Αίσθηση προκάλεσε η δήλωση του Αμερικανού Πρέσβη Τζέφρι Πάιατ στον Σκάι (19/2/2020) σχετικά με την ΑΟΖ των νησιών. Συγκεκριμένα δήλωσε ότι: «Τα νησιά, ως γενικός κανόνας, είναι ακριβώς όπως οι ηπειρωτικές περιοχές, σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας. Τέλος της συζήτησης… Μιλάμε για όλα τα νησιά. Θα αφήσω σε άλλους τη συζήτηση για το τι αποτελεί βραχονησίδα και τι αποτελεί νησί, αλλά τα νησιά έχουν όλα τα ίδια δικαιώματα».
Πριν λίγες εβδομάδες, στη εφημερίδα «Τα Νέα Σαββατοκύριακο» (09/02/2020) δήλωσε σχετικά με το ψευδομνημόνιο Τουρκίας και Σάρατζ, ότι «τα νησιά -περιλαμβανομένων των μεγάλων νησιών όπως η Κρήτη- έχουν τα ίδια δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες με τις ηπειρωτικές περιοχές». Αλλά πρόσθεσε στη συνέχεια ότι «Θέματα σχετικά με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών πρέπει να λύνονται με διάλογο μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, όχι με μονομερείς ενέργειες». Ανέφερε επίσης ότι οι ΗΠΑ θέλουν την Αν. Μεσόγειο να γίνει «ζώνη συνεργασίας και σταθερότητας» και για αυτό το λόγο χαρακτήρισε ως «θετικό παράδειγμα» την «σθεναρή» υποστήριξή τους στον αγωγό EastMed. Στο ίδιο πνεύμα, ο Αμερικανός διπλωμάτης πρότεινε να προσκληθεί και η Τουρκία στο EastMed Gas Forum κατά την διάρκεια της εκδήλωσης που διοργάνωσε στις 18/02/2020 η δεξαμενή σκέψης «Το Δίκτυο» της Άννας Διαμαντοπούλου. Και διευκρίνισε ότι «Όσο πιο inclusive είναι η συζήτηση [σ.σ. για τους ενεργειακούς πόρους της Ανατολικής Μεσογείου], τόσο καλύτερη θα είναι, από τη σκοπιά των ΗΠΑ». Μάλιστα ξεκαθάρισε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να γίνει «ενεργειακό σταυροδρόμι» λόγω της γεωγραφικής της θέσης.
Ενώ στην ίδια εκδήλωση και ο πρέσβης του Ισραήλ Γιόσι Αμράνι διευκρίνισε, «Ελπίζω ότι η ενέργεια θα είναι η κόλλα που μας συνδέει. Ελπίζω ότι θα δούμε το φυσικό αέριο του Ισραήλ να φθάνει στις ακτές της Ευρώπης. Η συνεργασία έχει να κάνει με την ενσωμάτωση, όχι με αποκλεισμούς».
Συμπερασματικά λοιπόν, αν και υποστηρίχθηκε ότι ο EastMed και η Τριμερής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ θα απομόνωνε την Τουρκία, κάθε άλλο παρά αυτόν το σκοπό είχε. Τουναντίον, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ τώρα μας σπρώχνουν προς μια «’inclusive’ συνεργασία» με την Τουρκία στην Αν. Μεσόγειο.
Ναι μεν η δήλωση του Πρέσβη των ΗΠΑ για την ΑΟΖ των νησιών είναι ενθαρρυντική, αλλά σε συνδυασμό με την παρότρυνση για συμμετοχή της Τουρκίας στο EastMed Gas Forum -και εμμέσως και στον EastMed-, υποδηλώνει ότι με κάποιο τρόπο θα εκχωρηθεί μέρος της ελληνικής/κυπριακής ΑΟΖ. Για να συμμετέχει η Τουρκία στον EastMed, η τουρκική ΑΟΖ πρέπει να παρεμβληθεί στο υψίστης γεωπολιτικής σημασίας τριεθνές, όπου συναντώνται οι ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου. Και για να δρομολογηθεί αυτό, προϋπόθεση είναι να περιοριστεί η πλήρης επήρεια της ΑΟΖ του Καστελόριζου. Γι’ αυτό και προωθείται εντόνως κι εντέχνως η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο θα δώσει την επιθυμητή για τους τούρκους λύση. Σε περίπτωση που δεν καταφέρουν όμως να πείσουν την ελληνική κοινή γνώμη ότι το ΔΔΧ προσφέρει την καλύτερη προοπτική για την Ελλάδα, ή η Τουρκία δεν συμφωνήσει στην υπογραφή συνυποσχετικού πριν την προσφυγή -πράγμα πολύ πιθανό-, τότε η κατάσταση στην περιοχή θα εκτραχυνθεί με απρόβλεπτες συνέπειες.
Ο Ρ.Τ.Ερντογάν άλλωστε δήλωσε στις 19/02/2020 με περισσό θράσος, και παρουσία βουλευτών του κόμματός του ότι, «οι εξελίξεις στο Ίντλιμπ και τη Λιβύη μπορεί να είναι αιτία για να θερμανθούν τα νερά στην Μεσόγειο. Πλέον τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να μείνουν αδιάφορα».
