Για όσους παρακολουθούν εδώ και χρόνια τη δημόσια συζήτηση γύρω από τον Προσωπικό Αριθμό, τις ηλεκτρονικές ταυτότητες και τον ευρύτερο ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, η πρόσφατη τοποθέτηση της προέδρου της Πλεύση Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, αποτελεί μια εξέλιξη που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής.
Κατά τη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης της Βουλής στις 25 Μαΐου 2026[1], η κ. Κωνσταντοπούλου διατύπωσε δημόσια και με σαφήνεια την αντίθεσή της στην κεντρική συγκέντρωση και διασύνδεση προσωπικών δεδομένων μέσω του Προσωπικού Αριθμού.
Η σημασία της παρέμβασής της δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο των επιμέρους επιχειρημάτων της. Βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι ένα ακόμη κοινοβουλευτικό κόμμα τοποθετείται δημόσια απέναντι σε ένα ζήτημα το οποίο μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν από μεγάλο μέρος του πολιτικού συστήματος ως περίπου αυτονόητο και αναπόφευκτο.
Τι ακριβώς είπε;
Σύμφωνα με την τοποθέτησή της, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας εξέφρασε:
- αντίθεση στην κεντρική συγκέντρωση προσωπικών δεδομένων,
- ανησυχία για τη δημιουργία μηχανισμών γενικευμένου ψηφιακού φακελώματος,
- προβληματισμό για τη δυνατότητα ψηφιακής προφίλωσης (profiling) των πολιτών,
- επιφυλάξεις για τη χρήση του Προσωπικού Αριθμού ως ενιαίου κλειδιού πρόσβασης και διασταύρωσης φορολογικών, κοινωνικών και διοικητικών δεδομένων,
- ανάγκη προστασίας της ιδιωτικότητας και της προσωπικότητας των πολιτών.
Ανεξάρτητα από το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με το σύνολο της πολιτικής της διαδρομής, οφείλει να αναγνωρίσει ότι στο συγκεκριμένο ζήτημα η θέση που διατύπωσε ήταν σαφής, ευθεία και δημόσια.
Και αυτό έχει πολιτική σημασία.
Ποιοι έχουν πάρει μέχρι σήμερα θέση;
Η συζήτηση για τον Προσωπικό Αριθμό δεν είναι απλώς μια τεχνική διαφωνία για τη λειτουργία του Δημοσίου.
Αφορά το μοντέλο σχέσης μεταξύ κράτους και πολίτη.
Αφορά το ερώτημα αν το κράτος θα διαθέτει έναν ενιαίο μηχανισμό συγκέντρωσης και διασύνδεσης όλων σχεδόν των πληροφοριών που αφορούν τον άνθρωπο: φορολογικών, ασφαλιστικών, υγειονομικών, επαγγελματικών, περιουσιακών και διοικητικών.
Μέχρι σήμερα:
- Η ΝΙΚΗ έχει διατυπώσει την πιο σαφή, σταθερή και μαχητική κοινοβουλευτική αντίθεση στον Προσωπικό Αριθμό και στις ηλεκτρονικές ταυτότητες.
- Ο Κυριάκος Βελόπουλος και η Ελληνική Λύση έχουν επίσης εκφράσει αντίθεση, αν και με πιο γενικές διατυπώσεις.
- Ο ανεξάρτητος βουλευτής Νίκος Παπαδόπουλος έχει επανειλημμένα λάβει δημόσια και ξεκάθαρη θέση κατά του Προσωπικού Αριθμού.
- Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας καταγγέλλει τον Προσωπικό Αριθμό ως εργαλείο γενικευμένου ψηφιακού φακελώματος και παρακολούθησης των πολιτών μέσω της διασύνδεσης βάσεων δεδομένων.
- Η Μαρία Καρυστιανού, πριν ακόμη ανακοινώσει την πολιτική της πρωτοβουλία, είχε αποστείλει βιντεοσκοπημένο χαιρετισμό σε εκδήλωση της ΕΞΟΔΟΣ στη Θεσσαλονίκη, όπου είχε εκφράσει σαφείς επιφυλάξεις τόσο για τις ηλεκτρονικές ταυτότητες όσο και για τον Προσωπικό Αριθμό και τον κίνδυνο ψηφιακού ελέγχου. Ωστόσο, κατά την παρουσίαση της πολιτικής πρωτοβουλίας «ΕΛΠΙΔΑ», το θέμα αυτό δεν αναδείχθηκε με την ίδια έμφαση που πολλοί ανέμεναν.
