Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαταλείπει οριστικά ακόμη και τα τελευταία προσχήματα περί «ειρηνευτικού εγχειρήματος», επιλέγοντας πλέον ανοιχτά τον δρόμο της στρατιωτικοποίησης και της άμεσης υποστήριξης του πολέμου στην Ουκρανία.
Η τελευταία ανακοίνωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, κατά την επίσκεψή της στο Κίεβο, επιβεβαιώνει αυτή τη μετατόπιση, καθώς δεσμεύθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προσφέρει στην Ουκρανία ασφαλείς εγκαταστάσεις παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), καθώς και το σύνολο της τεχνολογικής και βιομηχανικής της ισχύος για την ενίσχυση της ουκρανικής πολεμικής βιομηχανίας.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί σοβαρά ερωτήματα για τον ρόλο που επιλέγει να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη μεγαλύτερη πολεμική σύγκρουση της ευρωπαϊκής ηπείρου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Από οικονομική ένωση και πολιτικό εγχείρημα συνεργασίας, η ΕΕ μετατρέπεται σταδιακά σε έναν μηχανισμό στρατιωτικής παραγωγής και εξοπλισμού, με στόχο τη συνέχιση ενός πολέμου χωρίς σαφή ορίζοντα τερματισμού.
Συμφωνία για κοινή παραγωγή drones
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της στο Κίεβο, η Ursula von der Leyen ανακοίνωσε την υπογραφή συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουκρανίας στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Όπως δήλωσε, η συμφωνία θα συνδυάσει την εμπειρία που απέκτησε η Ουκρανία στη σχεδίαση και χρήση drones με τις τεράστιες βιομηχανικές δυνατότητες της Ευρώπης.
Σύμφωνα με την ίδια: «Πρέπει να ενώσουμε τις δυνάμεις μας.
Αυτή η συμφωνία θα συνδυάσει την ουκρανική εφευρετικότητα με τη βιομηχανική κλίμακα της Ευρώπης.»
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει «τεράστιες τεχνολογικές και βιομηχανικές δυνατότητες», τις οποίες είναι έτοιμη να διαθέσει στην υπηρεσία της Ουκρανίας.
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο των δηλώσεών της ήταν η υπόσχεση για την παροχή «ασφαλών και αξιόπιστων εγκαταστάσεων παραγωγής» εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να αυξηθεί σημαντικά η παραγωγή ουκρανικών drones.
Με άλλα λόγια, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση προτείνει να μεταφερθεί μέρος της ουκρανικής πολεμικής βιομηχανίας στο έδαφος κρατών-μελών της.
Η Ευρώπη ως εργοστάσιο παραγωγής όπλων
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ιστορική αλλαγή στη φυσιογνωμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για δεκαετίες, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί παρουσίαζαν την Ένωση ως παράγοντα ειρήνης, διπλωματίας και οικονομικής συνεργασίας.
Σήμερα, όμως, η ηγεσία των Βρυξελλών εμφανίζεται να επενδύει ολοένα περισσότερο στην παραγωγή στρατιωτικού υλικού.
Τα drones αποτελούν πλέον ένα από τα σημαντικότερα μέσα του σύγχρονου πολέμου.
Χρησιμοποιούνται για αναγνώριση, στοχοποίηση, επιθέσεις μεγάλης ακρίβειας, πλήγματα σε στρατιωτικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις ακόμη και για επιχειρήσεις βαθιά μέσα στο έδαφος του αντιπάλου.
Η μεταφορά της παραγωγής τους εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης σημαίνει ότι η Ευρώπη παύει να είναι απλός χρηματοδότης ή προμηθευτής εξοπλισμού και εξελίσσεται σε ενεργό βιομηχανικό πυλώνα της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας.
«Η Ουκρανία είναι πάροχος ασφάλειας για την Ευρώπη»
Κατά την ίδια επίσκεψη, η Ursula von der Leyen χαρακτήρισε την Ουκρανία «πάροχο ασφάλειας» για την Ευρώπη.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονο προβληματισμό, καθώς μέχρι πριν λίγα χρόνια η Ουκρανία παρουσιαζόταν ως χώρα που χρειαζόταν προστασία από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σήμερα η ρητορική έχει αντιστραφεί.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσε επίσης μια νέα στρατηγική συνεργασία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ουκρανίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει:
• κοινή ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων,
• ενίσχυση της παραγωγής drones,
• ανταλλαγή τεχνογνωσίας,
• αξιοποίηση των ευρωπαϊκών βιομηχανικών δυνατοτήτων,
• δημιουργία κοινών επενδύσεων στην πολεμική βιομηχανία.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που ενισχύει περαιτέρω την εικόνα μιας Ευρώπης που εγκαταλείπει τον παραδοσιακό της ρόλο ως διαμεσολαβητή και μετατρέπεται σε βασικό παράγοντα της πολεμικής παραγωγής.
