Μήπως είναι πολύ νωρίς;

Η φρενολογία είναι μια ψευδοεπιστήμη που χρησιμοποιεί τις μετρήσεις του ανθρώπινου κρανίου για να καθορίσει τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, τα ταλέντα, και την νοητική ικανότητα ενός ανθρώπου.

Της Helen Buyniski

18/05/2020

Το επίκεντρο της αστυνόμευσης των ΗΠΑ μετατοπίζεται από την επιβολή στην πρόληψη, καθώς η μαζική φυλάκιση εγκληματιών δεν ευνοείται. Η ανίχνευση της «προ-εγκληματικότητας» είναι η νέα καυτή τάση, που επιτυγχάνεται μέσω της ανάλυσης της συμπεριφοράς και… των χαρακτηριστικών του προσώπου!!;

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Χάρισμπουργκ ανακοίνωσαν νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα ότι έχουν αναπτύξει λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης ικανό να προβλέψει (με ακρίβεια 80 τοις εκατό!) εάν ένα άτομο είναι εγκληματίας, βλέποντας μόνο το πρόσωπό του.

«Το επόμενο βήμα μας είναι να βρούμε στρατηγικούς εταίρους για να προωθήσουμε αυτήν την αποστολή», ανέφερε το δελτίο τύπου, υπονοώντας ότι ένας βετεράνος του αστυνομικού τμήματος της Νέας Υόρκης δούλευε μαζί με δύο καθηγητές και έναν υποψήφιο διδάκτορα στο πρότζεκτ.

Μέχρι την Πέμπτη αυτή η δήλωση είχε αποσυρθεί, μετά από αντιδράσεις σχετικά με αυτό που οι κριτικοί χαρακτήρισαν ως προσπάθεια επαναφοράς της φρενολογίας, της ευγονικής και άλλων ρατσιστικών ψευδεπιστημών, προς χρήση από το σύγχρονο κράτος επιτήρησης. Αλλά παρόλες τις αντιδράσεις κάποιοι γοητεύτηκαν –ο ερευνητής αναγνώρισης προσώπου Μάικλ Πέτροφ της EyeLock παρατήρησε ότι «δεν είχε δει ποτέ μια μελέτη πιο τολμηρά λανθασμένη αλλά και ταυτόχρονα άξια για περαιτέρω σκέψη, όπως αυτή“.

Ο ισχυρισμός ότι οι εγκληματικές τάσεις ενός ατόμου, προσδιορίζονται από την εξέταση των χαρακτηριστικών του προσώπου του, υπονοεί ότι οι κακοποιοί είναι ουσιαστικά «γεννημένοι εγκληματίες» και ανίκανοι να διορθωθούν, και έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την σύγχρονη εγκληματολογική θεωρία (και μικρολεπτομέρειες όπως η «ελεύθερη βούληση»). Ενώ αυτή η προσέγγιση ήταν πολύ της μόδας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα όταν χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει την ευγονική και άλλες μορφές επιστημονικού ρατσισμού, υποβιβάστηκε στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μέχρι τώρα, από ότι φαίνεται.

Η φρενολογία και η φυσιογνωμία (οι «επιστήμες» που προσδιορίζουν την προσωπικότητα εξετάζοντας το μέγεθος και το σχήμα του κεφαλιού και του προσώπου αντίστοιχα), προφανώς επιστρέφουν. Τον Ιανουάριο του 2020 μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Big Data έκανε παρόμοιους εγκληματολογικούς ισχυρισμούς για τα «μοντέλα βαθιάς μάθησης» της τεχνητής νοημοσύνης , ενώ καυχόταν ότι ένα πρόγραμμα ξετρύπωσε εγκληματίες με συγκλονιστική ακρίβεια 97 τοις εκατό, χρησιμοποιώντας «το σχήμα του προσώπου, των φρυδιών, της κορυφής και της κόρης του ματιού, των ρουθουνιών και των χειλιών».

Για την ακρίβεια, οι ερευνητές αυτής της μελέτης είπαν ότι εμπνεύστηκαν από την «έρευνα του Lombroso», αναφερόμενοι στον Cesare Lombroso, τον «πατέρα της σύγχρονης εγκληματολογίας» ο οποίος πίστευε ότι η εγκληματικότητα είναι κληρονομική και διαγιγνώσκεται εξετάζοντας τα φυσικά χαρακτηριστικά, ιδιαιτέρως του προσώπου. Άλλωστε δεν ήταν οι πρώτοι που ξαμόλησαν τους αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης, για να εντοπίσουν «εγκληματικά» χαρακτηριστικά, αφού η μελέτη τους αναφέρεται σε μια προηγούμενη προσπάθεια του 2016, η οποία προφανώς προκάλεσε και αυτή αντιδράσεις.

