτίμηση που διατυπώνω εδώ και χρόνια: Ότι η Αριστερά επί Τσίπρα έχασε το ηθικό της πλεονέκτημα, τη στιγμή που οι προεκλογικές δεσμεύσεις συγκρούστηκαν με τις κυβερνητικές επιλογές. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο γιατί ο Μελανσόν αρνήθηκε τη συνάντηση, αλλά εάν ο ίδιος ο Τσίπρας έχει δώσει πειστικές απαντήσεις για την πολιτική του διαδρομή.
ΕΛ.Α.Σ.: Ένας ΣΥ.ΡΙΖ.Α 2.0 σε νέα συσκευασία…
Οι συναντήσεις του στο Παρίσι με εκπροσώπους των Γάλλων Κομμουνιστών, Σοσιαλιστών και Πρασίνων μπορούν να θεωρηθούν ως μέρος της προσπάθειας επανατοποθέτησής του στο πολιτικό σκηνικό. Η επικοινωνιακή προβολή, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της για να συγκροτήσει ένα νέο πολιτικό αφήγημα. Εντύπωση μου έκανε και το άρθρο του Γιάννη Σγουρού τη Δευτέρα, όπου ο Τσίπρας περιγράφεται ως «ντυμένος επαναστάτης». Μοιάζει περισσότερο με πλασιέ οραμάτων που θεωρεί τον εαυτό του εκλεκτό της Ιστορίας, με την οποία έκλεισε ραντεβού στο Θησείο όταν παρουσίασε το νέο κόμμα του, χωρίς να τη ρωτήσει. Εμφανίστηκε ως νέος Ανδρέας Παπανδρέου και βγάζει σε δημοπρασία τα κειμήλια της Αριστεράς και τους δημοκρατικούς αγώνες, σαν να είναι κληρονόμος τους.
Το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα, όμως, είναι εάν η ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί νέα πρόταση διακυβέρνησης ή ανασυσκευασία του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς ουσιαστική αυτοκριτική. Η απάντηση είναι, δυστυχώς, το δεύτερο.
Πρέσπες: Η κερκόπορτα που άνοιξε…
Και υπάρχει κάτι που κανένα ταξίδι δεν μπορεί να σβήσει. Η Συμφωνία των Πρεσπών παραμένει ένα από τα πλέον κατάπτυστα σημεία της διακυβέρνησης Τσίπρα. Στην έκθεση προόδου του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει περιπτώσεις κατά τις οποίες κυβερνητικοί αξιωματούχοι των Σκοπίων δεν χρησιμοποιούν τη συνταγματική ονομασία της χώρας. Παράλληλα, δημοσιεύματα αναδεικνύουν αναφορές σε σχολικά εγχειρίδια που εγείρουν ζητήματα ιστορικού αναθεωρητισμού και αλυτρωτισμού. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μάς ερέθισε με τις πρόσφατες δηλώσεις της περί «Μακεδονικής» γλώσσας, ταυτότητας και πολιτισμού των Σκοπίων, ενώ η ελληνική κυβέρνηση σιώπησε. Και ποιος άνοιξε την κερκόπορτα για όλα αυτά και για όσα θα ακολουθήσουν; Ο Αλέξης Τσίπρας βεβαίως- βεβαίως…
Αλλά και η σιωπή της σημερινής κυβέρνησης, όμως, δεν είναι αθώα.
«Ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να επιχειρεί να επιστρέψει στην κεντρική πολιτική σκηνή, αλλά δεν μπορεί να διαγράψει το δημοψήφισμα του ΟΧΙ του ελληνικού λαού, που έγινε δουλικό ΝΑΙ στους θεσμούς, ούτε την ενδοτική Συμφωνία των Πρεσπών. Ούτε βέβαια μπορεί η σημερινή κυβέρνηση να αποποιείται τις δικές της ευθύνες για την πιστή εφαρμογή της. Η Ιστορία δεν ξαναγράφεται με επικοινωνιακές καμπάνιες και φωτογραφίες από το Παρίσι.»
