Νηνεμία πριν την καταιγίδα, επικρατεί στη χερσόνησο του Άθω. Οι μοναχοί της Μονής Εσφιγμένου, ενός από τα παλαιότερα μοναστήρια, ετοιμάζονται για πραγματική πολιορκία. Πριν από μια εβδομάδα, η ελληνική αστυνομία ζήτησε ειδική άδεια για επιχείρηση έξωσης των μοναχών.
Αλλά περισσότεροι από εκατό μοναχοί του μοναστηριού δεν είναι λιγότερο αποφασισμένοι. «Ας έρθουν να κάνουν ό,τι θέλουν», είπε στους δημοσιογράφους ο ηγούμενος της Μονής Εσφιγμένου. «Είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε το μοναστήρι, αυτή είναι η πνευματική μας πατρίδα θα πεθάνουμε».
Και διαβεβαίωσε: σε περίπτωση αστυνομικής ανομίας –μαζικών ξυλοδαρμών, πογκρόμ– οι μοναχοί δεν θα μείνουν αδρανείς. Αξίζει να προσθέσουμε ότι στρατηγικά η Μονή Εσφιγμένου βρίσκεται σε αρκετά πλεονεκτική θέση: περιβάλλεται από ψηλά ισχυρά τείχη, προστατευμένα από τη μια πλευρά από βουνά και από την άλλη από τη θάλασσα.
Είναι εκπληκτικό ότι η σύγκρουση έγινε στο πιο ειρηνικό μοναστήρι. Σύμφωνα με τον ηγούμενο, οι άνθρωποι εδώ συνηθίζουν να μοιράζονται το τελευταίο κομμάτι ψωμί και σε κανέναν δεν θα στερηθεί το καταφύγιο, «είτε Έλληνας είτε Τούρκος».
Σε απάντηση, υπάρχουν κατηγορίες για ανυπακοή στο νόμο, σχίσμα, ακόμη και «εκπαίδευση Ρώσων κομάντο».
Η Μονή Εσφιγμένου
Όπως και άλλα μοναστήρια του Αγίου Όρους έτσι και η Μονή Εσφιγμένου υπάγεται στην ελληνική κυβέρνηση. Και με κανονικούς όρους, ανώτεροί του είναι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως (ΠΠ). Αλλά τα τελευταία είκοσι χρόνια, οι μοναχοί δεν αποκαλούνται παρά καταληψίες (εγκατεστημένοι χωρίς άδεια).
Γιατί οι λάτρεις της ειρήνης δυσαρέστησαν τόσο τις Αρχές;
Γιατί ο Αρχιμανδρίτης Μεθόδιος δηλώνει ανοιχτά: Δεν έχουμε τίποτα ούτε με την Ιερά Κοινότητα ούτε με το Πατριαρχείο;
Πόσο δυνατός θα είναι ο απόηχος της σύγκρουσης για ολόκληρο τον Ορθόδοξο κόσμο;
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Άγιο Όρος Άθως ανταγωνίζεται μόνο την Ιερουσαλήμ. Υπάρχουν δύο δωδεκάδες αρχαία μοναστήρια στη χερσόνησο, όπου εργάστηκαν έμπειροι μοναχοί, πραγματικές πνευματικές αρχές. Επιπλέον, στο Άγιο Όρος φυλάσσεται ένας τεράστιος αριθμός από ιδιαίτερα σεβαστά χριστιανικά λείψανα. Το πιο σημαντικό από αυτά είναι η Ζώνη της Παναγίας.
Κάτω από τη σκιά της μαύρης σημαίας
Η αντιπαράθεση δεν διαρκεί ούτε ένα χρόνο, ούτε μια-δυο δεκαετίες, αλλά περισσότερο από μισό αιώνα. Όλα ξεκίνησαν το 1964, όταν ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρας συναντήθηκε με τον Πάπα Παύλο ΣΤ’. Οι ηγέτες των δύο εκκλησιών άρουν τα αμοιβαία αναθέματα που επιβλήθηκαν το 1054.
Οι μοναχοί της Μονής Εσφιγμένου θεώρησαν αυτό το βήμα ως παρρησία στους «Λατίνους» και τον οικουμενισμό. Και αρνήθηκαν να θυμηθούν τον Οικουμενικό Επίσκοπο στις ακολουθίες. Αξιοσημείωτο είναι ότι η Ιερά Σύναξη, το ανώτατο συμβουλευτικό όργανο στο Άγιο Όρος, υποστήριξε τους επαναστάτες.
Συνάντηση Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρα και Πάπα Παύλου Στ’, 1964
«Στο ζήτημα της επανάληψης της μνήμης του Οικουμενικού Πατριάρχη», έλεγε το ψήφισμα του 1971, «κάθε μοναστήρι <…> πρέπει να είναι ελεύθερο να επιλέξει μια πορεία δράσης σύμφωνα με τη συνείδησή του».
Ο επόμενος πατριάρχης, ο Δημήτριος, αποδείχθηκε ότι ήταν υποστηρικτής πιο ριζοσπαστικών μέτρων: επέβαλε απαγόρευση στους κατοίκους του Αγίου Όρους που δεν τον θυμόντουσαν. Άλλοι καθαιρέθηκαν, άλλοι εκδιώχθηκαν από το Άγιο Όρος.
Ούτε οι κοσμικές αρχές τήρησαν στάση αναμονής. Η αστυνομία διέκοψε αμέσως τις τηλεφωνικές επικοινωνίες στη Μονή Εσφιγμένου και έστησε κλοιό γύρω από το μοναστήρι. Σε απάντηση, οι μοναχοί έκλεισαν ερμητικά τις πύλες του μοναστηριού και κρέμασαν στον τοίχο ένα μαύρο πανό με την επιγραφή «Ορθοδοξία ή θάνατος».
