Τα τέλη κυκλοφορίας έχουν νόημα εφόσον διαθέτουν ανταποδοτικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να φορολογείται η χρήση του οδικού δικτύου από τους οδηγούς των οχημάτων, καθώς η κυκλοφορία των οχημάτων φθείρει το οδόστρωμα. Όσο πιο βαρύ είναι ένα όχημα τόσο περισσότερο φθείρει το οδόστρωμα, καθώς η δύναμη τριβής είναι γραμμικά ανάλογη του βάρους του. Επίσης, όσο μεγαλύτερη απόσταση διανύει ένα όχημα, τόσο περισσότερο φθείρει το οδόστρωμα. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όσο μεγαλύτερη φθορά προκαλεί στο οδόστρωμα ένα όχημα, τόσο μεγαλύτερο ύψος τελών κυκλοφορίας πρέπει να βαρύνει τον ιδιοκτήτη του. Επομένως, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας,:
α) όσο μεγαλύτερη απόσταση διανύει ένα όχημα, τόσο μεγαλύτερο πρέπει να είναι το ύψος των τελών κυκλοφορίας
β) όσο βαρύτερο είναι όχημα, τόσο μεγαλύτερο πρέπει να είναι το ύψος των τελών κυκλοφορίας.
Θεωρούνται 3 φορολογούμενοι πολίτες, κάθε ένας από τους οποίους κατέχει ένα αυτοκίνητο (100% κυριότητα). Τα αυτοκίνητα και των 3 πολιτών είναι πανομοιότυπα μεταξύ τους (ίδια μάρκα, ίδιο μοντέλο). Ο πολίτης Α δεν έχει οδηγήσει καθόλου το αυτοκίνητό του στη διάρκεια ενός έτους (δηλαδή έχει διανύσει 0 χιλιόμετρα στη διάρκεια του έτους). Ο πολίτης Β έχει διανύσει στη διάρκεια του έτους συνολική απόσταση 1.000 χιλιομέτρων, χρησιμοποιώντας το δικό του αυτοκίνητο. Ο πολίτης Γ έχει διανύει στη διάρκεια του έτους συνολική απόσταση 10.000 χιλιομέτρων, χρησιμοποιώντας το αυτοκίνητό του. Παρόλο που τα αυτοκίνητα και των 3 πολιτών είναι πανομοιότυπα μεταξύ τους και που μέσα στο ίδιο έτος έχουν διανύσει διαφορετική απόσταση, στους ιδιοκτήτες τους βεβαιώνονται τέλη κυκλοφορίας του ίδιου ύψους για το έτος αυτό. Επομένως παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας. Κατά συνέπεια τα τέλη κυκλοφορίας είναι αντισυνταγματικός φόρος με τη σημερινή τους μορφή.
Η αντισυνταγματικότητα μπορεί να αρθεί αν καταργηθούν τα τέλη κυκλοφορίας και θεσμοθετηθεί το κυκλοφοριακό τέλος, το οποίο θα επιβάλλεται ως ένας φόρος στην καθαρή τιμή της καύσιμης ύλης. Τόσο η καθαρή τιμή της καύσιμης ύλης όσο και το κυκλοφοριακό τέλος έχουν μονάδες μέτρησης ευρώ/λίτρο καυσίμου. Ειδικότερα:
α) Όσο μεγαλύτερη απόσταση διανύει ένα όχημα, τόσο μεγαλύτερη ποσότητα καυσίμου χρειάζεται και κατά συνέπεια τόσο μεγαλύτερο το ύψος του κυκλοφοριακού τέλους. Επίσης, όσο μεγαλύτερη απόσταση διανύει ένα όχημα, τόσο μεγαλύτερη είναι η προκαλούμενη φθορά στο οδόστρωμα. Επομένως, η μεγαλύτερη φθορά στο οδόστρωμα αντισταθμίζεται από το μεγαλύτερο ύψος του κυκλοφοριακού τέλους.
β) Ένα βαρύ όχημα προκαλεί μεγαλύτερη φθορά στο οδόστρωμα από ένα ελαφρύ όχημα για την ίδια απόσταση. Στο βαρύ όχημα η δύναμη τριβής είναι μεγαλύτερη απ’ ότι στο ελαφρύ όχημα, με αποτέλεσμα να απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα καυσίμου για να διανύσει το βαρύ όχημα την ίδια απόσταση με το ελαφρύ όχημα. Μεγαλύτερη ποσότητα καυσίμου συνεπάγεται μεγαλύτερο κυκλοφοριακό τέλος. Η μεγαλύτερη φθορά στο οδόστρωμα αντισταθμίζεται από το μεγαλύτερο ύψος του κυκλοφοριακού τέλους.
ΥΓ: Το ίδιο συμπέρασμα προκύπτει, αν αντί για χρονικό διάστημα 1 έτους επιλεχθεί οποιοδήποτε άλλο χρονικό διάστημα (π.χ. 1 μήνας).