Σαμαράς: Η ακρίβεια του ρεύματος και οι έξι προτάσεις…
Ο Αντώνης Σαμαράς εξαπέλυσε νέα σφοδρή επίθεση κατά της ενεργειακής πολιτικής του Κυριάκου Μητσοτάκη, την ώρα που η ακρίβεια, και ιδιαίτερα το πανάκριβο ρεύμα, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των ελληνικών νοικοκυριών. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι ευνόησε τους λίγους εις βάρος των πολλών, ότι εγκατέλειψε τις εγχώριες ενεργειακές πηγές και ότι αύξησε την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.
Το κόστος των κυβερνητικών επιλογών…
Ο πρώην Πρωθυπουργός καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση προχώρησε σε ενεργειακές επιλογές χωρίς επαρκή στρατηγικό σχεδιασμό, υποβαθμίζοντας τον εγχώριο λιγνίτη και σχεδιάζοντας να τον αντικαταστήσει με μονάδα εισαγόμενου φυσικού αερίου. Γιατί; Η Γερμανία εξακολουθεί να χρησιμοποιεί λιγνιτικές μονάδες. Εμείς γιατί να μην αξιοποιήσουμε τη δική μας εγχώρια παραγωγή; Οι υποδομές αποθήκευσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας καθυστερούν και η εξάρτηση από το εισαγόμενο αέριο παραμένει μεγάλη. Οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν 4 φορές το τελευταίο χρονικό διάστημα και του ρεύματος 3 φορές, καθιστώντας τελικά ακριβότερο το αέριο που οι κυβερνώντες προωθούσαν με σθένος. Ο Σαμαράς ασκεί επίσης κριτική στη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το αποτέλεσμα, κατά τον ίδιο, είναι να επιβαρύνονται νοικοκυριά, αγρότες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Βεβαίως, οι διεθνείς τιμές και οι ευρωπαϊκοί κανόνες επηρεάζουν το κόστος. Αυτό όμως δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από την υποχρέωση να εξηγήσει τις δικές της επιλογές και την αποτελεσματικότητά τους.
Έξι προτάσεις αντί για καταγγελίες…
Αυτή τη φορά ο Αντώνης Σαμαράς δεν περιορίζεται σε καταγγελίες, αλλά καταθέτει έξι συγκεκριμένες προτάσεις:
- Αξιοποίηση της λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδα 5, που εγκαινιάστηκε το 2014.
- Ολοκλήρωση των υδροηλεκτρικών έργων Μεσοχώρας και Συκιάς. Τρία μεγάλα ενεργειακά έργα, πληρωμένα από τον ελληνικό λαό, παραμένουν ανολοκλήρωτα, ενώ εμείς καίμε εισαγόμενο αέριο!
- Παραγωγή ενέργειας από απορρίμματα, με έσοδα απευθείας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, όπως κάνουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών η Αυστρία. Εμείς τα θάβουμε και πληρώνουμε. Αντί να αποτελούν παθητικό, μπορούν να γίνουν ενεργητικό, με σύγχρονες μονάδες και συμπράξεις με ιδιώτες.
- Επενδύσεις σε μπαταρίες αποθήκευσης και φωτοβολταϊκά για νοικοκυριά και παραγωγούς.
- Περισσότερες μακροχρόνιες συμβάσεις ηλεκτρικής ενέργειας.
- Επιδότηση της θέρμανσης με φυσικό αέριο, ενώ τώρα τα επιδόματα δίνονται μόνο για το πετρέλαιο.
