ΑΡΧΙΜ. ΠΑΪΣΙΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ ΦΙΛΩΤΑ
1,1 Βίβλος γενέσεωςἸησοῦ Χριστοῦ,
Βιβλίο της ενσάρκου Οικονομίας του Ιησού Χριστού,
υἱοῦ Δαυῒδ, υἱοῦ Ἀβραάμ.
απογόνου του Δαυῒδ, ο οποίος υπήρξε απόγονος του Αβραάμ.
Εξηγεί ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «Και δια ποίον λόγον την αποκαλεί Βίβλον γενέσεως του Ιησού Χριστού, αν και δεν περιέχει τούτο μόνον την γέννησιν αλλά όλην την οικονομίαν.
Διότι πράγματι εδώ υπάρχει η συγκεφαλαίωσις όλης της οικονομίας και αποβαίνει δι’ ημάς η αρχή και το τέλος όλων των αγαθών.
Όπως λοιπόν ο Μωϋσής δίδει τον τίτλον Βιβλίον ουρανού και γης, μολονότι δεν ωμίλησε περί ουρανού και γης μόνον αλλά και περί όλων των ενδιαμέσων, ομοίως και αυτός εκάλεσε το βιβλίον από το σημαντικώτερον γεγονός.
Διότι βέβαια αυτό που είναι γεμάτο από έκπληξιν και υπερβαίνει κάθε ελπίδα και κάθε προσδοκίαν είναι το ότι ο Θεός έγινεν άνθρωπος και όταν επραγματοποιήθη τούτο, επακολουθούν όλα τα άλλα με λογικήν ακολουθίαν».
Με βάση αυτή την ερμηνεία του Χρυσοστόμου γίνεται φανερό: α. Ότι ο πρώτος στίχος αποτελεί τίτλο όλου του Ευαγγελίου του Ματθαίου. Γι’αυτό και τον ξεχωρίζουμε από την γενεαλογία του Χριστού που παραθέτει στην συνέχεια ο Ευαγγελιστής και τον θέτουμε ως επικεφαλίδα.
β. Επομένως, δεν είναι ερμηνευτικά ορθό το «Βίβλος γενέσεως» να μεταφράζεται γενεαλογικός κατάλογος, αφού δεν απηχεί την πατερική ερμηνεία. Πέραν τούτου και μεταφραστικά δεν είναι σωστό όπως σημειώνει ο σύγχρονος ερμηνευτής Σιαμάκης Κωνσταντίνος, διότι ο όρος «βίβλος» ποτέ δεν σημαίνει κατάλογο αλλά βιβλίο.
γ. Όσοι μεταφράζουν το «Βίβλος γενέσεως» ως «γενεαλογικός κατάλογος» περιορίζουν επίσης το θεολογικό εύρος της έννοιας Θεία Οικονομία, της οποίας το περιεχόμενο αδρομερώς εκθέτει ως αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυς ο Ματθαίος παραδίδοντάς μας το Ευαγγέλιο του ως ιστορικό της υπομνηματισμό.
Πέραν αυτών όμως, γνωρίζουμε ότι ο όρος «γένεσις» διαφέρει από την λέξη «γέννησις». Διότι «Γένεσις» σημαίνει «ἐξ οὐκ ὄντων δημιουργία», ήτοι παρθενογένεση, δηλαδή, δημιουργία από το τίποτε ή πιο σωστά πρώτη πλάση!
Σύμφωνα όμως με τον άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, που συστηματοποίησε την δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας μας στο « Περὶ τοῦ τρόπου τῆς συλλήψεως τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ τῆς θείας αὐτοῦ σαρκώσεως»ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 46, του έργου του «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως», «Μετὰ οὖν τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἁγίας Παρθένου Πνεῦμα Ἅγιον ἐπῆλθεν ἐπ᾿ αὐτὴν κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον, ὃν εἶπεν ὁ ἄγγελος, καθαῖρον αὐτὴν καὶ δύναμιν δεκτικὴν τῆς τοῦ Λόγου θεότητος παρέχον, ἅμα δὲ καὶ γεννητικήν. Καὶ τότε ἐπεσκίασεν ἐπ᾿ αὐτὴν ἡ τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου ἐνυπόστατος σοφία καὶ δύναμις, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος, οἱονεὶ θεῖος σπόρος, καὶ συνέπηξεν ἑαυτῷ ἐκ τῶν ἁγνῶν καὶ καθαρωτάτων αὐτῆς αἱμάτων σάρκα ἐψυχωμένην ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ, ἀπαρχὴν τοῦ ἡμετέρου φυράματος, οὐ σπερματικῶς ἀλλὰ δημιουργικῶς διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οὐ ταῖς κατὰ μικρὸν προσθήκαις ἀπαρτιζομένου τοῦ σχήματος, ἀλλ᾿ ὑφ᾿ ἓν τελειωθέντος, αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος χρηματίσας τῇ σαρκὶ ὑπόστασις· οὐ γὰρ προϋποστάσῃ καθ᾿ ἑαυτὴν σαρκὶ ἡνώθη ὁ θεῖος Λόγος,ἀλλ᾿ ἐνοικήσας τῇ γαστρὶ τῆς Ἁγίας Παρθένου ἀπεριγράπτως ἐν τῇ ἑαυτοῦ ὑποστάσει ἐκ τῶν ἁγνῶν τῆς Ἀειπαρθένου αἱμάτων σάρκα ἐψυχωμένην ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ ὑπεστήσατο ἀπαρχὴν προσλαβόμενος τοῦ ἀνθρωπίνου φυράματος, αὐτὸς ὁ Λόγος γενόμενος τῇ σαρκὶ ὑπόστασις». Το «συνέπηξεν… οὐ σπερματικῶς ἀλλὰ δημιουργικῶς διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» αυτό ακριβώς σημαίνει, την πρώτη δημιουργική πλάση. Επομένως, κατά τον Ευαγγλισμό της Θεοτόκου, έχουμε την «ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου» σύλληψιν του Ιησού Χριστού, γένεση, γι’ αυτό θεόπνευστα εκφράζεται ο Ευαγγελιστής λέγοντας «Βίβλος γενέσεως». Κατά δε τον τοκετό, έχουμε και την Γέννησιν του Σωτήρος Χριστού, όπως την διδάσκει η Εκκλησία μας«γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα».
Προσλαμβάνοντας, βέβαια, ο Υιός και Λόγος την ανθρώπινη φύση μας «ὑπεστήσατο ἀπαρχὴν» με «σάρκα ἐψυχωμένην ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ», δηλαδή προσέλαβε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση μας για να την θεραπεύσει!
Έτσι, όταν μεταφράζουμε για να αποδώσουμε ορθόδοξα το κείμενο, θα πρέπει η ματάφρασις να συμπεριλάβει και τα δύο, και την Γένεση και την Γέννησιν. Αν, λοιπόν, πούμε «Βιβλίο της ενσάρκου Οικονομίας του Ιησού Χριστού» πιάσαμε και τα δύο.
Διότι, δεν αφιστάμεθα της ερμηνείας του ιερού Χρυσοστόμου κρατώντας ως νόημα και τον όρο που χρησιμοποιεί ο Ευαγγελιστής, απηχούμε επίσης την ορθόδοξη δογματική διδασκαλία για τον τρόπο της συλλήψεως του Θεανθρώπου αλλά συμπεριλαμβάνουμε και την Γέννησι του Χρστού αληθινά, έστω και αν αποτελεί μυστήριο, όχι φανταστικά, και ως τοκετό!