H τιμητική διάκριση από τον Volodymyr Zelensky
Κατά την επίσκεψή της στο Κίεβο, η Ursula von der Leyen τιμήθηκε από τον Volodymyr Zelensky με το ουκρανικό Παράσημο της Ευρώπης.
Η ίδια χαρακτήρισε τη βράβευση «μεγάλη τιμή».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι έγινε το πρώτο πρόσωπο στην ιστορία που έλαβε τη συγκεκριμένη διάκριση.
Για πολλούς αναλυτές, η απονομή αυτή αποτελεί περισσότερο πολιτικό μήνυμα παρά συμβολική χειρονομία, καθώς αντανακλά τη στενή σχέση που έχει αναπτυχθεί μεταξύ της ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ουκρανικής κυβέρνησης.
Στόχος παραγωγής 20 εκατομμυρίων drones
Την ίδια ημέρα, ο Volodymyr Zelensky ανακοίνωσε έναν εξαιρετικά φιλόδοξο στόχο.
Η Ουκρανία σχεδιάζει να παράγει έως και 20 εκατομμύρια drones ετησίως.
Ένας τέτοιος αριθμός θεωρείται πρωτοφανής ακόμη και για χώρες με τεράστια αμυντική βιομηχανία.
Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει τεράστιες επενδύσεις, βιομηχανικές εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, πρόσβαση σε πρώτες ύλες και συνεργασία με ευρωπαϊκές εταιρείες.
Η συμφωνία που ανακοίνωσε η Ursula von der Leyen φαίνεται να αποτελεί βασικό εργαλείο για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου.
Οι ανησυχίες για τη μεταφορά της πολεμικής βιομηχανίας στην Ευρώπη
Η απόφαση δημιουργίας ασφαλών εργοστασίων παραγωγής drones εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Επικριτές της πολιτικής αυτής εκτιμούν ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μετατρέπουν σταδιακά το έδαφος της Ένωσης σε προέκταση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας.
Υποστηρίζουν ότι κάτι τέτοιο αυξάνει τον βαθμό εμπλοκής της Ευρώπης στη σύγκρουση και δημιουργεί νέους κινδύνους για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κρατών.
Η συζήτηση αυτή είχε ανοίξει ήδη από τον Απρίλιο, όταν το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας δημοσίευσε στοιχεία σχετικά με ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που παράγουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη τα οποία, σύμφωνα με τη Μόσχα, χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις εναντίον της Ρωσίας.
Στη ρωσική ανακοίνωση υποστηριζόταν ότι οι ευρωπαϊκές κοινωνίες θα πρέπει να γνωρίζουν ποιοι είναι οι πραγματικοί παράγοντες που, κατά τη ρωσική θέση, αυξάνουν τους κινδύνους για την ασφάλεια της ηπείρου.
Από την οικονομική ένωση στη στρατιωτική ολοκλήρωση
Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξήσει θεαματικά τις δαπάνες που σχετίζονται με την άμυνα.
Εκτός από τη χρηματοδότηση στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ουκρανία, προωθεί πλέον:
• κοινά εξοπλιστικά προγράμματα,
• επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία,
• κοινές γραμμές παραγωγής,
• ανάπτυξη νέων στρατιωτικών τεχνολογιών,
• στενότερη συνεργασία με το ΝΑΤΟ.
Οι επικριτές αυτής της πολιτικής θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απομακρύνεται από τις ιδρυτικές της αρχές, δίνοντας προτεραιότητα στη στρατιωτική ισχύ αντί της διπλωματίας και της αναζήτησης πολιτικών λύσεων.
Η στάση της Γαλλίας και η διεύρυνση της συνεργασίας
Παράλληλα, ο Volodymyr Zelensky ανακοίνωσε την περαιτέρω ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας με τη Γαλλία.
Η συνεργασία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο στρατιωτικής υποστήριξης που παρέχουν αρκετά κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ουκρανία, τόσο μέσω αποστολής οπλικών συστημάτων όσο και μέσω βιομηχανικών συνεργασιών.
Βαθύτερη στρατιωτική εμπλοκή
Οι τελευταίες ανακοινώσεις της Ursula von der Leyen αποτελούν ακόμη ένα βήμα προς τη βαθύτερη στρατιωτική εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Η υπόσχεση για «ασφαλείς εγκαταστάσεις παραγωγής» drones εντός της Ευρώπης, η δημιουργία κοινών βιομηχανικών προγραμμάτων και η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας με το Κίεβο αποτυπώνουν μια νέα στρατηγική κατεύθυνση, στην οποία η Ένωση αναλαμβάνει ολοένα πιο ενεργό ρόλο στην υποστήριξη της ουκρανικής πολεμικής βιομηχανίας.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να διαχωρίζονται τα επιβεβαιωμένα γεγονότα από τις αξιολογικές κρίσεις.
Είναι γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε νέα συνεργασία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και της παραγωγής drones.