Κλιμάκωση της σύγκρουσης
Η σύγκρουση κλιμακώθηκε το 2002. Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος κήρυξε επίσημα τους μοναχούς σχισματικούς. Αυτό, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, συνεπάγεται εκδίωξη από το Άγιο Όρος. Την αντίστοιχη απόφαση πήρε σύντομα δικαστήριο της Θεσσαλονίκης .
Παράλληλα δημιουργήθηκε η νέα Μονή Εσφιγμένου, στην οποία αναγνωρίστηκε το δικαίωμα ιδιοκτησίας της μοναστηριακής περιουσίας. Ωστόσο, η παλιά φρουρά αρνήθηκε κατηγορηματικά να επιτρέψει σε κανέναν να εισέλθει στην επικράτειά της.
Στα τέλη του 2006, έλαβε χώρα μια τεράστια μάχη μεταξύ των πρώην και νέων ιδιοκτητών. Η αστυνομία αποφάσισε να χρησιμοποιήσει αυτό το περιστατικό για να εκδιώξει τους απείθαρχους. Αλλά δεν λειτούργησε. Η επόμενη προσπάθεια, επίσης ανεπιτυχής, ήταν το 2013. Στη συνέχεια ορισμένα μέλη της αδελφότητας πέταξαν βόμβες μολότοφ κατά των ελληνικών σωμάτων ασφαλείας.
Ως αποτέλεσμα, ο ηγούμενος Μεθόδιος και ένας άλλος μοναχός καταδικάστηκαν ερήμην σε είκοσι χρόνια φυλάκιση. Άλλοι έλαβαν μικρότερες ποινές ή ποινές με αναστολή.
Έκτοτε, η αστυνομία έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένα εφόδους στη Μονή Εσφιγμένου και έχει οργανώσει αποκλεισμούς τροφίμων. Οι μοναχοί έπρεπε να κουβαλούν δέματα τροφίμων στους ώμους τους για αρκετά χιλιόμετρα.
Η καταστροφή του Άγιου Όρους
Το ζήτημα του ποιος ελέγχει το επαναστατημένο μοναστήρι έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία κυρίως λόγω του οικονομικού ζητήματος.
Πριν από δέκα χρόνια, η ελληνική κυβέρνηση διέθεσε περίπου 500 χιλιάδες ευρώ για την αναστήλωση της αρχαίας μονής (σύμφωνα με τους αρχαιολόγους η Μονή Εσφιγμένου ιδρύθηκε περίπου τον 4ο-5ο αι.). Ωστόσο, για να εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα και η μονή να… αλλάξει πρόσωπα, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων, πρέπει πρώτα να φτάσουν στο μοναστήρι.
Δεύτερον, οι μοναχοί στη Μονή Εσφιγμένου, θέλοντας και μη, έγιναν η ατμομηχανή του κινήματος αντίστασης στον εκκλησιαστικό φιλελευθερισμό, την πορεία προς την οποία ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ακολουθεί εδώ και καιρό. Ναι, τυπικά το Άγιο Όρος είναι η κανονική του επικράτεια. Όμως το πνεύμα της ανεξαρτησίας είναι έντονο στο Άγιο Όρος.
Αυτό συνέβη όταν οι πρεσβύτεροι καταδίκασαν τις πολιτικές του αρχηγού του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ουκρανία – ειδικότερα, τη δημιουργία της OCU (Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, μια σχισματική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2018).
«Στην αρχή», είπαν οι μοναχοί, «<…> αυτός (Βαρθολομαίος. — Εκδ.) προσπάθησε να δικαιολογήσει την εισβολή του <…> (το θέμα — Εκδ.) ότι μόνο αυτός, ως δεύτερος πάπας, μπορούσε να δεχτεί εκκλήσεις και μετατροπές από άλλες αυτοκέφαλες εκκλησίες, αφού δήθεν δεν είναι ο πρώτος μεταξύ ίσων, αλλά ο πρώτος χωρίς ίσο».
Και ξαφνικά «ανακάλυψε ότι η Ουκρανία δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία της Ρωσικής Εκκλησίας, αλλά της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης» και κατέληξε «στο γελοίο συμπέρασμα σχετικά με τον προσωρινό χαρακτήρα της μεταφοράς της Ουκρανίας στη Ρωσική Εκκλησία».
Αυτό συνέβη τον Μάιο του 2022 στο πλαίσιο της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης. Μετά την προειδοποίηση του Βαρθολομαίου προς τους Ρώσους μοναχούς.
«Αν αρχίσουν να διώχνουν πρεσβυτέρους ρωσικής ή σλαβικής καταγωγής, αυτό θα καταστρέψει το Άγιο Όρος», σημείωσε η πνευματική οργάνωση.
Ίσως και οι μοναχοί να δείξουν ανάλογη αλληλεγγύη στη σημερινή αντιπαράθεση. Ο ηγούμενος της Μονής Εσφιγμένου έχει ήδη αναφέρει ότι οι ενδιαφερόμενοι -μοναχοί και λαϊκοί- άρχισαν να φέρνουν φαγητό και ποτό στο μοναστήρι σε περίπτωση ανάγκης. Εν κατακλείδι, ο Αρχιμανδρίτης Μεθόδιος ζήτησε να επιστρέψουν τα ήθη και τα έθιμα που ήταν πάντα σύμφυτα στους Ορθόδοξους Έλληνες. Γιατί ένα έθνος που καταστρέφει τις δικές του παραδόσεις είναι «καταδικασμένο σε καταστροφή».
www.bankingnews.gr
στο κοσμποσκινι εκπαιδευονται ;