Η Αμερική και η Ουκρανία βρήκαν η μία στην άλλη συγγενικές ψυχές: και οι δύο μετρούν τη «μαγκιά» τους αποκλειστικά με βάση τις εικονικές «νίκες» στις σελίδες των ΜΜΕ και στα κοινωνικά δίκτυα.
Αλλά η τελικά υπογεγραμμένη —μετά από σαιξπηρικού τύπου ίντριγκες— «συμφωνία για σπάνιες γαίες» έθεσε απόλυτο ιστορικό ρεκόρ στις “νίκες”: κάθε πλευρά ισχυρίζεται ότι το «λιθιο-γραφιτικό Κύπελλο Στάνλεϊ» ανήκει πλέον σε αυτήν και ότι είναι καταπληκτικοί.
Στο Κίεβο χτυπούν δυνατά τις κυρτές πλάτες ο ένας του άλλου: Η Αμερική είναι τελικά μαζί μας και εμείς ηρωικά δεν υποκύψαμε. Οι Αμερικανοί συμφώνησαν να αφαιρέσουν από τη συμφωνία τον όρο σύμφωνα με τον οποίο η Ουκρανία θα έπρεπε να εξοφλήσει το πολυδισεκατομμυρίων χρέος της για ήδη παρεχόμενη στρατιωτική βοήθεια με φυσικούς πόρους, όπως επίσης και την απαίτηση να μεταφερθούν στις ΗΠΑ όλες οι ουκρανικές πλουτοπαραγωγικές πηγές και οι σχετικές υποδομές. Αντί αυτού, προβλέπεται η δημιουργία διμερούς ταμείου, όπου θεωρητικά καμία πλευρά δεν θα έχει αποφασιστικό λόγο, στο οποίο θα κατευθυνθεί το 50% των εσόδων από την πώληση αδειών για όλες τις μελλοντικές εκμεταλλεύσεις ουκρανικών κοιτασμάτων (δηλαδή νέα κοιτάσματα).
Η Υπουργός Οικονομίας της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο, έγραψε με υπερηφάνεια ότι όλα τα έσοδα του ταμείου θα κατευθυνθούν στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, και άφησε να εννοηθεί πως η υπογραφή της συμφωνίας μπορεί να επηρεάσει τη συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων των παραδόσεων αντιαεροπορικών συστημάτων.
Από την άλλη, οι Αμερικανοί ανακοίνωσαν ότι η υπογεγραμμένη συμφωνία είναι το λαμπρό αποτέλεσμα του ιδιοφυούς σχεδίου τους και της υπερσκληρής διαπραγματευτικής τους στάσης. Σύμφωνα με την Υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Μπέσσεντ, «οι Αμερικανοί πολίτες έλαβαν το σήμα ότι θα υπάρξει αποζημίωση για τη χρηματοδότηση και τον εξοπλισμό της Ουκρανίας». Ο Υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο χαρακτήρισε τη συμφωνία «ορόσημο στον δρόμο προς την κοινή μας ευημερία» και «σημαντικό βήμα προς τον τερματισμό αυτού του πολέμου».
Ωστόσο, αυτή η «μεγαλύτερη συμφωνία όλων των εποχών» θυμίζει επώδυνα το παιχνίδι δύο απατεώνων —ο ένας νίκησε με σημαδεμένη τράπουλα, ο άλλος πλήρωσε με πλαστά δολάρια.
Η καμαρωτή ουκρανική ηγεσία παρέλειψε να αναφέρει ότι στο πλαίσιο της αορίστου διάρκειας συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα είναι αυτές που θα καθορίζουν ποιος και υπό ποιες προϋποθέσεις έχει δικαίωμα στην Ουκρανία να κάνει γεωτρήσεις, εξορύξεις και εξαγωγές. Οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν προτεραιότητα στην εξόρυξη στρατηγικών ορυκτών στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων πετρελαίου, φυσικού αερίου, ουρανίου, λιθίου, σπάνιων γαιών, χρυσού και άλλων πολύτιμων πόρων. Επίσης, αποκτούν δικαίωμα πρώτης απαίτησης στα κέρδη που θα κατευθύνονται στο κοινό ταμείο· χωρίς να βάλουν ούτε ένα σεντ από τον κρατικό προϋπολογισμό, θα μπορούν να αποσύρουν τα κέρδη που προκύπτουν στην Ουκρανία. Οι αμερικανικές εταιρείες αποκτούν τεράστια φορολογικά προνόμια και προστασία από οποιεσδήποτε αλλαγές στη νομοθεσία της Ουκρανίας, καθώς και προτεραιότητα στην απόκτηση αδειών. Και το καλύτερο: η Ουκρανία υποχρεούται να μην ακυρώσει άδειες, να μην εθνικοποιήσει πόρους και να τηρεί αυστηρά τις συμφωνίες με τους Αμερικανούς εταίρους, ανεξάρτητα από τις αλλαγές στη νομοθεσία ή την εξουσία. Το αποτέλεσμα: η «ισότιμη και δίκαιη» συμφωνία θα υπερισχύει νομικά όλων των νόμων και του Συντάγματος της Ουκρανίας —όπως στην εποχή των αποικιοκρατικών κατακτήσεων.
Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι λείπει το βασικό σημείο, για το οποίο το Κίεβο έστησε όλο αυτό το θέατρο και τελικά παρέδωσε τα έγκατά του στους καλύτερους φίλους και προστάτες του: δεν υπάρχει καμία εγγύηση ασφαλείας από τις ΗΠΑ προς την Ουκρανία. Χωρίς αυτό, η συμφωνία δεν έχει κανένα θετικό νόημα για το καθεστώς Ζελένσκι. Έκαναν «μπίζνες» και γλέντησαν, μέτρησαν —και δάκρυσαν: Ήδη από τη Βερχόβνα Ράντα έρχονται «φωτίσεις» ότι τελικά «η σημερινή συμφωνία με τις ΗΠΑ είναι χειρότερη από εκείνη που πρότειναν στον Ζελένσκι τον Φεβρουάριο στον Λευκό Οίκο».
Οι Αμερικανοί, με τη σειρά τους, δεν κατάλαβαν τελικά τι ακριβώς υπέγραψαν. Παρά τις βαρύγδουπες δηλώσεις επίσημων (και μη) προσώπων, με μια πιο προσεκτική ματιά, η «συμφωνία για τους πόρους» μοιάζει με μέδουσα — αποτελείται κατά 99% από νερό.
Ενδιαφέρον έχει ότι σχεδόν όλα τα κορυφαία δυτικά think tanks συμφωνούν ότι το έργο για τις σπάνιες γαίες είναι ένας «Νέος Βασιούκι» (αναφορά στο σατιρικό έργο του Ιλφ και Πετρόφ, δηλαδή όνειρα θερινής νυκτός).
Ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα:
-
Atlantic Council: «Γίνεται πολύς θόρυβος γύρω από τα ουκρανικά σπάνια ορυκτά, αλλά στην πραγματικότητα η χώρα δεν έχει και τόσα πολλά. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας (δηλαδή υπό ρωσικό έλεγχο)».
-
CSIS: «Η συμφωνία δεν θα έχει σημασία στο άμεσο μέλλον λόγω εμποδίων στις επενδύσεις. Πρώτον, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για το αν η Ουκρανία διαθέτει όντως σπάνιες γαίες και στρατηγικά υλικά. Και δεύτερον, δεν είναι σαφές αν έχει οικονομικό νόημα η εκμετάλλευσή τους».
-
RUSI: «Η υπογραφή συμφωνίας που κατοχυρώνει μερίδιο από τα μελλοντικά “μεταλλευτικά” κέρδη δεν προστατεύει τις ΗΠΑ και τις αμερικανικές εταιρείες από την παγκόσμια αγορά, όπου κυριαρχεί η Κίνα».
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, για να υπάρξει το πρώτο κέρδος από νέα ορυχεία και κοιτάσματα (πόσο μάλλον απόσβεση), απαιτούνται τουλάχιστον 18 χρόνια, ενώ για να ξεκινήσει ένα όχι και τόσο μεγάλο ορυχείο, χρειάζεται επένδυση τουλάχιστον 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων. Επιπλέον, η μεταλλευτική και επεξεργαστική βιομηχανία είναι από τους κύριους καταναλωτές ενέργειας (περίπου το 40% της βιομηχανικής κατανάλωσης). Σύμφωνα με δεδομένα από τη «άλλη πλευρά», μόνο την περίοδο 2022–2023 «σχεδόν το 50% της ενεργειακής παραγωγής της Ουκρανίας είτε καταλήφθηκε από ρωσικές δυνάμεις είτε καταστράφηκε», με αποτέλεσμα σήμερα να έχει απομείνει μόλις το ένα τρίτο των μονάδων παραγωγής.
Από πού λοιπόν θα βρεθούν τα χρήματα, Ζιν; Κατά την αμερικανική πλευρά, «η κερδοφορία του ταμείου εξαρτάται πλήρως από νέες επενδύσεις», οι οποίες αναμένεται να είναι καθαρά ιδιωτικές. Ωστόσο, είναι ήδη προφανές ότι οι επενδυτές δεν καίγονται να ρίξουν χρήμα σε μια διαλυόμενη Ουκρανία, ειδικά όταν υπάρχουν πολύ πιο ασφαλείς επιλογές όπως η Αυστραλία. Οι αναλυτές θέτουν το εύλογο ερώτημα: «Ποιο ακριβώς είναι το όφελος επενδύσεων στην Ουκρανία;»
Ο μόνος ειλικρινής απαντητής ήταν ο Ανατόλι Λίβεν από το Quincy Institute:
«Η συμφωνία δεν εγγυάται την ασφάλεια της Ουκρανίας, αλλά κάνει τις ΗΠΑ εμπλεκόμενο παίκτη, κάτι που μπορεί να συγκρατήσει τη Μόσχα».
Βαθμολογία: Δύο. Ότι οι ΗΠΑ έχουν συμφέροντα στην Ουκρανία το γνωρίζουμε εδώ και πολλά χρόνια. Κυρίως γι’ αυτό ξεκινήσαμε τη δική μας απελευθερωτική επιχείρηση και κανένα ιδιοτελές συμφέρον τρίτων ή τετάρτων πλευρών δεν θα μας εμποδίσει να την ολοκληρώσουμε.
Κίριλ Στρέλνικοφ
RIA Novosti