Τι θα γινόταν αν…
Τι θα γινόταν άραγε αν είχαμε κάνει ως χώρα τις απαραίτητες ενέργειες για την εξόρυξη των υδριτών μεθανίου στο Καστελόριζο, όπως έχει καταθέσει πολλάκις ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Ζεληλίδης; Γιατί το 2019 ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι δεν θέλουμε την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων, δηλαδή του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, και ότι θα πάμε στην πράσινη ενέργεια; Πού θα ήμασταν σήμερα αν το 2019 τα ΕΛΠΕ είχαν κάνει τη γεώτρηση του Πατραϊκού, όπου είχαν πιστοποιημένα 200 εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο; Και με την Κέρκυρα τι θα γίνει; Τι θα αποφασίσει το ΣτΕ για τη γεώτρηση; Έχει κατατεθεί η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων;
Κοινωνικός φιλελευθερισμός ή νεοφιλελεύθερη πολιτική;
Η αντιπαράθεση Σαμαρά–Μητσοτάκη αποκτά πλέον χαρακτηριστικά ευρύτερης ιδεολογικής σύγκρουσης. Ο Αντώνης Σαμαράς κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση για νεοφιλελεύθερη πολιτική, αντιπαραθέτοντας την ανάγκη μιας ενεργειακής στρατηγικής με κοινωνικά χαρακτηριστικά. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα εάν η ενέργεια πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως εμπορεύσιμο προϊόν ή και ως στρατηγικό αγαθό, απαραίτητο για την παραγωγή, την κοινωνική συνοχή και την εθνική ασφάλεια. Η παρέμβασή του πρώην Πρωθυπουργού, πάντως, μεταφέρει τη σύγκρουση από τα πρόσωπα στην ουσία της κυβερνητικής πολιτικής.
«Η ενεργειακή πολιτική δεν κρίνεται από τις κυβερνητικές εξαγγελίες, αλλά από τον λογαριασμό που φτάνει στο σπίτι του Έλληνα πολίτη. Και όταν ο αγρότης δυσκολεύεται να καλλιεργήσει, ο κτηνοτρόφος να παράγει και η μικρομεσαία επιχείρηση να επιβιώσει, η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις. Ο Αντώνης Σαμαράς κατέθεσε έξι προτάσεις. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πρέπει να εξηγήσει ποιες αποδέχεται, ποιες απορρίπτει και γιατί. Γιατί η φθηνή ενέργεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και εθνικής ανεξαρτησίας.»
«Πρέσπες του Αιγαίου» με γαλλική σφραγίδα;
Και φτάνουμε εκεί όπου η κυριαρχία παύει να είναι θεωρητική συζήτηση. Η εφημερίδα «Δημοκρατία» μιλά πλέον για «Πρέσπες του Αιγαίου» με γαλλική σφραγίδα. Η Γαλλία προχώρησε σε επίσημη ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα για τις έρευνες του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου (GSI), η Τουρκία την παρουσιάζει ως αίτημα άδειας και ο τουρκικός Τύπος πανηγυρίζει: «Αναγκάστηκε η Ελλάδα να ζητήσει άδεια για το καλώδιο GSI».
Γαλλική διακοίνωση: ένα επικίνδυνο διπλωματικό προηγούμενο…
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της «Δημοκρατίας», η διακοίνωση έγινε έπειτα από Γαλλοτουρκικές επαφές για τις έρευνες του σκάφους «Abeille Marengo». Η Τουρκία επιχειρεί να την παρουσιάσει ως αναγνώριση της δικής της αρμοδιότητας στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές. Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος: Μια διπλωματική διαδικασία να αξιοποιηθεί πολιτικά ως προηγούμενο για μελλοντικές τουρκικές απαιτήσεις. Κατά την εκτίμησή μου, η ελληνική κυβέρνηση φέρει την ευθύνη για το γεγονός ότι το Τουρκολιβυκό μνημόνιο αντιμετωπίζεται πλέον έτσι από το Παρίσι, και ας προσποιείται ότι αυτό δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και τετελεσμένα.
Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, όλα δείχνουν ότι υπάρχει διπλωματικό παρασκήνιο και μυστική διπλωματία μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Έχουμε μια de facto αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων από το Παρίσι στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της ρηματικής διακοίνωσης του γαλλικού ΥΠΕΞ. Πρόκειται, για μια ήττα μεγαλύτερη ακόμα και από εκείνη των Ιμίων, που ήταν αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης Σημίτη το 1996. Αυτό που κάποιοι φωνάζαμε επί χρόνια για νέες Πρέσπες στο Αιγαίο γίνεται σήμερα πραγματικότητα με γαλλική σφραγίδα και την υπογραφή της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί κρίθηκε αναγκαία αυτή η επίσημη επικοινωνία και ποιος εγγυάται ότι δεν θα επαναληφθεί.
