Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με ηγέτες τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία, ετοιμάζει ένα σχέδιο που θα γράψει ιστορία. Την ώρα που ΗΠΑ και Ιράν παίζουν ένα παιχνίδι στο Ορμούζ, η Ευρώπη αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια της – χωρίς την Ουάσιγκτον. Το σχέδιο προβλέπει αποναρκοθέτηση των Στενών, συνοδεία εμπορικών πλοίων και στρατιωτική επιτήρηση, με δικά της μέσα και υπό δική της διοίκηση. Ο Μακρόν το είπε ξεκάθαρα: οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν δεν θα συμμετάσχουν. Η Ευρώπη αποφασίζει να σταθεί στα πόδια της – και το Ορμούζ είναι το πρώτο, μεγαλύτερο τεστ.
Η αποκάλυψη της Wall Street Journal: Ένα σχέδιο γεννιέται
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα της Wall Street Journal, Γαλλία και Μεγάλη Βρετανία καταρτίζουν ένα φιλόδοξο σχέδιο για τη συγκρότηση μιας ευρείας διεθνούς συμμαχίας. Στόχος: η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μετά το τέλος του πολέμου. Η συμμαχία θα περιλαμβάνει αποστολή ναρκαλιευτικών, φρεγατών, αντιτορπιλικών και άλλων στρατιωτικών πλοίων.
Η καινοτομία; Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα συμμετάσχουν. Ούτε ως ηγέτης, ούτε ως μέλος.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ήταν κατηγορηματικός σε δηλώσεις του την Τρίτη 14 Απριλίου: η αποστολή θα είναι αμυντική και δεν θα περιλαμβάνει τα «εμπλεκόμενα μέρη» – δηλαδή ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες με γνώση του σχεδίου επιβεβαιώνουν: τα ευρωπαϊκά πλοία δεν θα τελούν υπό αμερικανική διοίκηση.
Γιατί τώρα; Η απογοήτευση από την αμερικανική διαχείριση
Η απόφαση αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μηνών – ή και χρόνων – απογοήτευσης από την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
-
Η τακτική Τραμπ – απειλές, αποκλεισμός, μονομερείς ενέργειες – έχει αποξενώσει ακόμα και τους παραδοσιακούς συμμάχους.
-
Η Ευρώπη πλήρωσε βαρύ τίμημα από την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκαν, η ύφεση χτύπησε, και οι Βρυξέλλες είδαν ότι η Ουάσιγκτον δεν είχε σχέδιο για την προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων.
-
Η απειλή αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ (που ο ίδιος ο Τραμπ έχει θέσει στο τραπέζι) έχει αναγκάσει την Ευρώπη να σκέφτεται σοβαρά την αμυντική της αυτονομία.
Το σχέδιο για το Ορμούζ είναι μια πρόβα τζενεράλε για μια Ευρώπη που αποφασίζει να υπερασπιστεί μόνη της τα συμφέροντά της.
Οι τρεις φάσεις του ευρωπαϊκού σχεδίου
Το δημοσίευμα της WSJ περιγράφει τρεις βασικούς στόχους, που θα υλοποιηθούν διαδοχικά:
1η Φάση: Απεγκλωβισμός των πλοίων
Εκατοντάδες πλοία είναι αυτή τη στιγμή παγιδευμένα στον Περσικό Κόλπο. Η πρώτη προτεραιότητα είναι η δημιουργία υποδομών για την ασφαλή αποχώρησή τους.
2η Φάση: Εκτεταμένη αποναρκοθέτηση
Το Ιράν, σύμφωνα με πηγές, είχε τοποθετήσει νάρκες σε τμήματα του Στενού τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης. Η απομάκρυνσή τους είναι κρίσιμη. Εδώ, η Ευρώπη έχει σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των ΗΠΑ: διαθέτει πάνω από 150 ναρκαλιευτικά, ενώ η Αμερική έχει σε μεγάλο βαθμό παροπλίσει τον δικό της στόλο. Η διαδικασία, ωστόσο, είναι χρονοβόρα και επικίνδυνη.
3η Φάση: Τακτικές στρατιωτικές συνοδείες και επιτήρηση
Ο τελικός στόχος είναι η καθιέρωση τακτικών συνοδειών, με φρεγάτες και αντιτορπιλικά, που θα συνοδεύουν εμπορικά πλοία και θα επιτηρούν την περιοχή, δίνοντας εμπιστοσύνη στις ναυτιλιακές εταιρείες να χρησιμοποιήσουν ξανά τη διαδρομή.
