Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο στην εκδήλωση τιμής για τα θύματα της 11ης Σεπτεμβρίου, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ. State Department photo by Ron Przysucha
Του ΜΙΧΑΛΗ ΙΓΝΑΤΙΟΥ
Επανήλθε και πάλι το θέμα των κυρώσεων στην Τουρκία, ως τιμωρία για την αγορά, την παράδοση και την εγκατάσταση του συστήματος αεροπορικής άμυνας S-400, που αγόρασε από τη Ρωσία, τον περασμένο Ιούλιο.
Αυτό που τονίστηκε από επίσημα αμερικανικά χείλη είναι ότι η Τουρκία δεν την έχει γλιτώσει και θα μπορούσε να υποστεί και τώρα τις κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, ακόμα και αν έχει την υποστήριξη του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
“Όλες οι επιλογές βρίσκονται στο τραπέζι”, τόνισε ο βοηθός υπουργός για τις Πολιτικές και Στρατιωτικές Υποθέσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Κλαρκ Κούπερ, και αποκάλυψε ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει χρονοδιάγραμμα για τη λήψη αυτής της σημαντικής απόφασης.
“Δεν έχει απομακρυνθεί ο κίνδυνος ακόμη για την επιβολή κυρώσεων”, δήλωσε χθες σε δημοσιογράφους, αφήνοντας ορθάνοικτο το ενδεχόμενο, όπως προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία στη βάση του νόμου CAATSA, που ψήφισε το Κογκρέσο για την αντιμετώπιση των χωρών, που συνεργάζονται με την στρατιωτική βιομηχανία της Ρωσίας.
Ο κ. Κούπερ, που βρίσκεται από τη θέση του στο κέντρο των αποφάσεων για τα θέματα αυτά, εξήγησε ότι μερικές από τις κυρώσεις που αντιμετωπίζει η Τουρκία υπόκεινται στο σχετικό νόμο.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είναι υποχρεωμένος να τιμωρήσει όποια χώρα συνεργάζεται με την Ρωσία στον στρατιωτικό τομέα, αλλά έχει το δικαίωμα να παγώσει τις κυρώσεις ή να τις αναστείλει για ένα χρονικό διάστημα μερικών μηνών. Όμως, είναι παράλληλα και δέσμιος του νόμου CAATSA, αλλά και άλλων νόμων, που ψήφισε το Κογκρέσο σε συνεργασία με τον Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το υπουργείο Άμυνας.
Στην Ουάσιγκτον, διπλωμάτες πιστεύουν ότι οι κυρώσεις και το θέμα της Βόρειας Συρίας είναι στο επίκεντρο αλληλοεκβιασμών μεταξύ της Άγκυρας και της Ουάσιγκτον. Ο Ταγίπ Ερντογάν διαμήνυσε στην Ουάσιγκτον ότι στην επιβολή κυρώσεων θα απαντήσει με επίθεση εναντίον των Κούρδων της Συρίας και η Αμερική επισείει την απειλή των κυρώσεων για να προστατεύσει τους μαχητές των YPG, που αποτελούν τους πιο ισχυρούς συμμάχους της στον πόλεμο εναντίον των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).
Όμως, όσο εξαντλούνται οι διαδικασίες του Κογκρέσου, ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να αναγκαστεί να υλοποιήσει τους νόμους και να τιμωρήσει την Τουρκία, διότι δεν μπορεί να παραβιάσει τη νομοθεσία.
Ο κ. Κούπερ ανέφερε ότι και άλλοι παράγοντες βρίσκονται επίσης στο διπλωματικό παιχνίδι, χωρίς να δώσει τις αναγκαίες εξηγήσεις. Είπε σχετικά:
“Η Τουρκία είναι μια ενδιαφέρουσα υπόθεση γιατί έχουμε ένα αριθμό εταίρων μας με τους οποίους διατηρούμε εξαιρετικές σχέσεις και οι οποίοι παρακολουθούν στενά πώς γίνεται η διαχείριση της Τουρκίας”, εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Διπλωματική πηγή μας είπε ότι βασικά εννοεί ότι αυτές οι χώρες-σύμμαχοι των ΗΠΑ, θα μπορούσαν να αγοράσουν ρωσικό οπλισμό στην περίπτωση που η Τουρκία δεν τιμωρηθεί. Όπως και άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι -όχι πολλοί πια- εξέφρασε την ελπίδα ότι οι σχέσεις με την Τουρκία θα μπορούσαν να «επιδιορθωθούν».
