Είναι Δούρειος Ίππος η πρόταση Πούτιν στον Ερντογάν να γίνει τεράστιο ενεργειακό hub η Τουρκία; Ο δικηγόρος και αναλυτής Ελληνο-τουρκικών σχέσεων Ιωάννης Κυμιωνής εκτιμά πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα πράγματα και εξηγεί γιατί ήδη στο εσωτερικό της τουρκικής κυβέρνησης επικρατεί σκεπτικισμός.
Σε συνέντευξή του στο militaire, ο κ. Κυμιωνής αναφέρεται στα ελληνοτουρκικά και με άξονα της συνθήκη της Λωζάνης κάνει προβολές στο σήμερα. «Η δυναμική των γεγονότων έχει υποχρεώσει Ελλάδα και Τουρκία να κινούνται πέριξ της συνθήκης της Λωζάνης του 1923», σημειώνει.
Αναφέρεται αναλυτικά στις ρυθμίσεις της συνθήκης της Λωζάνης, που μοίρασε τη λεία τους οι νικητές. Η συνθήκη της Λωζάνης αποπνέει από μόνης ένα μη αναθεωρητικό πνεύμα, τονίζει. «Δηλαδή, συμφωνούμε και τελειώσαμε. Και πραγματικά από τότε τα σύνορα δεν έχουν αλλάξει, όχι επειδή ήταν φοβεροί όσοι τα σχεδίασαν, αλλά ήταν τέτοιο το σύστημα ισορροπιών που είχε προβλεφθεί και πάρα πολύ δύσκολα θα μπορούσε να αλλάξει», επισημαίνει ο Ι. Κυμιωνής.
«Αυτά που άλλαξαν ήταν δύο σημεία που μας ενδιαφέρουν ως Ελλάδα. Τροποποιήθηκε το άρθρο με το οποίο η Τουρκία είχε παραιτηθεί από οποιαδήποτε αξίωση ως προς την Κύπρο. Αυτό έγινε το 1959 με τις συνθήκες Ζυρίχης και Λονδίνου για την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας όταν η Τουρκία μπήκε ως τρίτο μέρος – εγγυήτρια δύναμη και είδαμε κατόπιν τα αποτελέσματα. Το δεύτερο σημείο είναι όταν τροποποιήθηκε το 1936 με τη συνθήκη του Μοντρέ για το νομικό πλαίσιο των Στενών, την κατάργηση της αποστρατικοποίησης τόσο της τουρκικής επικράτειας, όσο και των ελληνικών νήσων».
Πού υπάρχει παρανόηση; «Οι Τούρκοι λένε ότι το 1923 η Ελλάδα είχε υπογράψει την αποστρατικοποίηση των νήσων. Δεν είναι αληθές αυτό. Τεχνηέντως, αλλά πολύ άγαρμπα, κρύβουν τη συνθήκη του Μοντρέ. Λένε λοιπόν για τα ελληνικά νησιά αλλά ξεχνούν ότι στη συνθήκη της Λωζάνης τα Στενά δεν υπάγονταν στην τουρκική διοίκηση αλλά σε διεθνή επιτροπή, που καθόριζε τη λειτουργία τους. Δηλαδή στην ουσία η Τουρκία δεν είχε κυριαρχία στην περιοχή και ήταν αποστρατικοποιημένες οι δύο όχθες των Στενών», εξηγεί ο κ. Κυμιωνής και προσθέτει:
«Άμα λοιπόν θέλουν να επιστρέψουμε στη συνθήκη της Λωζάνης και σε αποστρατικοποίηση των ελληνικών νησιών, τότε θα προηγηθεί πρώτα η Τουρκία που επεδίωξε την υπογραφή της συνθήκης του Μοντρέ, θα αποστρατικοποιήσει τη μισή Μικρά Ασία και τη μισή Ανατολική Θράκη και τότε το ξανασυζητάμε», σημειώνει.