Η γερμανική συμμετοχή – Το κλειδί για την επιτυχία
Μια σημαντική εξέλιξη είναι η πιθανή συμμετοχή της Γερμανίας. Το Βερολίνο, που παραδοσιακά αντιμετωπίζει πολιτικά και νομικά εμπόδια για στρατιωτικές αποστολές στο εξωτερικό (λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου), ενδέχεται να αποσαφηνίσει τη στάση του ήδη από την Πέμπτη.
Η συμμετοχή της Γερμανίας θα ήταν κομβική, καθώς διαθέτει:
-
Μεγαλύτερη δημοσιονομική ισχύ από Γαλλία και Βρετανία.
-
Κρίσιμα στρατιωτικά μέσα για την επιχείρηση.
Με τη Γερμανία στο πλευρό τους, Γάλλοι και Βρετανοί αποκτούν μια δύναμη κρούσης που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η τηλεδιάσκεψη της Παρασκευής – Και η απουσία των ΗΠΑ
Την Παρασκευή, Μακρόν και Στάρμερ θα συγκαλέσουν μια μεγάλη διαδικτυακή σύσκεψη με δεκάδες χώρες, για να συζητήσουν τον τρόπο επιτήρησης του Στενού. Ο Στάρμερ θα μεταβεί στο Παρίσι, ενώ οι περισσότερες χώρες θα συμμετάσχουν μέσω τηλεδιάσκεψης.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν κληθεί. Η Κίνα και η Ινδία έχουν προσκληθεί, αλλά δεν είναι ακόμα σαφές αν θα συμμετάσχουν.
Η κίνηση αυτή είναι μια ξεκάθαρη πολιτική δήλωση: η Ευρώπη δεν θα περιμένει την άδεια της Ουάσιγκτον για να προστατεύσει τα συμφέροντά της.
Οι διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρώπης
Παρά την κοινή κατεύθυνση, υπάρχουν και διαφωνίες:
-
Γάλλοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι οποιαδήποτε εμπλοκή των ΗΠΑ θα καθιστούσε την αποστολή λιγότερο αποδεκτή από το Ιράν.
-
Βρετανοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η μη συμμετοχή των Αμερικανών θα εξοργίσει τον Τραμπ και θα περιορίσει το εύρος της επιχείρησης.
Η διαφορά αυτή αντανακλά τη γνωστή αγγλο-γαλλική αντιπαλότητα στρατηγικής: οι Γάλλοι θέλουν πλήρη αυτονομία, οι Βρετανοί θέλουν μια γέφυρα με την Ουάσιγκτον.
Το πρότυπο: Επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα
Η συμμαχική αποστολή θα βασιστεί στο πρότυπο της επιχείρησης «Ασπίδες» (Aspides) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που επιχείρησε στην Ερυθρά Θάλασσα το 2024. Τότε, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα και άλλες χώρες είχαν παράσχει φρεγάτες και ελικόπτερα για την προστασία εμπορικών πλοίων από επιθέσεις των Χούθι.
Η εμπειρία εκείνη έδειξε ότι η Ευρώπη μπορεί να δράσει αποτελεσματικά και χωρίς την ηγεσία των ΗΠΑ, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση.
Συμπέρασμα: Μια νέα εποχή για την ευρωπαϊκή άμυνα
Το σχέδιο για το Ορμούζ είναι πολύ περισσότερο από μια ναυτική επιχείρηση. Είναι μια πολιτική διακήρυξη. Η Ευρώπη λέει «αντίο» στην αμερικανική ηγεμονία, τουλάχιστον σε αυτό το κομμάτι του κόσμου, και δηλώνει έτοιμη να υπερασπιστεί μόνη της τα συμφέροντά της.
Ο Μακρόν και ο Στάρμερ, παρά τις διαφωνίες τους, έδωσαν τα χέρια. Η Γερμανία είναι έτοιμη να μπει στο παιχνίδι. Η Κίνα και η Ινδία παρακολουθούν.
Το Ορμούζ δεν θα είναι πλέον αμερικανική λίμνη. Γίνεται ευρωπαϊκή ευθύνη.
