Η Τουρκία επεκτείνει την οικονομική και πολιτιστική της επιρροή στις βαλκανικές χώρες καθώς οι αναλυτές αναφέρουν ότι η στρατηγική της αυτή απευθύνεται σε χώρες που έχουν μουσουλμανική πλειοψηφία και αυτό ανησυχεί ορισμένους από τους δυτικούς συμμάχους.
Η περιοχή των Βαλκανίων ήταν το κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτή η ιστορική κληρονομιά κατέστησε την περιοχή ως προτεραιότητα για το κυβερνών κόμμα της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKparti), υπό την καθοδήγηση του επανεκλεγμένου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας έγινε ορατή στην τελετή των εγκαινίων του Ερντογάν αυτόν το μήνα.
Ενώ οι ηγέτες της Δυτικής Ευρώπης δεν ήταν παρόντες, οι ηγέτες των βαλκανικών χωρών παρέστησαν στην τελετή.
«Όσο το κόμμα του Ερντογάν έχει στο νου του, την αναβίωση του Οθωμανικού παρελθόντος, τα Βαλκάνια είναι σημαντικά για αυτό», λέει ο καθηγητής Ιστάρ Γκοζαϊντίν, μελετητής για τα Βαλκάνια.
«Τα Βαλκάνια, ως περιοχή, επί πολλούς αιώνες ήταν υπό οθωμανική κυριαρχία και επιρροή. Διακρίνω μια αναβίωση της ισλαμικής ταυτότητας και της τουρκικής επιρροής την περιοχή», λέει ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Χουσεΐν Μπαγκσί, εμπειρογνώμονας για τα Βαλκάνια, στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Μέσης Ανατολής στην Άγκυρα.
«Η Τουρκία χρησιμοποιεί την πολιτιστική, οικονομική και γλωσσική της δύναμη στις τουρκικές μειονότητες που ζουν στα Βαλκάνια, για να αυξήσει την επιρροή της στην περιοχή αυτή», προσθέτει ο καθηγητής Μπαγκσί.
Ορισμένοι Eυρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν την ανησυχία τους για το θέμα αυτό.
«Δεν επιθυμώ να κατευθύνουν τα Βαλκάνια η Τουρκία ή η Ρωσία», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Ο Ερντογάν απάντησε αμέσως, λέγοντας ότι αυτό το σχόλιο ήταν «ανάρμοστο για έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο».
Η τουρκική οικονομία είναι πολύ ισχυρότερη από τους γείτονές της στα Βαλκάνια και η οικονομία είναι το κυριότερο όπλο επιρροής της Άγκυρας.
Η Τουρκία κατασκευάζει αεροδρόμια, επενδύει σε διάφορους τομείς, όπως στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, σε κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και πολλά άλλα», λέει ο εμπειρογνώμονας Μπαγκσί.
Η Τουρκία επενδύει στην κατασκευή του αεροδρομίου στον Αυλώνα (Vlora) και στην ίδρυση της μοναδικής αλβανικής αεροπορικής εταιρείας.
«Υπάρχει μια επιθετική οικονομική πολιτική προς τα Βαλκάνια, που κανείς δεν μπορεί να ανταγωνισθεί την Τουρκία.
Στα Βαλκάνια υπάρχουν δύο σημαντικές χώρες που τα επηρεάζουν. Η μία είναι η Γερμανία και η άλλη είναι η Τουρκία», συνεχίζει ο Μπαγκσί.
Το εμπόριο βοήθησε την Άγκυρα να ξεπεράσει τις εχθροπραξίες του παρελθόντος.
«Πολλές από αυτές τις χώρες δεν έχουν άμεση πρόσβαση στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, πολλοί από αυτούς βλέπουν την Τουρκία ως χώρα για εμπορικές δραστηριότητες», λέει ο αναλυτής Σεμίχ Ιντίζ από την ιστοσελίδα ‘Αλ Μόνιτορ’.
«Κατά τους πρόσφατους πολέμους στα Δυτικά Βαλκάνια, η Τουρκία και η Σερβία ήταν σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Οι δύο χώρες είχαν εχθρότητα μεταξύ τους.
Σήμερα βλέπουμε ότι η Σερβία και η Τουρκία, διατηρούν στενές σχέσεις, παρά τις διαμάχες για το Κοσσυφοπέδιο και τη Βοσνία και άλλα θέματα αυτού του είδους.
