Σε μια από τις πιο αιχμηρές και ανησυχητικές τοποθετήσεις των τελευταίων μηνών για τις διεθνείς αγορές, ο γνωστός αναλυτής Henrik Zeberg προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της μεγαλύτερης κερδοσκοπικής φούσκας που έχει καταγραφεί ποτέ, με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη, τα κρυπτονομίσματα και τις τεχνολογικές μετοχές.
Όπως υποστηρίζει, η σημερινή ευφορία δεν διαφέρει ουσιαστικά από τις μεγάλες μανίες του παρελθόντος, απλώς έχει μεταφερθεί σε πιο «σύγχρονη» μορφή, πιο γρήγορη και πιο επικίνδυνη.
Ο Zeberg τονίζει ότι πίσω από κάθε μεγάλη χρηματιστηριακή φούσκα δεν βρίσκεται η τεχνολογία, αλλά η ανθρώπινη ψυχολογία.
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται εδώ και αιώνες: καινοτομία, εκρηκτικός ενθουσιασμός, μαζική είσοδος επενδυτών, αποκόλληση των τιμών από την πραγματική οικονομία και, τελικά, βίαιη κατάρρευση.
Σε αυτό το πλαίσιο, κάνει λόγο για τον Νόμο της Γιάντε (συχνά αποδίδεται και ως «κώδικας κοινωνικής ισοπέδωσης» ή «κανόνας της συλλογικής μετριότητας) υποστηρίζοντας ότι η συλλογική σκέψη και η κοινωνική πίεση οδηγούν τους επενδυτές σε συμπεριφορές που υπό άλλες συνθήκες δεν θα υιοθετούσαν ποτέ.
Κεντρικό ρόλο στην ανάλυσή του έχει το φαινόμενο FOMO, ο φόβος του να χάσει κανείς την ευκαιρία πλουτισμού.
Ο Zeberg περιγράφει το FOMO ως έναν βαθιά ριζωμένο μηχανισμό της ανθρώπινης συμπεριφοράς, που προέρχεται από την εξελικτική ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει σε ομάδα.
Στις αγορές, όμως, αυτός ο μηχανισμός μετατρέπεται σε καταλύτη υπερβολής, οδηγώντας ακόμη και τους πιο έμπειρους επενδυτές σε αποφάσεις που αγνοούν κάθε έννοια αποτίμησης και κινδύνου.
Στην ιστορική αναδρομή του, ο αναλυτής επαναφέρει στη μνήμη όλες τις μεγάλες φούσκες των τελευταίων αιώνων, από τη Μανία της Τουλίπας του 17ου αιώνα έως τη φούσκα των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα, τη χρηματιστηριακή ευφορία της δεκαετίας του 1920 και, φυσικά, τη φούσκα του dot-com στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνει, η τεχνολογία ήταν υπαρκτή και συχνά επαναστατική, όμως οι αποτιμήσεις ξεπέρασαν κάθε λογική, οδηγώντας τελικά σε βίαιες αναπροσαρμογές.
Ψυχολογία της μάζας
Ιδιαίτερη έμφαση ο Zeberg δίνει και στην ψυχολογία των μαζών, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα ιστορικά γεγονότα όπως το πείραμα με τον καπνό του 1968, όπου η παρουσία ομάδας εμπόδιζε τους ανθρώπους να αντιδράσουν ακόμη και σε εμφανή κίνδυνο.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να δείξει ότι οι αγορές δεν κινούνται από τη λογική, αλλά από τη δυναμική της μάζας, όπου η αμφισβήτηση συχνά εξαφανίζεται μέχρι να είναι πλέον αργά.
Στο πιο αμφιλεγόμενο σημείο της ανάλυσής του, ο Zeberg στρέφεται ευθέως κατά του Bitcoin και του ευρύτερου οικοσυστήματος των crypto, χαρακτηρίζοντάς τα ως το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα σύγχρονης φούσκας.
Επικαλείται μάλιστα τις ιδιαίτερα σκληρές απόψεις του Charlie Munger και του Warren Buffett, οι οποίοι είχαν περιγράψει το Bitcoin με εξαιρετικά απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς, υπογραμμίζοντας ότι τα περιουσιακά στοιχεία χωρίς θεμελιώδη αξία τείνουν να καταλήγουν σε βίαιες διορθώσεις.
Παράλληλα, αναφέρεται στις εντυπωσιακές αποδόσεις εταιρειών όπως Nvidia και Palantir Technologies, τις οποίες εντάσσει στο ευρύτερο αφήγημα της υπερβολής γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως σημειώνει, όταν οι αποτιμήσεις εκτινάσσονται σε επίπεδα που προϋποθέτουν σχεδόν τέλεια μελλοντική ανάπτυξη, τότε η αγορά δεν τιμολογεί την πραγματικότητα αλλά την προσδοκία, και αυτό αποτελεί κλασικό προάγγελο φούσκας.
Ο Zeberg προειδοποιεί ότι οι μακροοικονομικές συνθήκες ενδέχεται να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την επόμενη μεγάλη διόρθωση.
Μια πιθανή ύφεση, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσε να συμπαρασύρει τις αγορές σε βίαιη πτώση, με τον Nasdaq να επαναλαμβάνει ιστορικές απώλειες της τάξης του 80% και τα crypto να αντιμετωπίζουν ακόμη πιο ακραίες πιέσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, η υπερβολική μόχλευση και η ευφορία των τελευταίων ετών θα μετατραπούν, σύμφωνα με την εκτίμησή του, σε αλυσιδωτές ρευστοποιήσεις.
Κλείνοντας, χρησιμοποιεί το κλασικό παραμύθι «Τα καινούργια ρούχα του Βασιλιά» για να περιγράψει τη σημερινή κατάσταση των αγορών.
Όπως στον μύθο, όλοι φαίνεται να βλέπουν μια «τέλεια εικόνα ανάπτυξης», όμως ελάχιστοι τολμούν να αμφισβητήσουν αν αυτή η εικόνα έχει πραγματική υπόσταση.
Και όταν τελικά εμφανιστεί ο «ένα παιδί που λέει την αλήθεια», όπως στο παραμύθι, τότε η ψευδαίσθηση μπορεί να καταρρεύσει απότομα, αφήνοντας πίσω της μια από τις πιο βίαιες αναπροσαρμογές στην ιστορία των αγορών.
www.bankingnews.gr