Ο ΟΗΕ και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση αντιμετώπισε μια δυσμενή εξέλιξη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Στις 29 Οκτωβρίου ο Πρωθυπουργός παρουσίασε χάρτες για τις Τουρκολιβυκές διεκδικήσεις, επισημαίνοντας τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Στο ψήφισμα της 30ής Οκτωβρίου για την αποστολή του ΟΗΕ στη Λιβύη, ωστόσο, δεν διατηρήθηκε η αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας που επιδίωκε η Αθήνα, λόγω αντιρρήσεων άλλων μελών. Η Ελλάδα τελικά απείχε από την ψηφοφορία, μαζί με τη Ρωσία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ΟΗΕ αναγνώρισε το Τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αναδεικνύει όμως τη δυσκολία της ελληνικής διπλωματίας να εξασφαλίσει την αναγκαία διεθνή υποστήριξη, και αυτό απαιτεί πολιτικές εξηγήσεις, ιδιαίτερα όταν η Άγκυρα ενισχύει την παρουσία της στη Λιβύη.
Η στάση Μαρινάκη: απλή ενημέρωση ή υποβάθμιση του κινδύνου;
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε στις 9 Νοεμβρίου ότι η γαλλική διακοίνωση δεν αποτελούσε αίτημα άδειας, αλλά ενημέρωση για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας. Διαβεβαίωσε ότι άδειες ζητήθηκαν μόνο από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές υπηρεσίες και ότι δεν αναγνωρίζονται τουρκικά δικαιώματα. Χαρακτήρισε το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου έργο «στρατηγικής σημασίας» και συνόψισε: «Είναι άλλο πράγμα η άδεια και άλλο η ενημέρωση».
Αυτή είναι η επίσημη κυβερνητική θέση, αλλά δεν απαντά σε όλα τα ερωτήματα. Γιατί η Τουρκία εκδίδει αντι-NAVTEX και επιχειρεί να εμφανιστεί ως αρμόδια αρχή; Ποια ήταν η ακριβής διατύπωση της γαλλικής διακοίνωσης και ποια η ενημέρωση της Αθήνας; Η κυβέρνηση πρέπει να παρουσιάσει τα πραγματικά δεδομένα και να εξασφαλίσει ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν χωρίς τουρκική αδειοδότηση. Η προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων απαιτεί διπλωματική σαφήνεια, όχι μόνο καθησυχαστικές δηλώσεις. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος η πολιτική των χαμηλών τόνων να οδηγήσει σε νέα τετελεσμένα εις βάρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.
«Η Ελλάδα δεν μπορεί να παρακολουθεί αμέτοχη τη διαμόρφωση νέων διπλωματικών πρακτικών στην Ανατολική Μεσόγειο. Όταν η Τουρκία επιχειρεί να εμφανίσει μια γαλλική ενημέρωση ως άδεια, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αντιδρά με σαφήνεια και αποφασιστικότητα. Δεν αρκεί να μας διαβεβαιώνει ο κύριος Μαρινάκης ότι όλα γίνονται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Χρειάζονται πράξεις, αποτελέσματα και διαφάνεια. Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα ποντίσει το καλώδιο, αλλά ποιος θα καθορίζει αύριο τους όρους άσκησης των δικαιωμάτων μας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Και σε αυτό το ερώτημα η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει να απαντήσει.»
Από τις Πρέσπες του Βορρά ως τις «Πρέσπες του Αιγαίου», από το χαμένο ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς ως τον λογαριασμό του ρεύματος, το νήμα είναι ένα: Η πολιτική λογοδοσία. Όποιος υπέγραψε, όποιος σιώπησε και όποιος καθησύχασε οφείλει να απαντήσει στον ελληνικό λαό. Η Ιστορία κρατά λογαριασμό, και δεν δέχεται επικοινωνιακές εξηγήσεις.
Οψόμεθα!!