Μια χώρα όπως η Σερβία εκτιμά τη φιλία με την Τουρκία και νομίζω ότι αυτό ισχύει και άλλες χώρες όπως η Κροατία», προσθέτει ο Ιντίζ, αναφερόμενος στα γεγονότα που οδήγησαν στη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας.
Η Σερβία είναι πλέον ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας στα Βαλκάνια, με εμπορικό ισοζύγιο ύψους 1 δις δολαρίων.
Η αξιοποίηση των δεσμών με τον τουρκικό λαό που ζει στα Βαλκάνια μέσω της προώθησης της θρησκείας και του πολιτισμού είναι ένα σημαντικό εργαλείο που χρησιμοποιεί η Άγκυρα.
Χρησιμοποιούν τη θρησκεία και τη διπλωματία
Όργανα όπως η TIKA και η DIYANET, αναπτύσσουν εξαιρετικές θέσεις εργασίας στην περιοχή», λέει ο Γκοζαϊντίν.
Η TIKA είναι η τουρκική κρατική υπηρεσία ανάπτυξης, ενώ η DIYANET είναι ο οργανισμός που ασχολείται με ισλαμικά θέματα τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Και οι δύο αυτοί θεσμοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την επέκταση της τουρκικής επιρροής στα Βαλκάνια.
«Συνεργάζονται με τις αρχές αυτών των χωρών και προσπαθούν να επηρεάσουν τις πολιτικές τους. Στη Βοσνία για παράδειγμα, προσπαθούν να επηρεάσουν τον διορισμό των θρησκευτικών αρχών με πρόθεση να συνεργασθούν μαζί τους», λέει ο Γκοζαϊντίν.
Η Τουρκία έχει χρηματοδοτήσει έργα για την κατασκευή τζαμιών στα Βαλκάνια, συμπεριλαμβανομένων δύο από τα μεγαλύτερα τζαμιά της περιοχής, στην Αλβανία και τη Βουλγαρία.
Τα τουρκικά πολιτιστικά ιδρύματα εργάζονται επίσης για την προώθηση της εθνοτικής τουρκικής ταυτότητας.
«Η Άγκυρα έχει πετύχει να αυξήσει την επιρροή της, υπάρχουν ενδείξεις ανησυχιών για αυτό» προειδοποιεί ο Γκοζαϊντίν.
Πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες ειδοποιήθηκαν για τις πολιτικές της Άγκυρας. «Τα Βαλκάνια είναι μια περιοχή που προκαλεί μεγάλη ανησυχία», δήλωσε ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας εκείνης της εποχής, ο στρατηγός Μάκμάστερ.
Η Άγκυρα απέρριψε αυτές τις επικρίσεις λέγοντας ότι απλώς αποκαθιστά πολιτιστικού δεσμούς αιώνων και πρόσθεσε ότι η Ρωσία και οι ευρωπαϊκές χώρες αγωνίζονται να επηρεάσουν τα Βαλκάνια.
Τον Μάιο, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πραγματοποίησαν συνομιλίες με τους ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων στη Βουλγαρία, για να τονίσουν εκ νέου την ‘ευρωπαϊκή προοπτική’ της περιοχής.
Δεδομένης της ιστορίας των τελευταίων ετών με εθνοτικές και θρησκευτικές συγκρούσεις στην περιοχή, οι αναλυτές προειδοποιούν για τον κίνδυνο σοβαρών εθνικιστικών αντιδράσεων, εάν η Άγκυρα δεν μετρήσει προσεκτικά τα βήματά της.
«Οι τουρκικές ή μουσουλμανικές μειονότητες θεωρούνται πιθανή απειλή για τις περισσότερες βαλκανικές χώρες», αναφέρει ο αναλυτής Μπαγκσί.
«Όσο ισχυρότερη είναι η μουσουλμανική ταυτότητα, τόσο πιο πολλά λαϊκιστικά κινήματα θα αναπτυχθούν και θα ενισχυθούν στα Βαλκάνια, όπως στη Γερμανία και σε άλλες χώρες. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα συγκρούσεων».
Ντόριαν Τζόουνς – Άρθρο στην ‘VOA’ στην αλβανική γλώσσα