Στο νέο αυτό τοπίο, η δημόσια παρέμβαση της Ζωής Κωνσταντοπούλου προσθέτει μία ακόμη πολιτική φωνή στον διάλογο.
Η σιωπή των υπολοίπων
Εκείνο που προκαλεί εντύπωση είναι ότι τα περισσότερα κοινοβουλευτικά κόμματα αποφεύγουν να πάρουν καθαρή θέση.
Άλλα μιλούν γενικά για «ψηφιακό εκσυγχρονισμό». Άλλα περιορίζονται σε τεχνικές παρατηρήσεις. Άλλα αποδέχονται πλήρως το νέο μοντέλο χωρίς να θέτουν σοβαρά ερωτήματα για τις συνέπειες στην ιδιωτικότητα και στις ατομικές ελευθερίες.
Όμως το ζήτημα είναι υπερβολικά σοβαρό για να αντιμετωπίζεται ως μια απλή διοικητική μεταρρύθμιση.
Όταν δημιουργείται ένας μοναδικός αριθμός που συνδέει το σύνολο σχεδόν των συναλλαγών και των δεδομένων ενός πολίτη, τότε η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει:
- ποια δεδομένα θα συνδέονται,
- ποιος θα έχει πρόσβαση,
- με ποιες εγγυήσεις,
- για πόσο χρόνο,
- με ποιον έλεγχο,
- και κυρίως ποια είναι τα όρια της κρατικής εξουσίας.
Η ευθύνη των πολιτών
Η ΕΞΟΔΟΣ αγωνίζεται να αναδείξει το ζήτημα του Προσωπικού Αριθμού, των ηλεκτρονικών ταυτοτήτων και της συγκέντρωσης δεδομένων ως θέμα δημοκρατίας, ελευθερίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η πρόσφατη παρέμβαση της Ζωής Κωνσταντοπούλου δείχνει ότι η δημόσια πίεση φέρνει αποτελέσματα.
Η συζήτηση πλέον δεν μπορεί να κρυφτεί. Γι’ αυτό και η πίεση προς όλα τα πολιτικά κόμματα πρέπει να συνεχιστεί. Κάθε κόμμα οφείλει να απαντήσει καθαρά:
Είναι υπέρ ή κατά του Προσωπικού Αριθμού;
Είναι υπέρ ή κατά της κεντρικής διασύνδεσης των προσωπικών δεδομένων των πολιτών;
Είναι υπέρ ή κατά της ψηφιακής προφίλωσης και του διαρκούς ηλεκτρονικού εντοπισμού των δραστηριοτήτων του πολίτη;
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πριν προσέλθουν στην κάλπη. Διότι η ψήφος δεν είναι μόνο επιλογή προσώπων. Είναι και επιλογή μοντέλου κοινωνίας.
Και όποιος θεωρεί ότι η ελευθερία, η ιδιωτικότητα και η προστασία της ανθρώπινης προσωπικότητας αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αξίες, οφείλει να εξετάσει πολύ προσεκτικά ποιοι στηρίζουν και ποιοι αμφισβητούν την πορεία προς ένα ολοένα πιο συγκεντρωτικό και διασυνδεδεμένο ψηφιακό κράτος.
Και ας μην ξεχνάμε και την 6μηνη «τρύπα ασφαλείας’ του συστήματος που παραδέχθηκε η ίδια η κυβέρνηση. Τα προσωπικά μας δεδομένα δεν μπορούν να αποτελούν ούτε εμπορεύσιμο αντικείμενο αλλά ούτε και εκτεθειμένα στις ορέξεις του ηλεκτρονικού εγκλήματος.
[1] Η ομιλία Ζωής Κωνσταντοπούλου (το κρίσιμο σημείο στο 4΄.20΄΄) εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=qJxg2w0jEco&t=13s