Επιπλέον, εκτός του μη αναθεωρητικού πνεύματος της συνθήκης της Λωζάνης, τα συμβαλλόμενα μέρη είναι τόσα και τέτοια που δεν θα συμφωνούσαν ή δεν θα ασχολούνταν. Δηλαδή, θα μπορούσε ποτέ η Ιαπωνία ως συμβαλλόμενο μέρος να ασχοληθεί για παράδειγμα;
Ας θυμίσουμε ότι ανάλογα τα κέφια του συνεργάτη του προέδρου Ερντογάν, οι μισοί μιλούν για αναθεώρηση της συνθήκης της Λωζάνης και οι άλλοι μισοί για αναθεώρηση της συνθήκης του Μοντρέ.
«Τράβηξε, όμως, δύο φορές το αυτί της Τουρκίας ο πρόεδρος Πούτιν. Γιατί αν αναθεωρηθεί η συνθήκη του Μοντρέ κλείνουν τα Στενά – και μιλώ για την περίοδο πριν τον πόλεμο της Ουκρανίας – και όταν το είπαν και το ξαναείπαν στην Τουρκία, σε ένα τηλεφώνημα από την Ρωσία είπε: Ξέρετε, εγώ θα την πληρώσω και δεν μου αρέσει.
Τότε όλως τυχαίως δεν το είπαν ξανά – ένα μυστήριο πράγμα. Το λέω τώρα γιατί πάνε να κάνουν πάλι καινούργιες συμφωνίες. Ο Πρόεδρος Πούτιν είπε ότι θα σας κάνουμε ενεργειακό κόμβο και δυστυχώς οι περισσότεροι Τούρκοι αναθάρρησαν. Αλλά ευτυχώς που υπάρχουν και σοβαροί άνθρωποι και εγώ προσωπικά ξεχωρίζω τον νυν Υπουργό ενέργειας. Όταν το άκουσε δημόσιους από τα χείλη του προέδρου Πούτιν στην Αστάνα όπου το εξωτερικεύτηκε είπε θα το δούμε, αυτό θέλει διαπραγματεύσεις και να δούμε τι είναι. Προς τιμήν του κατάλαβε ότι όταν πάει να γίνει κάτι τέτοιο «ούτε Λωζάνη, ούτε Κοζάνη», δεν τους προστατεύει, ούτε τίποτα».
Τι θα μπορούσε να συμβεί; Ας πάρουμε το παράδειγμα. «Η Ρωσία η οποία στα μάτια των δυτικών έχει γεωγραφική συνέχεια τη Χερσόνησο της Ανατολίας ή της Μικράς Ασίας όπως λέμε εμείς.Ο Καύκασος που μεσολαβεί, ο μισός είναι στη Δυτική επιρροή, ο άλλος μισός είναι στην επιρροή της Ρωσίας. Γεωγραφικά όμως είναι μια συνέχεια».
Όταν λοιπόν η Ρωσία θα πάει – για το για το μόνο, κύριο και αποτελεσματικότερο της όπλο, που είναι η διαχείριση των φυσικών της πόρων – να καταστήσει την Τουρκία ενεργειακό χώρο γιατί θα το κάνει;
«Δεν θέλει να έχει πάλι την τύχη της Ουκρανίας που επί Σοβιετικής Ένωσης είχαν περάσει όλοι οι αγωγοί από εκεί. Και θυμίζω ότι την εποχή πριν τον Ζελένσκι, διάφοροι πρόεδροι έλεγαν ότι θα κλείσουν την στρόφιγγα για τη Δύση και θα έμενε εκτεθειμένη η Ρωσία», αναφέρει ο κ. Κυμιωνής.
«Έτσι και εδώ στην Τουρκία. Θα σε κάνω «κόμβο», αλλά όλως τυχαίως θα σου έχω φτιάξει και δύο πυρηνικά εργοστάσια. Θα σου έχω και κάτι S-400. E, τι θα μένει; Να βάλω κι έναν πρόεδρο δικό μου.
Αυτό οι Τούρκοι το ξέρουν. Γι’ αυτό και οι μισοί ενθουσιάστηκαν, αλλά όσοι έχουν μυαλό είπαν θα το δούμε, χρειάζονται διαπραγματεύσεις».
