Φτάσαμε σε μια στιγμή που δεν έχει ξανασυμβεί στην ανθρώπινη ιστορία. Αν ο πόλεμος με το Ιράν συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα αντιμετωπίσουμε ταυτόχρονα τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση και τη μεγαλύτερη κρίση παραγωγής τροφίμων στην ιστορία του ανθρώπινου γένους.
Πολλοί ελπίζανε ότι το Ιράν θα δεχόταν την πρόταση Τραμπ για κατάπαυση πυρός 30 ημερών. Αλλά ήταν προφανές ότι αυτό δεν θα συνέβαινε ποτέ. Οι Ιρανοί απέρριψαν εντελώς το σχέδιο 15 σημείων — και απαιτούν η Ουάσιγκτον να αναγνωρίσει μόνιμη ιρανική κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ πριν ξεκινήσει καμία διαπραγμάτευση. Περιττό να πούμε ότι οι ΗΠΑ δεν θα δεχθούν ποτέ κάτι τέτοιο. Και ο πόλεμος θα συνεχιστεί.
Το Ιράν Αποφασίζει Ποιος Περνάει — Ποιος Όχι
Αυτή τη στιγμή, η Τεχεράνη ελέγχει πραγματικά τα Στενά. Όπως αναφέρει ο Matt Smith, επικεφαλής αναλυτής της Kpler για τις ΗΠΑ, ιρανικά πετρελαιοφόρα συνεχίζουν να διέρχονται — αλλά και μόνο λίγα άλλα πλοία που το Ιράν επιλέγει να αφήσει να περάσουν.
Η πλατφόρμα MarineTraffic περιγράφει τη στρατηγική ως «επιλεκτική διέλευση πλοίων» — ένα μήνυμα στρατηγικής σημασίας προς τον κόσμο: «Εγώ αποφασίζω ποιος περνάει».
Μόλις εννέα πλοία κατάφεραν να διέλθουν από τη Δευτέρα. Και σύμφωνα με αναφορές, το Ιράν έχει αρχίσει να επιβάλλει διόδια έως 2 εκατομμυρίων δολαρίων για κάθε πλοίο.
Κάποιοι θα πουν: «Ε, εννέα πλοία πέρασαν — καλά είναι».
Αλλά 2.500 άλλα παραμένουν παγιδευμένα στον Περσικό Κόλπο — με άλλα 400 να περιμένουν εκτός του στενού.
Αυτό δεν είναι κρίση. Αυτό είναι εφιάλτης.
Το Ιράν Απειλεί να Κλείσει και το Μαντέμπ
Και η κατάσταση κλιμακώνεται. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim — συνδεδεμένο με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) — αν οι ΗΠΑ αναλάβουν δράση σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν είναι «πλήρως προετοιμασμένο να κλιμακώσει» — συμπεριλαμβανομένου του κλεισίματος και του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Αν και τα δύο στενά κλείσουν — Ορμούζ και Μαντέμπ — η παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα καταρρέει. Πλήρως.
«Δεν Έχουμε Ξαναδεί Κάτι Τέτοιο»
Ο Gareth Ramsay, επικεφαλής οικονομολόγος της BP, το λέει ξεκάθαρα:
«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι τέτοιο. Δεν έχει υπάρξει ποτέ διαταραχή τέτοιας κλίμακας. Αυτό είναι το χειρότερο σενάριο κάθε αναλυτή πετρελαίου — αυτό που πίστευαν ότι δεν θα συνέβαινε ποτέ.»
Και δίκιο έχει.
Ρεκόρ Τιμών στην Αμερική — Ενεργειακή Κρίση στην Ευρώπη
Στις ΗΠΑ, η τιμή της βενζίνης έφτασε τα 3,98 δολάρια το γαλόνι — από κάτω από 3 δολάρια πριν από ένα μήνα. Η τιμή του ντίζελ έσπασε ιστορικά ρεκόρ στην Καλιφόρνια (πάνω από 7 δολάρια) και στην Ουάσιγκτον (πάνω από 6 δολάρια).
Υπάρχουν πάνω από 11 εκατομμύρια φορτηγά ντίζελ στις ΗΠΑ — που αντιπροσωπεύουν το 75% του εμπορικού στόλου φορτηγών. Αν η τιμή του ντίζελ φτάσει τα 10 δολάρια — και αυτό δεν είναι απίθανο — η εμπορική μεταφορά στην Αμερική καταρρέει.