«Ανάλογα με το ποιος μιλάει στην τουρκική κυβέρνηση, υπάρχουν και εκείνοι που έχουν έντονα συνειδητοποιήσει, που είναι ευαίσθητοι και εκτιμούν ότι αυτό δεν έχει τελειώσει και θέλουν να επιστρέψουν εκεί που βρίσκονταν τα πράγματα». Εννοεί στην εποχή των καλών συμμαχικών σχέσεων. Μάλιστα άφησε υπονοούμενα για το κατεστημένο γύρω από τον κ. Ερντογάν τονίζοντας ότι “οι αποφάσεις που προέρχονται από την Άγκυρα δεν αντανακλούν απαραίτητα τα στρατιωτικά ιδρύματα ή το υπουργείο εξωτερικών”.
Πάντως, τόσο ο υπουργός Άμυνας, Χουλουσί Ακάρ, όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή υποστήριξης των ενεργειών του κ. Ερντογάν και έχουν υποστηρίξει με πάθος την απόφασή του να αγοράσει τους S-400, να τους εγκαταστήσει στο τουρκικό έδαφος και να τους λειτουργήσει. Ακόμα και χθες δήλωσε τα εξής: «Ασφαλώς θα τους χρησιμοποιήσουμε.
Το 2020 θα αρχίσει η χρήση τους. Εμείς δεν τους πήραμε (τους S-400) για να τους αφήσουμε να περιμένουν στα κουτιά, τους πήραμε για να ενισχύσουμε την αεροάμυνά μας. Όπως τους πήραμε, θα τους χρησιμοποιήσουμε. Να μην αμφιβάλλει κανείς γι αυτό», τόνισε ο κ. Τσαβούσογλου.
Ο Αμερικανός βοηθός υπουργός υποστήριξε ότι η προχθεσινή απόφαση για την πώληση 32 μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Πολωνία -θα κοστίσουν στη χώρα 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια- δεν έχει σχέση με την απόφαση του Λευκού Οίκου να εκδιωχθεί η Τουρκία από το πρόγραμμα παραγωγής των αμερικανικών μαχητικών. Όμως, σύμφωνα με πληροφορίες, τα 32 F-35 που αγόρασε η Τουρκία θα δοθούν από αυτά που δεν θα μπορέσει να παραλάβει η Άγκυρα λόγω της απόφασης της να αγοράσει και να παραλάβει τους S-400.
Ο κ. Κούπερ ισχυρίστηκε ότι η παραγγελία της Πολωνίας έγινε πριν σημειωθεί η κρίση μεταξύ της Αμερικής και της Τουρκίας για το ρωσικό σύστημα. Στην Ουάσιγκτον είναι προβληματισμένοι με το γεγονός ότι η αμερικανική κυβέρνηση είχε προειδοποιήσει τους Τούρκους σε όλα τα επίπεδα, ότι η αγορά των S-400 εμπεριέχει σοβαρούς κινδύνους για την Τουρκία. Όλοι όσοι μιλούσαν με τους Τούρκους, από τον πρόεδρο Τραμπ και κάτω, ήταν απόλυτοι για τις επιπτώσεις. Ακόμα και ο Αμερικανός πλανητάρχης, ο οποίος μέχρι της στιγμής διασώζει τον κ. Ερντογάν, λέγεται ότι ήταν κατηγορηματικός.
Ειδικά οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, από τον Ρέξ Τίλερσον και τον Τζέιμς Μάτις μέχρι τους κ. Πομπέο, Σάναχαν και Έσπερ, ξεπέρασαν εαυτούς για να εξηγήσουν στους Τούρκους ομολόγους τους τις συνέπειες. Μάλιστα, οι εν λόγω υπουργοί ήταν βέβαιοι κάποια στιγμή ότι έπεισαν τους Τούρκους, χωρίς να λογαριάσουν τον …ξενοδόχο, που αποδείχθηκε ότι ήταν ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν.
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Το θέμα των κυρώσεων για την αγορά των S-400 είναι βέβαιο ότι δεν έχει τελειώσει, ακριβώς επειδή δεν μπορεί -ούτε ο κ. Τραμπ- να παραβιάσει τους νόμους όσο και να το επιθυμεί. Ακόμα και αν διευθετηθεί το θέμα της Βόρειας Συρίας, όπου η Αμερική ακόμα προστατεύει τους Κούρδους, το θέμα των κυρώσεων δεν μπορεί να αποτελέσει «πακέτο» με άλλα θέματα, εκτός εάν αλλάξουν όλοι οι σχετικοί νόμοι, κάτι που είναι εξαιρετικά δύσκολο αυτή τη στιγμή διότι μερικές τροπολογίες για τους S-400 και τα F-35 περιλαμβάνονται σε νομοσχέδια του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