Αντίθετα, ο χαρακτηρισμός ότι η Ευρώπη «μετατρέπεται σε εργοστάσιο πολέμου» ή ότι «εγκαταλείπει οριστικά τον ειρηνευτικό της ρόλο» αποτελεί πολιτική ερμηνεία και όχι αντικειμενικά διαπιστωμένο γεγονός.
Η δημόσια συζήτηση γύρω από αυτές τις αποφάσεις παραμένει έντονη, με υποστηρικτές να τις θεωρούν αναγκαίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και επικριτές να εκφράζουν φόβους για περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Ρωσία: Οι εγκαταστάσεις παραγωγής drones θεωρούνται νόμιμοι στρατιωτικοί στόχοι
Η απόφαση για μεταφορά ή επέκταση της παραγωγής ουκρανικών drones εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνοδεύεται και από σοβαρές ανησυχίες σε επίπεδο ασφάλειας.
Η ρωσική πλευρά έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι εγκαταστάσεις που παράγουν στρατιωτικό εξοπλισμό ο οποίος χρησιμοποιείται εναντίον των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων συνιστούν, σύμφωνα με τη δική της θέση και τους στρατιωτικούς της σχεδιασμούς, νόμιμους στρατιωτικούς στόχους.
Στο πλαίσιο αυτό, η Μόσχα έχει υποστηρίξει ότι εργοστάσια παραγωγής drones, πυραύλων ή άλλου στρατιωτικού υλικού που προορίζεται για την Ουκρανία ενδέχεται να θεωρηθούν μέρος της στρατιωτικής υποδομής που υποστηρίζει τις ουκρανικές επιχειρήσεις. Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι η αυξανόμενη συμμετοχή ευρωπαϊκών κρατών στην παραγωγή οπλικών συστημάτων για το Κίεβο αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης.
Zakharova: «Αν η Δύση θέλει πραγματικά ειρήνη, πρέπει να σταματήσει να εξοπλίζει το Κίεβο»
Σαφές μήνυμα προς τις δυτικές χώρες έστειλε και η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Maria Zakharova, υποστηρίζοντας ότι η συνέχιση των αποστολών οπλισμού προς την Ουκρανία αποτελεί το βασικό εμπόδιο για μια ειρηνική διευθέτηση της σύγκρουσης.
Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των δημοσιογράφων, η Zakharova δήλωσε ότι, εάν οι ευρωπαϊκές χώρες επιθυμούν πραγματικά να τερματιστεί ο πόλεμος, θα πρέπει να σταματήσουν άμεσα τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Εάν τα δυτικά κράτη-μέλη του ΟΑΣΕ επιθυμούν ειλικρινά να τερματιστεί η σύγκρουση, η οποία επιβαρύνει και τους ίδιους τους φορολογουμένους τους, αρκεί να σταματήσουν να τροφοδοτούν με όπλα το καθεστώς του Κιέβου.»
Η Ρωσίδα διπλωμάτης επικαλέστηκε μάλιστα παλαιότερη δήλωση του πρώην Ύπατου Εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, Josep Borrell, ο οποίος είχε αναφέρει ότι χωρίς τη δυτική στρατιωτική βοήθεια ο πόλεμος θα είχε λήξει μέσα σε λίγες ημέρες, εβδομάδες ή μήνες.
Σύμφωνα με τη Zakharova, η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι οι συνεχείς αποστολές όπλων συνέβαλαν στην παράταση της σύγκρουσης.
Παράλληλα, κάλεσε τις δυτικές κυβερνήσεις να πάψουν, όπως είπε, να «κρύβονται πίσω από δηλώσεις περί ειρήνης», υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να γίνεται λόγος για διπλωματική λύση όσο συνεχίζεται η στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας.
Προειδοποίηση για ξένες στρατιωτικές δυνάμεις στην Ουκρανία
Η Maria Zakharova επανέλαβε επίσης τη σταθερή θέση της Μόσχας σχετικά με το ενδεχόμενο ανάπτυξης στρατιωτικών δυνάμεων δυτικών χωρών στην Ουκρανία.
Όπως δήλωσε, η Ρωσία θεωρεί απαράδεκτη οποιαδήποτε ανάπτυξη στρατευμάτων από τις χώρες της λεγόμενης «συμμαχίας των προθύμων» στο ουκρανικό έδαφος.
Σύμφωνα με τη ρωσική θέση, οποιοδήποτε ξένο στρατιωτικό απόσπασμα αναπτυχθεί στην Ουκρανία θα αντιμετωπίζεται ως νόμιμος στρατιωτικός στόχος.
Η δήλωση αυτή εντάσσεται στη διαχρονική ρητορική της Μόσχας, σύμφωνα με την οποία η άμεση στρατιωτική εμπλοκή κρατών του ΝΑΤΟ ή άλλων δυτικών χωρών θα συνιστούσε σοβαρή κλιμάκωση της σύγκρουσης, με απρόβλεπτες συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