Στην Ευρώπη, η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη. Ο CEO της Shell προειδοποιεί ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έλλειψη ενέργειας και καυσίμων «από τον επόμενο μήνα» — δηλαδή σε λίγες μέρες. Η ρύθμιση κατανάλωσης ενέργειας σε ασιατικές χώρες έχει ήδη ξεκινήσει. Θα ακολουθήσουν «ενεργειακά λοκντάουν» στην Ευρώπη;
Η Πραγματική Καταστροφή: Τα Λιπάσματα Κλειδώθηκαν
Αλλά η ενεργειακή κρίση — όσο κι αν είναι τρομακτική — δεν είναι το χειρότερο.
Το χειρότερο βρίσκεται στα χωράφια.
Την άνοιξη, οι αγρότες στο βόρειο ημισφαίριο φυτεύουν τις καλλιέργειές τους. Αλλά τώρα, τεράστιες ποσότητες λιπασμάτων είναι κλειδωμένες μέσα στον Περσικό Κόλπο. Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ — σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Και αν δεν φτάσουν αυτά τα λιπάσματα στους αγρότες πριν κλείσει η σεζόν φύτευσης — οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές.
Ο David Delaney, CEO της Itafos Inc. (παραγωγός φωσφορικών λιπασμάτων), δηλώνει:
«Δεν θέλω να δώσω τον συναγερμό υπερβολικά νωρίς — αλλά αν αυτό κρατήσει πολύ, μπορεί να είναι καταστροφικό.»
Τα Νούμερα που Πονάνε
Τα στοιχεία μιλούν μόνα τους:
🔹 Σιτάρι — Η χρήση αζωτικών λιπασμάτων αυξάνει την παραγωγή σιταριού έως και 62%. Χωρίς λίπασμα; Ένα άροτρο σιταριού θα παράγει λιγότερο από τα μισά.
🔹 Κριθάρι — Η αύξηση παραγωγής με λιπάσματα φτάνει το 25%. Χωρίς; Μεγάλη μείωση.
🔹 Καλαμπόκι — Εδώ η διαφορά είναι τεράστια. Η παραγωγή ανά στρέμμα διπλασιάζεται με αζωτικό λίπασμα. Χωρίς; Η παγκόσμια παραγωγή καλαμποκιού καταρρέει.
Μιλάμε για ιστορική πτώση παραγωγής στις βασικές καλλιέργειες που τρέφουν τον πλανήτη.
Ποιες Καλλιέργειες Θα Επιζήσουν;
Οι καλλιέργειες που δεν χρειάζονται ετήσια φύτευση — όπως τα σταφύλια και τα ελαιόδεντρα — δεν θα επηρεαστούν σοβαρά. Κάποια ελαιόδεντρα ζουν πάνω από 1.000 χρόνια και συνεχίζουν να παράγουν χωρίς λίπασμα.
Αλλά οι ετήσιες καλλιέργειες — σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι — αυτές που τρέφουν δισεκατομμύρια ανθρώπους — θα πληγούν καταστροφικά.
Αυτή Είναι η Πραγματικότητα
Δεν αλλάζει τίποτα από τα γεγονότα, όσο κι αν κάποιοι θέλουν να τα αρνηθούν.
Η μόνη λύση είναι η άμεση λήξη του πολέμου.
Αλλά αυτό δεν φαίνεται πιθανό — και επομένως, πολύ περισσότερος πόνος έρχεται.
Βρισκόμαστε σε μια στιγμή χωρίς προηγούμενο. 2.500 πλοία παγιδευμένα. Πετρέλαιο σε ρεκόρ. Λιπάσματα κλειδωμένα. Οι αγρότες δεν θα μπορέσουν να φυτέψουν. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει έλλειψη ενέργειας σε λίγες μέρες. Η Αμερική κοντεύει οικονομικό κραχ. Και ο κόσμος; Κοιμάται ακόμα. Αλλά η πείνα — σε αντίθεση με τα όνειρα — δεν κοιμάται. Έρχεται. Και έρχεται γρήγορα.
Από άρθρο του Michael Snider