Ίσως είναι πολύ νωρίς, η κοινή γνώμη να αγκαλιάσει αυτή την αναξιόπιστη ρατσιστική ψευδοεπιστήμη η οποία ανασυσκευάστηκε ως φουτουριστικό εργαλείο αστυνόμευσης, αλλά δεδομένης της ανυπομονησίας των αρχών επιβολής της τάξης στις ΗΠΑ για προσδιορισμό της “προ-εγκληματικότητας”, δεν είναι απίθανο αυτή η τεχνολογία να βρεθεί στα χέρια τους.

Οι αμερικανικές αρχές δεν ήταν ποτέ πιο αποφασισμένες να σώσουν τους υποψήφιους παραβάτες από τον εαυτό τους, αφού μόνο τον τελευταίο χρόνο, εφάρμοσαν δύο προγράμματα παρακολούθησης “προ-εγκληματικότητας”. Το Πρόγραμμα Διάσπασης και Πρόωρης Εμπλοκής (Disruption and Early Engagement Program –DEEP) που έχει ως σκοπό να παρεμβαίνει «με δικαστικό ένταλμα για την θεραπεία της ψυχικής υγείας,» και μέσω της ηλεκτρονικής παρακολούθησης ατόμων που αναμένεται να «κινητοποιηθούν βίαια», βάσει των ιδιωτικών τους επικοινωνιών και τη δραστηριότητα τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ενώ το εμβληματικό πρότζεκτ ονόματι «Safe Home» της Υπηρεσίας Προηγμένων Ερευνών Υγείας (Health Advanced Research Projects Agency – HARPA) χρησιμοποιεί «τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση για την ανάλυση δεδομένων που έχουν αποσπαστεί από προσωπικές ηλεκτρονικές συσκευές (smartphone, Alexas, FitBits) και παρέχονται από επαγγελματίες υγείας (!) για τον εντοπισμό πιθανής “νευροψυχιατρικής βίας“. Για να μεγιστοποιήσει την αποτελεσματικότητά αυτών των δύο προγραμμάτων, ο Γενικός Εισαγγελέας William Barr ζήτησε από το Κογκρέσο να καταργήσει την κρυπτογράφηση.

Οι κίνδυνοι της “προ-εγκληματικής” αστυνόμευσης είναι τεράστιοι. Οι επιλεγμένοι από αλγόριθμους «προ-εγκληματίες» είναι πολύ πιθανό να παγιδευτούν ώστε να διαπράξουν εγκλήματα, προκειμένου να «αποδειχθεί» ότι τα προγράμματα λειτουργούν όπως συνέβη με τις εκτεταμένες «αντιτρομοκρατικές» πρωτοβουλίες των ΗΠΑ. Μια έρευνα του 2014 διαπίστωσε ότι το FBI είχε παγιδεύσει σχεδόν όλους τους «υπόπτους τρομοκρατίας» που διώχθηκαν ποινικά από την 11η Σεπτεμβρίου και αυτό το μοτίβο έχει συνεχιστεί μέχρι σήμερα.

Εν τω μεταξύ, οι αλγόριθμοι αναγνώρισης προσώπου έχουν έως και 100 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναγνωρίσουν εσφαλμένα τους μαύρους και τους ασιάτες άνδρες σε σχέση με τους λευκούς και το ποσοστό εσφαλμένης αναγνώρισης για τους Ινδιάνους είναι ακόμη υψηλότερο, σύμφωνα με μια μελέτη του NIST.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χάρισμπουργκ προσπαθούν να διώξουν αυτές τις ανησυχίες, επιμένοντας ότι το λογισμικό τους δεν έχει «φυλετική προκατάληψη» – όλοι δηλαδή αναλύονται φρενολογικά σε ισότιμη ψευδοεπιστημονική βάση. Σίγουρα μπορούμε να εμπιστευτούμε έναν αστυνομικό της Αστυνομίας της Νέας Υόρκης ότι θα αποφύγει τον ρατσισμό. Άλλωστε δεν είναι και ότι το 98% των συλλήψεων τους τελευταίους δύο μήνες στο Μπρούκλιν, για παραβίαση της κοινωνικής απομάκρυνσης αφορούσαν μόνο όσους δεν ήταν λευκοί – ήταν 97,5 τοις εκατό .

Δεδομένης της φρενίτιδας για τη δημιουργία ενός αστυνομικού κράτους (από μπέιμπι σίτερ drones έως ατελείωτα lockdowns) που συνοδεύουν την πανδημία του Covid-19, αυτοί οι ερευνητές μάλλον πίστευαν ότι θα μπορούσαν να ολισθήσουν σε μια κομψή και εκσυγχρονισμένη εκδοχή μιας εκατοντάχρονης ψευδοεπιστήμης. Πλήρως κατανοητό!

Ακόμα είναι πολύ νωρίς; Περιμένετε λίγα χρόνια…